Hà Nội chủ động ứng phó ô nhiễm không khí trước 5 - 7 ngày

Trước nguy cơ ô nhiễm không khí gia tăng trong những tháng cuối năm, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường vừa ký ban hành kế hoạch tăng cường kiểm soát các nguồn phát thải, từ bụi công trường, phương tiện vận chuyển vật liệu đến tình trạng đốt rác, rơm rạ.

Kiểm soát chặt các nguồn phát sinh bụi, khí thải

UBND TP Hà Nội xác định việc tăng cường các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí là nhiệm vụ cấp thiết, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.

Thực tế cho thấy, ô nhiễm không khí tại Hà Nội chủ yếu là ô nhiễm bụi mịn PM2.5. Nồng độ PM2.5 trung bình năm giai đoạn 2023 - 2025 thường xuyên ở mức trên 40 µg/m³, riêng năm 2025 đạt 48,5 µg/m³. Số ngày có nồng độ bụi vượt ngưỡng quy chuẩn chiếm khoảng 1/3 số ngày trong năm, tập trung chủ yếu vào mùa khô, từ tháng 9 năm trước đến tháng 4 năm sau, đặc biệt trong những ngày thời tiết nghịch nhiệt.

Vào mùa thu, Hà Nội thường bị ô nhiễm không khí.

Từ đầu năm 2026 đến nay, tỷ lệ số ngày có chỉ số chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình đạt 74,42%. Trong khi đó, mục tiêu giai đoạn 2026 - 2027 của Thành phố là đạt từ 75% trở lên. Nồng độ bụi PM2.5 trung bình ngày đạt 37,89 µg/m³, thấp hơn mức giới hạn 45 µg/m³ theo quy chuẩn. So với cùng kỳ năm 2025, chất lượng không khí đã có chuyển biến tích cực, song áp lực phát thải từ đô thị hóa, xây dựng hạ tầng, giao thông vận tải, sản xuất và sinh hoạt vẫn lớn.

Để kiểm soát nguồn phát thải, Thành phố tập trung trước hết vào hoạt động xây dựng và vận chuyển vật liệu. Sở Xây dựng được giao chủ trì lập danh mục các công trường, điểm phá dỡ, bãi tập kết vật liệu và điểm tiếp nhận phế thải; xác định chủ đầu tư, nhà thầu, tuyến vận chuyển và thời gian hoạt động. Các công trường được phân loại theo mức độ nguy cơ phát tán bụi, ưu tiên những nơi đang đào đất, san nền, phá dỡ hoặc nằm gần trường học, bệnh viện và khu dân cư.

Chủ đầu tư, nhà thầu phải thực hiện nghiêm các biện pháp che chắn, phủ kín vật liệu rời và đất trống chưa thi công; duy trì vệ sinh đường nội bộ, lối ra vào công trường; áp dụng biện pháp hút bụi hoặc làm ẩm tại vị trí phát sinh bụi. Việc vận chuyển phế thải từ trên cao phải sử dụng thiết bị, ống kín hoặc biện pháp bao che phù hợp, không đổ, ném tự do gây phát tán bụi.

Đáng chú ý, xe chở vật liệu, đất và phế thải khi ra khỏi công trường phải được kiểm tra độ kín của thùng xe, tình trạng che phủ, rơi vãi; đồng thời phun rửa sạch bánh xe, gầm và phần thân bám bùn đất. Những phương tiện chưa đáp ứng yêu cầu vệ sinh, che chắn không được phép rời công trường.

Thành phố yêu cầu hoàn thành trong tháng 10/2026 danh mục các công trình lớn có diện tích trên 1 ha và công trình có nguy cơ phát tán bụi cao. Toàn bộ công trình lớn phải thực hiện giám sát bụi bằng cảm biến, camera, trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc giải pháp công nghệ phù hợp, kết nối dữ liệu với công an và UBND cấp xã. Các công trường lớn, có nguy cơ cao cũng phải xây dựng lộ trình kiểm soát, thay thế thiết bị cũ, phát thải lớn, ưu tiên máy móc sử dụng điện, năng lượng xanh và ít phát thải đối với dự án đầu tư công.

Ngăn đốt rác, rơm rạ, tăng cường giám sát và cảnh báo sớm

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là ngăn chặn tình trạng đốt hở, nhất là đốt rác, lá cây và phụ phẩm nông nghiệp. UBND các xã, phường phải lập bản đồ các điểm thường xảy ra đốt hở, phân công lực lượng giám sát theo địa bàn và khung giờ có nguy cơ. Khi nhận được thông tin về hành vi đốt đang diễn ra, địa phương phải xác minh, ngăn chặn và xử lý ngay theo thẩm quyền.

Để hạn chế tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì nghiên cứu phương án hỗ trợ người dân thu gom, tái chế, xử lý rơm rạ và phụ phẩm nông nghiệp. Phương án phải được báo cáo UBND Thành phố trước ngày 15/11, theo hướng Thành phố hỗ trợ 100% chi phí xử lý, tái chế toàn bộ rơm rạ, ưu tiên giải pháp kết hợp cải tạo đất bằng công nghệ sinh học.

Hà Nội sẽ kiểm soát chặt hoạt động xây dựng để giảm ô nhiễm không khí.

Trong lĩnh vực giao thông, Hà Nội tiếp tục phát triển mạng lưới xe buýt, đường sắt đô thị, xe đạp công cộng và các dịch vụ hỗ trợ vận tải; tăng số lượng bãi đỗ xe công cộng, thúc đẩy chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sang sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh.

Thành phố đồng thời nghiên cứu các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, kiểm soát khí thải phương tiện theo lộ trình của Chính phủ, điều tiết giao thông nhằm hạn chế ùn tắc và tiếp tục triển khai vùng phát thải thấp theo quy định.

Đối với các nguồn phát thải khác, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra các cơ sở công nghiệp, làng nghề, cơ sở có công đoạn đốt và khu xử lý chất thải; yêu cầu vận hành đầy đủ hệ thống xử lý bụi, khí thải, duy trì truyền dữ liệu quan trắc đối với những đối tượng có nghĩa vụ. Khi có dự báo ô nhiễm, việc kiểm tra sẽ tập trung vào các cơ sở có nguy cơ cao, yêu cầu khắc phục ngay vi phạm.

Công tác dự báo, cảnh báo sớm được TP Hà Nội xác định là một khâu quan trọng. Trước 5 - 7 ngày khi xuất hiện tín hiệu nguy cơ ô nhiễm, cơ quan chuyên môn sẽ phát thông tin nhận định sớm đến các đơn vị và người dân, đồng thời kích hoạt việc rà soát các nguồn thải lớn. Trước 48 - 72 giờ, các địa phương tập trung kiểm soát công trường, tăng cường vệ sinh đường phố và truyền thông, khuyến cáo sức khỏe. Trước 24 giờ, phạm vi nguy cơ, lực lượng ứng phó và thông tin đến các đối tượng chịu tác động tiếp tục được rà soát, điều chỉnh.

Theo kế hoạch, các cơ quan, đơn vị phải triển khai ngay các biện pháp thường xuyên, đồng thời hoàn thành trong tháng 10/2026 việc rà soát điểm nóng, tuyến đường, công trường ưu tiên và quy trình phối hợp xử lý phản ánh. Các sự việc phát sinh phải được báo cáo ngay trong ngày, không chờ báo cáo định kỳ.