Hà Nội có 220 điểm ngập, hệ thống thoát nước mới đáp ứng 20%

Xin ông cho biết đâu là những nguyên nhân cốt lõi khiến tình trạng úng ngập ở Hà Nội vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt sau các trận mưa lớn?

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Trương Hải Long: Những năm gần đây, biến đổi khí hậu khiến các trận mưa lớn, thời tiết cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn, làm gia tăng nguy cơ ngập úng tại nhiều khu vực.

Năm 2025, dưới tác động của hoàn lưu bão số 10 và 11, Hà Nội có nơi ghi nhận lượng mưa 500-600mm, vượt gần 200% năng lực thiết kế của hệ thống thoát nước. Thành phố ghi nhận 220 điểm ngập, trong đó 160 điểm tại 35 phường và 60 điểm tại 24 xã. Một số khu vực ngập sâu 50-70cm, kéo dài 3-5 ngày.

Nhiều tuyến phố Hà Nội ngập sâu sau mưa lớn. Ảnh: Tiến Dũng

Nguyên nhân chủ yếu là hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ theo quy hoạch; còn thiếu các công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm, trong khi các hệ thống chưa được khớp nối.

Hiện công suất các công trình đầu mối mới đạt khoảng 20% yêu cầu, diện tích hồ điều hòa mới đạt 18,7% so với quy hoạch năm 2013.

Vậy thành phố đã triển khai những giải pháp gì để xử lý các điểm nghẽn úng ngập?

Trước mắt, Hà Nội tập trung duy tu hệ thống thoát nước, bố trí lực lượng ứng trực và tăng cường phối hợp với hệ thống thủy lợi. Thành phố triển khai 10 dự án cấp bách, đồng thời đẩy nhanh tiến độ 12 dự án theo quy hoạch, tập trung vào các công trình đầu mối, hồ điều hòa, trạm bơm, kênh dẫn tại các lưu vực trọng điểm như Tả Nhuệ, Hữu Nhuệ, Long Biên, Bắc sông Hồng, Hà Đông và khu vực phía Tây.

Sau hơn 4 tháng thi công, các dự án chống ngập cơ bản hoàn thành và bước đầu phát huy hiệu quả.

Qua các trận mưa lớn, tình trạng ngập tại nhiều khu vực được kiểm soát tốt hơn, thời gian rút nước giảm. Tại Võ Chí Công và Mỹ Đình, có thời điểm nước chỉ dềnh khoảng 15cm rồi rút ngay sau khi mưa. Khu vực Resco, EcoHome ngập nhẹ và rút nhanh sau khi đưa nước vào kênh Thụy Phương.

Tuy nhiên, đây mới là kết quả bước đầu. Để xử lý căn cơ tình trạng ngập úng, thành phố cần tiếp tục đầu tư đồng bộ theo từng lưu vực, đồng thời khớp nối toàn bộ hệ thống thoát nước.

Hà Nội tính giải pháp công nghệ, hướng tới “thành phố bọt biển” chống ngập

Tình trạng nhiều khu đô thị được xây dựng nhưng hệ thống thoát nước chưa khớp nối sẽ được xử lý thế nào, thưa ông?

Thành phố yêu cầu hệ thống thoát nước tại các khu đô thị mới phải được đầu tư đồng bộ, khớp nối với hệ thống chung, không làm gia tăng nguy cơ ngập cho khu vực xung quanh.

Với những khu đô thị chưa đủ điều kiện bàn giao, chủ đầu tư tiếp tục có trách nhiệm quản lý, vận hành và duy tu hệ thống thoát nước.

Về lâu dài, thành phố sẽ kiểm soát chặt quy hoạch, cao độ nền, hồ điều hòa, hướng thoát nước và khả năng khớp nối ngay từ khâu đầu tư. Qua đó hạn chế tình trạng khu đô thị đã hoàn thành nhưng hệ thống thoát nước chưa đồng bộ với hạ tầng chung.

Còn những trận mưa cực đoan vượt khả năng thiết kế, TP có giải pháp gì để giảm ngập?

Thành phố xây dựng phương án ứng phó theo từng cấp độ mưa. Với lượng mưa dưới 50mm/giờ, cơ bản không xảy ra ngập; từ 50-70mm/giờ có thể xuất hiện 11 điểm ngập; 70-100mm/giờ khoảng 71 điểm; trên 100mm/giờ, số điểm ngập có thể lên tới 220.

Khi xảy ra mưa lớn, thành phố sẽ vận hành tối đa các trạm bơm, công trình điều tiết, đồng thời bố trí máy bơm di động, phương tiện thông tắc, hút nước và bảo đảm nguồn điện cho các trạm bơm.

Hàng loạt dự án chống ngập đang được Hà Nội triển khai. Ảnh: TH

Hà Nội đang xây dựng cơ sở dữ liệu hạ tầng trên nền tảng GIS, tăng cường dự báo, cảnh báo mưa lớn, hướng tới hệ thống điều hành thoát nước thông minh.

Thành phố cũng nghiên cứu mô hình “thành phố bọt biển”, theo hướng giữ lại, thấm, trữ, xả chậm và tái sử dụng nước mưa, qua đó nâng cao khả năng chống chịu trước tác động của biến đổi khí hậu.

Hà Nội xác định chống ngập là nhiệm vụ liên ngành, liên lưu vực. Trước mắt, thành phố tập trung duy tu hệ thống, bố trí 100% lực lượng ứng trực và vận hành linh hoạt các công trình. Về lâu dài, thành phố sẽ đầu tư đồng bộ theo từng lưu vực, kiểm soát phát triển đô thị và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nhằm giảm số điểm ngập, diện tích, độ sâu và thời gian ngập.

- Xin cảm ơn ông!