Hà Nội đầu tư hơn 1.137 tỷ đồng tái thiết 131 vòm cầu Phùng Hưng-Gầm Cầu

Đồ án Thiết kế đô thị khu vực vòm cầu Phùng Hưng. (Ảnh: Ủy ban nhân dân phường Hoàn Kiếm)

Hệ thống 131 vòm cầu đường sắt nằm ở phía nam cầu Long Biên, kéo dài qua khu vực phố Phùng Hưng-Gầm Cầu, được xây dựng trong khoảng năm 1900-1902. Trải qua hơn một thế kỷ, công trình vẫn lưu giữ những dấu ấn kiến trúc, kỹ thuật đặc trưng của một giai đoạn phát triển đô thị Hà Nội. Tuy nhiên, không gian dưới các vòm cầu chưa được khai thác tương xứng với giá trị lịch sử và cảnh quan.

Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1542/QĐ-BXD ngày 28/8/2026 về chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt khu vực vòm cầu Phùng Hưng cho thành phố Hà Nội. Sau khi tiếp nhận, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội giao Ủy ban nhân dân phường Hoàn Kiếm khẩn trương lập Thiết kế đô thị riêng khu vực vòm cầu Phùng Hưng-Gầm Cầu, tỷ lệ 1/500, làm cơ sở tổ chức không gian và triển khai các bước đầu tư tiếp theo.

Các phân khu chức năng sau khi đục thông vòm cầu. (Ảnh: Ủy ban nhân dân phường Hoàn Kiếm)

Theo phương án đề xuất của liên danh Công ty Đầu tư bất động sản Taseco và Công ty cổ phần Tập đoàn Taseco, khu vực này sẽ được tổ chức thành tổ hợp văn hóa, dịch vụ, thương mại và du lịch, kết hợp nghệ thuật công cộng, ẩm thực, hoạt động sáng tạo và trải nghiệm đô thị. Đáng chú ý, phương án nghiên cứu hình thành tuyến phố đi bộ hoạt động cả ngày và đêm, góp phần kết nối các không gian chức năng, mở rộng hoạt động văn hóa, du lịch tại khu vực trung tâm Thủ đô.

Phạm vi nghiên cứu dự án dài khoảng 1,71km, gồm 1,41km dọc tuyến Phùng Hưng-Gầm Cầu, từ nút giao Trần Phú-Hà Trung đến ga Long Biên, và khoảng 300m tại các tuyến phố ngang. Trong đó, phạm vi nhà đầu tư dự tính trực tiếp thực hiện dài khoảng 860m, gồm 127 vòm đá và 4 cầu đường sắt; dự tính 109 vòm đủ điều kiện kỹ thuật để đục thông. Các hạng mục giải phóng mặt bằng, không gian công cộng, vỉa hè và hạ tầng kỹ thuật thuộc phần việc do Nhà nước thực hiện.

Tổng mức đầu tư bước đầu của dự án khoảng 1.137,336 tỷ đồng, trong đó vốn nhà nước 445,026 tỷ đồng, vốn nhà đầu tư huy động 692,31 tỷ đồng.

Phương án thiết kế tuyến vòm cầu sau khi đục thông. (Ảnh: Ủy ban nhân dân phường Hoàn Kiếm)

Theo Hội đồng thẩm định thành phố Hà Nội, việc nghiên cứu tái thiết không gian khu vực vòm cầu Phùng Hưng-Gầm Cầu là cần thiết, góp phần hình thành sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng, thúc đẩy phát triển kinh tế đêm và khai thác hiệu quả hơn các giá trị di sản đô thị.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị công trình. Theo ông Đỗ Việt Thanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Taseco, định hướng của nhà đầu tư là đưa các vòm cầu trở lại đời sống cộng đồng thông qua những không gian văn hóa, dịch vụ phù hợp, trên nguyên tắc tôn trọng tối đa kiến trúc, vật liệu và kết cấu nguyên gốc; đồng thời bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hoạt động đường sắt phía trên.

Hội đồng thẩm định thành phố đề nghị nhà đầu tư tiếp tục phối hợp Ủy ban nhân dân phường Hoàn Kiếm và Sở Xây dựng Hà Nội hoàn thiện phương án đầu tư, bảo đảm đồng bộ với Thiết kế đô thị riêng tỷ lệ 1/500. Các giải pháp kỹ thuật như đục thông, gia cố và khai thác vòm cầu phải tuân thủ nghiêm các quy định về bảo tồn di sản, quy chuẩn kỹ thuật và an toàn giao thông đường sắt.

Về tiến độ, thành phố đặt mục tiêu đẩy nhanh các bước triển khai, phấn đấu hoàn thành và đưa toàn bộ dự án vào vận hành trong quý IV/2027, sớm hơn mốc ngày 30/6/2028 do nhà đầu tư đề xuất ban đầu.

Việc tái thiết không gian 131 vòm cầu Phùng Hưng-Gầm Cầu không chỉ nhằm bổ sung công năng cho một công trình kiến trúc lịch sử mà còn hướng tới đưa di sản hòa nhập với đời sống đô thị đương đại. Trong đó, bảo tồn giá trị nguyên gốc, bảo đảm an toàn công trình và khai thác hiệu quả không gian công cộng là những yêu cầu xuyên suốt quá trình triển khai dự án.