Hà Nội: Cô giáo nói tiếng Anh, học sinh lớp 5 vẫn giải Toán 'vanh vách'

Ở lớp 5A4, Trường Tiểu học Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội), một tiết Toán gần đây mang đến trải nghiệm khác với thường lệ. Những thuật ngữ vốn quen thuộc với học sinh được chuyển sang tiếng Anh, từ đó các em vừa học kiến thức môn học, vừa làm quen với cách sử dụng ngoại ngữ trong một tình huống thực tế.

Nguyễn Lê Thùy Dương, giáo viên chủ nhiệm lớp, cho biết đây là lần đầu học sinh được sử dụng tiếng Anh để tiếp cận trực tiếp kiến thức Toán. Trước đó, các em chủ yếu học tiếng Anh trong những tiết riêng hoặc sử dụng một số câu khẩu lệnh đơn giản trong lớp. Theo cô Dương, giáo viên không nhất thiết phải sử dụng tiếng Anh xuyên suốt tiết học. Có thể bắt đầu bằng những câu ngắn như chào hỏi, yêu cầu học sinh đứng lên, ngồi xuống, sau đó đưa dần các thuật ngữ chuyên môn vào bài.

“Điều quan trọng là để học sinh làm quen từng bước, không tạo áp lực khi vừa phải tiếp thu kiến thức môn học, vừa xử lý một ngôn ngữ mới”, cô Dương nói.

Sau tiết học, Nguyễn Linh Nhi, học sinh lớp 5A4, cho biết em hiểu nội dung bài và muốn được học thêm Khoa học, Lịch sử bằng tiếng Anh. Nguyễn Minh Đạt nhận xét đây là trải nghiệm “rất hay” và cho rằng học Toán bằng tiếng Anh không quá khó.

Tuy nhiên, theo cô Dương, việc đưa tiếng Anh vào các môn học không phải không có thách thức. Trình độ ngoại ngữ của giáo viên và học sinh không đồng đều, trong khi không phải giáo viên nào cũng thường xuyên sử dụng tiếng Anh. Cô cho rằng có thể tận dụng thế mạnh của các thế hệ giáo viên: giáo viên trẻ thường có lợi thế về ngoại ngữ, công nghệ, còn giáo viên nhiều kinh nghiệm có ưu thế về phương pháp sư phạm. Khi hai nhóm hỗ trợ nhau, tiếng Anh có thể dần trở thành một phần tự nhiên của hoạt động dạy và học, thay vì chỉ xuất hiện trong tiết ngoại ngữ.

Trường Tiểu học Văn Miếu - Quốc Tử Giám xác định đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2026-2027. Nhà trường không đặt mục tiêu biến tất cả các môn thành những tiết học bằng tiếng Anh, mà mở rộng không gian sử dụng ngôn ngữ này trong các hoạt động hàng ngày. Học sinh được sử dụng khẩu lệnh tiếng Anh trong giờ thể dục, hoạt động tập thể. Một số lớp bắt đầu thử nghiệm dạy song ngữ ở các môn như Toán.

Nhà giáo Nguyễn Thị Kim Phượng, Hiệu trưởng nhà trường, cho rằng mức độ sử dụng tiếng Anh cần phù hợp năng lực của từng giáo viên.

“Không nhất thiết tiết học nào cũng phải dùng nhiều tiếng Anh. Chỉ cần đưa một, hai thuật ngữ vào mỗi tiết, tích lũy dần sẽ tạo thành thói quen cho học sinh”, bà nói.

Trường cũng xây dựng các “English Corner” theo chủ đề từng tháng, để học sinh tự lựa chọn từ vựng, thuật ngữ yêu thích, trang trí và làm chủ không gian. Chủ đề được thay đổi theo từng thời điểm, gắn với những sự kiện quen thuộc trong năm học.

Với giáo viên, trường khuyến khích dành khoảng 10 phút mỗi ngày để luyện tiếng Anh. Theo cô giáo Phượng, nếu mỗi ngày học thêm hai, ba từ mới, sau một năm giáo viên có thể tích lũy khoảng 1.000 từ.

“Điều quan trọng không phải bắt đầu ở mức nào, mà là tập thể có quyết tâm cùng làm”, bà nói. Theo hiệu trưởng, từ những câu chào hỏi, khẩu lệnh đơn giản đến dạy Toán bằng tiếng Anh, việc sử dụng thường xuyên có thể từng bước hình thành môi trường ngôn ngữ trong trường học.

Học Toán bằng tiếng Anh, học sinh lớp 5: “Không khó như em tưởng”.

Tại TP HCM, việc mở rộng tiếng Anh trong trường học được chuẩn bị từ nhiều năm trước. Thành phố thí điểm chương trình tiếng Anh tăng cường từ năm 1998 và triển khai Đề án 5695 về dạy Toán, Khoa học bằng tiếng Anh từ năm 2014.

Năm học 2025-2026, 67,4% trường mầm non tại TP HCM tổ chức cho trẻ làm quen tiếng Anh. Hơn 90% trường phổ thông công lập triển khai tiếng Anh tăng cường hoặc song ngữ. Đội ngũ giáo viên cũng được khảo sát, chuẩn hóa năng lực. Hơn 80% giáo viên tiểu học, THCS đạt năng lực tiếng Anh từ bậc 4 trở lên; hơn 50% giáo viên THPT đạt bậc 5, bậc 6.

Hà Nội và TP HCM đang triển khai Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học” giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035. Mục tiêu đến năm 2030 là 100% cơ sở giáo dục xây dựng môi trường giao tiếp tiếng Anh phù hợp. Các cơ sở giáo dục được đánh giá theo ba mức độ, với mục tiêu 90% đạt mức độ 1, 35% đạt mức độ 2 và 10% đạt mức độ 3.

Cách tiếp cận này cho thấy việc đưa tiếng Anh vào trường học đang được chuyển từ câu chuyện “tăng tiết ngoại ngữ” sang tạo môi trường để học sinh sử dụng ngôn ngữ.

Đây cũng là định hướng được đặt ra tại Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt kết quả bước đầu trong nâng cao năng lực công nghệ, trí tuệ nhân tạo và tiếng Anh ở bậc phổ thông; tăng cường dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đồng thời nâng chuẩn tiếng Anh cho giáo viên và học sinh.