Hà Nội đề xuất cơ chế tạo thị trường cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ

Chiều 30/6, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp với Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ cùng Trung tâm Tư vấn Chiến lược, Chính sách Khoa học và Công nghệ tổ chức tọa đàm “Giải pháp tạo thị trường cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ thông qua cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và thuê dịch vụ công nghệ tại Hà Nội”.

Tọa đàm nằm trong khuôn khổ triển khai Kế hoạch hành động số 20-KH/BCĐ57 của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy Hà Nội về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phát biểu tại tọa đàm.

Phát biểu tại tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, thành phố đang nghiên cứu các cơ chế đặc thù nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Một trong những định hướng đáng chú ý là cơ chế “Thành phố là khách hàng đầu tiên”. Theo đó, Hà Nội sẽ từng bước chuyển từ đầu tư dàn trải sang đặt hàng, giao nhiệm vụ và thuê dịch vụ công nghệ, lấy hiệu quả thực tế làm tiêu chí đánh giá.

Cách tiếp cận này nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp khoa học và công nghệ tham gia giải quyết các bài toán về quản lý đô thị, chuyển đổi số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật và an toàn thông tin.

Thực tế, nhu cầu ứng dụng công nghệ của khu vực công ngày càng lớn, nhưng thị trường giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp khoa học và công nghệ vẫn chưa hình thành đầy đủ. Nhiều doanh nghiệp có sản phẩm, công nghệ và tài sản trí tuệ nhưng thiếu khách hàng đầu tiên để kiểm chứng hiệu quả. Trong khi đó, một số cơ quan nhà nước chưa chuyển hóa được nhu cầu quản lý thành những bài toán cụ thể để doanh nghiệp tham gia giải quyết.

ThS Bùi Thị Huy Hợp, đại diện Trung tâm Tư vấn Chiến lược, Chính sách Khoa học và Công nghệ cho rằng, cần chuyển từ tư duy đầu tư theo đầu vào sang mua sắm theo hiệu quả và giá trị sử dụng.

Thay vì chỉ mua một sản phẩm hoàn chỉnh, cơ quan nhà nước có thể đặt hàng theo bài toán, giao nhiệm vụ theo năng lực công nghệ, thuê dịch vụ theo đầu ra và thanh toán dựa trên kết quả thực tế.

Nhóm nghiên cứu đề xuất sáu nhóm giải pháp, gồm: Công bố và đặt hàng các bài toán công nghệ; giao nhiệm vụ cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ; thuê dịch vụ công nghệ theo đầu ra; ưu tiên doanh nghiệp khoa học và công nghệ, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa; triển khai mô hình thử nghiệm có kiểm soát; đổi mới cơ chế đánh giá, nghiệm thu và thanh toán theo kết quả sử dụng. Thí điểm trong các lĩnh vực có nhu cầu lớn

Theo lộ trình được đề xuất, giai đoạn 2026–2027, Hà Nội sẽ xây dựng quy trình khung, công bố danh mục bài toán công nghệ ưu tiên và tổ chức thí điểm trong một số lĩnh vực như chính quyền số, dữ liệu và AI, hạ tầng số, an toàn thông tin.

Sau khi đánh giá hiệu quả, các mô hình phù hợp sẽ được hoàn thiện cơ chế để nhân rộng, hướng tới hình thành thị trường dịch vụ công nghệ bền vững.

Đối với các sản phẩm đã được thử nghiệm thành công, thành phố sẽ nghiên cứu cơ chế ưu tiên mua sắm công hoặc áp dụng các hình thức lựa chọn nhà thầu phù hợp quy định.

Toàn cảnh Tọa đàm

Theo thông tin tại tọa đàm, Hà Nội đã phê duyệt hỗ trợ hơn 30 tỷ đồng, tương đương khoảng 50% kinh phí, cho dự án chế tạo xe thang phòng cháy, chữa cháy tầm vươn 32m và 56m của Công ty Hiệp Hòa.

Nhu cầu đầu tư công nghệ của thành phố trong thời gian tới được đánh giá là rất lớn. Một trong những ví dụ được đề cập là kế hoạch trang bị khoảng 240.000 camera giám sát tích hợp trí tuệ nhân tạo phục vụ quản lý đô thị và giao thông.

Đại diện cơ quan quản lý cho biết thành phố có thể hỗ trợ một phần kinh phí nghiên cứu đối với các đơn vị có khả năng làm chủ công nghệ trong nước và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Bà Sa Thị Phương, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tập đoàn Genetica - Life Toàn Cầu cho rằng Việt Nam cần ưu tiên đầu tư vào công nghệ lõi, thiết bị chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo bà, thị trường trong nước là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm, nhưng mục tiêu dài hạn vẫn phải là tạo ra các sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Các ý kiến tại tọa đàm đề nghị Hà Nội công khai danh mục nhu cầu và kế hoạch đầu tư công liên quan đến công nghệ, coi đây là những “đơn đặt hàng” để doanh nghiệp chủ động tiếp cận.

Thành phố cũng cần xây dựng nền tảng kết nối cung – cầu công nghệ, giúp cơ quan nhà nước tìm được đơn vị cung ứng phù hợp, đồng thời giúp doanh nghiệp nhận diện đúng nhu cầu của thị trường.

Đại diện các cơ quan chức năng cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ, thuê dịch vụ và thanh toán theo kết quả.

Mục tiêu là phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước, năng lực cung ứng của doanh nghiệp và vai trò kết nối tri thức của các viện, trường, qua đó đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển của Thủ đô.