Hà Nội đề xuất cho 902 hộ dân phố cổ mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm

UBND. TP Hà Nội vừa có tờ trình gửi HĐND thành phố đề nghị xây dựng nghị quyết về cơ chế giải quyết chỗ ở cho các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ thuộc phường Hoàn Kiếm.

Hà Nội đề xuất cho 902 hộ dân phố cổ mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm. Ảnh minh họa

Điểm đáng chú ý của đề xuất là cho phép những hộ gia đình, cá nhân đáp ứng đủ điều kiện được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội không thông qua hình thức bốc thăm, trên cơ sở tự nguyện đăng ký.

Theo phương án, mỗi hộ gia đình, cá nhân đủ điều kiện chỉ được giải quyết một lần và được mua hoặc thuê mua tối đa một căn hộ trong quỹ nhà ở xã hội do thành phố bố trí.

Hơn 3.600 người đang sống trong những căn nhà chật hẹp

Theo kết quả rà soát của UBND phường Hoàn Kiếm, hiện có 902 hộ gia đình với 3.621 nhân khẩu sinh sống trong các căn nhà đông hộ, có diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người.

Bình quân mỗi hộ có khoảng 4 người, nhiều gia đình có nhiều thế hệ cùng sinh hoạt trong không gian chưa đến 20m².

Theo đánh giá của UBND TP. Hà Nội, đây không chỉ là tình trạng thiếu diện tích sinh hoạt mà còn đặt ra những vấn đề liên quan đến điều kiện sống, vệ sinh môi trường và an toàn của người dân.

Phần lớn các căn nhà thuộc diện rà soát là nhà ống, nhà cũ nằm sâu trong những ngõ nhỏ, có lối thoát nạn hạn chế hoặc phải sử dụng chung. Tại nhiều nơi, phương tiện chữa cháy khó tiếp cận, không gian sinh hoạt thiếu ánh sáng và thông gió.

Đáng chú ý, một số hộ gia đình vẫn phải sử dụng chung khu vệ sinh, bếp và nguồn nước, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Bên cạnh đó, nhiều hộ dân là lao động tự do, có thu nhập thấp hoặc không ổn định, khó có khả năng tự mua nhà ở thương mại.

Việc cải tạo, mở rộng diện tích nhà ở cũng gặp nhiều trở ngại do các công trình nằm trong khu vực bảo tồn, bị hạn chế cơi nới, xây mới hoặc thuộc loại hình nhà ở có nhiều chủ sở hữu, sử dụng chung.

Theo UBND TP. Hà Nội, Đề án giãn dân phố cổ được ban hành từ năm 2013 nhưng đến nay chưa triển khai được, nguyên nhân chủ yếu là chưa có quỹ nhà sẵn sàng để bố trí cho người dân.

Dự kiến bố trí 552 căn nhà ở xã hội trong năm 2026

Để giải quyết tình trạng trên, Hà Nội đề xuất bố trí tối đa 902 căn hộ nhà ở xã hội cho các hộ dân thuộc diện giãn dân tự nguyện.

Trước mắt, trong năm 2026, thành phố dự kiến bố trí 552 căn hộ tại 9 dự án nhà ở xã hội trên địa bàn.

Các dự án dự kiến được lựa chọn tại những khu vực như Lĩnh Nam, Đại Mỗ, Đan Phượng, Thạch Thất, Vĩnh Hưng, Mê Linh và Phúc Thịnh.

Theo đề xuất, số căn hộ dành để giải quyết chỗ ở cho các hộ dân phố cổ tại mỗi dự án không vượt quá 20% tổng số căn hộ mở bán, trên cơ sở thỏa thuận với chủ đầu tư.

Việc lựa chọn dự án phải bảo đảm các điều kiện về giao thông công cộng, ưu tiên những vị trí có khả năng kết nối với đường sắt đô thị và có hệ thống tiện ích phục vụ đời sống như trường học, cơ sở y tế, chợ và các công trình thương mại.

Cơ cấu căn hộ cũng cần phù hợp với quy mô gia đình bình quân khoảng 4 người.

Trước khi tiếp nhận đăng ký, quỹ nhà phải được công khai về tên dự án, số lượng, loại căn hộ và tiến độ thực hiện.

Trường hợp hết thời hạn đăng ký mà không có người đủ điều kiện lựa chọn, số căn hộ còn lại sẽ được bán hoặc cho thuê mua đối với các đối tượng khác theo quy định.

Điều kiện để được mua nhà không qua bốc thăm

Theo tờ trình, người dân muốn tham gia chính sách phải đáp ứng đồng thời các điều kiện.

Cụ thể, người đăng ký phải có thường trú và thực tế sinh sống tại nhà ở thuộc khu vực phố cổ, phố cũ của phường Hoàn Kiếm trước ngày nghị quyết được thông qua.

Diện tích nhà ở bình quân phải dưới 5m² sàn/người; đồng thời đáp ứng các điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội theo quy định hiện hành.

Ngoài ra, người dân phải tự nguyện đăng ký và được UBND phường phê duyệt trong danh sách đủ điều kiện.

Đối với trường hợp số hộ đăng ký tại một dự án vượt quá số lượng căn hộ được bố trí, thành phố đề xuất áp dụng thứ tự ưu tiên.

Theo đó, những hộ có diện tích ở bình quân thấp nhất được ưu tiên trước. Tiếp đến là các hộ có người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo và sau cùng là thứ tự đăng ký.

Các hộ đủ điều kiện nhưng không được bố trí tại dự án đã lựa chọn sẽ được xem xét chuyển sang dự án khác trong quỹ nhà.

Người tham gia phải chuyển toàn bộ nhân khẩu khỏi nơi ở cũ

Một nội dung quan trọng khác trong dự thảo là trách nhiệm của hộ gia đình sau khi được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội.

Theo đó, người tham gia phải chuyển toàn bộ nhân khẩu của hộ khỏi chỗ ở cũ và thực hiện đăng ký thường trú tại nơi ở mới trong thời hạn do UBND TP. Hà Nội quy định.

Đối với các hộ đang thuê nhà thuộc tài sản công, người dân phải chấm dứt hợp đồng thuê và bàn giao lại diện tích nhà ở cho cơ quan quản lý.

Riêng trường hợp chỗ ở cũ thuộc sở hữu của hộ gia đình, cá nhân, việc xử lý sẽ thực hiện theo phương án do UBND thành phố quy định, bảo đảm không làm gia tăng nhân khẩu hoặc tái diễn tình trạng chật chội tại phần diện tích đã chuyển đi.

Tuy nhiên, tờ trình hiện chưa đưa ra phương án xử lý cụ thể đối với nhóm nhà thuộc sở hữu tư nhân này.

Về kinh phí, người dân được giải quyết chỗ ở phải tự thanh toán theo giá bán hoặc giá thuê mua nhà ở xã hội. Các chính sách vay vốn ưu đãi, hồ sơ và thủ tục thực hiện theo quy định hiện hành.

Thành phố dự kiến không sử dụng ngân sách nhà nước để chi trả trực tiếp chi phí mua, thuê mua nhà cho các hộ tham gia.

Theo phụ lục tờ trình, 902 hộ được đề xuất giải quyết chỗ ở thuộc nhóm giãn dân tự nguyện. Ngoài ra, còn có 478 hộ thuộc diện giãn dân bắt buộc nhưng không nằm trong phạm vi nghị quyết lần này.

Việc xây dựng cơ chế riêng được kỳ vọng sẽ từng bước cải thiện điều kiện sống cho những hộ dân có hoàn cảnh khó khăn nhất, đồng thời góp phần giảm mật độ dân cư tại khu vực phố cổ, phố cũ và bảo tồn không gian đô thị lịch sử của Thủ đô.