Hà Nội - Điểm hẹn jazz quốc tế

Jazz mang bản sắc Việt

Tại tọa đàm, các nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế tham gia chương trình đều cho rằng, jazz là dòng nhạc đại chúng nhưng không dễ cảm nhận ngay. NSND Tấn Minh cũng cho rằng, dòng nhạc jazz đòi hỏi cần có thời gian để thẩm thấu. Tại Việt Nam, jazz đang dần hình thành cộng đồng và điều đáng mừng là rất nhiều bạn trẻ đang tìm kiếm cơ hội để học hỏi, phát triển với jazz.

Các nghệ sĩ tham gia toạ đàm. Ảnh: Hoàng Quyên

Là người gắn bó lâu năm với jazz và là một trong những nghệ sĩ Việt Nam đặt nền móng cho jazz Việt Nam, NSƯT Quyền Văn Minh cho rằng, trước đây, các nghệ sĩ chủ yếu chơi nhạc jazz tại các khách sạn 5 sao để phục vụ khách quốc tế. Hiện nay, sau nhiều năm nỗ lực của nhiều nghệ sĩ độc lập, jazz Việt đã hình thành với dấu ấn đậm nét nhất là đưa chất liệu âm nhạc truyền thống bản địa vào ngôn ngữ jazz hiện đại.

NSƯT Quyền Văn Minh cũng chia sẻ, ông từng trăn trở làm thế nào để đưa các thang âm đặc trưng của dân ca Việt Nam như xẩm, ca trù, ả đào, chèo vào jazz… Sau nhiều năm nghiên cứu các thanh âm của âm nhạc dân tộc, ông đã sáng tác ra những bản nhạc jazz mang màu sắc Việt Nam. Ở đó, người nghe cảm nhận được giai điệu dân tộc được chơi bằng phong cách jazz đầy ngẫu hứng.

“Chúng ta có thể tự hào là đến giờ đã có jazz Việt mang bản sắc và hồn dân tộc. Tôi nhìn thấy rất nhiều nghệ sĩ trẻ sau tôi cũng phát triển jazz theo hướng này. Họ sử dụng chất liệu và giai điệu dân tộc để chơi jazz. Cũng có nhiều nhạc sĩ sáng tác ca khúc mang âm hưởng blues rất rõ nét, điển hình như Giáng Son. Điều đó cho thấy, jazz hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam rất tự nhiên”, nghệ sĩ Quyền Văn Minh bày tỏ.

NSƯT Quyền Văn Minh và nghệ sĩ David Carlos Valdez biểu diễn ngẫu hứng trong buổi tọa đàm Ảnh: Hoàng Quyên

Nghệ sĩ David Carlos Valdez, người đã chuyển đến Hà Nội sinh sống hơn một năm sau thời gian làm việc tại Đà Nẵng, cũng bày tỏ sự hào hứng trước sự kỳ diệu và đa dạng của jazz Việt. Ông cho rằng, hiện nay, jazz Việt đang phát triển theo nhiều hướng phong phú, từ free jazz, fusion đến việc kết hợp với các ảnh hưởng Latin trong nhạc pop hay bolero.

Chia sẻ riêng về thị trường jazz ở Hà Nội, David Carlos Valdez cho rằng, điểm gặp gỡ giữa jazz và Hà Nội nằm ở tinh thần cởi mở, đối thoại và không ngừng sáng tạo. Bởi nếu jazz ra đời từ sự giao thoa của nhiều nền văn hóa thì Hà Nội cũng được bồi đắp qua nhiều lớp văn hóa, lịch sử và ký ức.

Video: NSƯT Quyền Văn Minh và nghệ sĩ David Carlos Valdez biểu diễn ngẫu hứng bài "Trống cơm" (Hoàng Quyên)

Đưa Hà Nội ra bản đồ jazz quốc tế

Với vị thế là trung tâm văn hóa của cả nước, nơi hội tụ hơn 1.000 năm văn hiến và lực lượng sáng tạo dồi dào, Hà Nội được nhận định có nhiều tiềm năng và cơ hội để trở thành điểm đến nghệ thuật quốc tế, trong đó có jazz. Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành động lực kinh tế, việc xây dựng một hệ sinh thái jazz đồng bộ và bền vững là yêu cầu cấp thiết.

Theo NSƯT Quyền Văn Minh, để phát triển một hệ sinh thái jazz, từ đó làm nền tảng cho công nghiệp văn hóa Thủ đô, jazz không thể chỉ xuất hiện trong những đêm diễn đơn lẻ mà cần tăng cường các hoạt động tương tác với công chúng. Hiện nay, Hà Nội đã tổ chức thường xuyên những buổi biểu diễn jazz miễn phí vào cuối tuần tại không gian “Âm nhạc cộng đồng” tại Nhà Bát Giác do ông và ban nhạc Sông Hồng thực hiện, nhưng nếu chỉ có một sân khấu là không đủ.

“Xung quanh khu vực đi bộ hồ Hoàn Kiếm có thể mở thêm 3-4 sân khấu nhỏ. Điều này không chỉ tạo sân chơi cho các câu lạc bộ học sinh, sinh viên chơi jazz mà còn mở rộng không gian thưởng thức nghệ thuật cho công chúng”, nghệ sĩ Quyền Văn Minh gợi ý.

Các nghệ sĩ tham gia tọa đàm "Hà Nội và nhạc Jazz". Ảnh: Hoàng Quyên

Theo Tiến sĩ Stan BH Tan-Tangbau, người có nhiều nghiên cứu về âm nhạc Việt Nam cho rằng, Việt Nam đang tạo cơ hội rất lớn cho cộng đồng tiếp cận với jazz bằng những sự kiện miễn phí, Hanoi Jazztival là sự kiện điển hình. Đây là điều hấp dẫn, mới mẻ, có thể tạo sức hút cho công chúng quốc tế đến với Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung, bởi ở nước ngoài, để xem một buổi biểu diễn jazz, công chúng phải bỏ tiền. Với nỗ lực của Hà Nội và cộng đồng nghệ sĩ hiện nay, trong tương lai, Hà Nội có thể trở thành điểm đến jazz quốc tế hấp dẫn.

Theo các chuyên gia, một trong những thách thức lớn nhất hiện nay để phát triển công nghiệp văn hóa jazz chính là bài toán nhân lực và đào tạo. Nghệ sĩ David Carlos Valdez cho rằng, yếu tố then chốt là phải phát triển đội ngũ nghệ sĩ trẻ, đặc biệt là các tay chơi bass, guitar và các nhà phối khí, sáng tác trẻ. Hiện nay, nhiều nhạc công giỏi của Việt Nam đang học tập, làm việc tại Mỹ, ít trở về Việt Nam. Do đó, việc tạo ra môi trường làm việc tốt và cơ hội phát triển sự nghiệp trong nước để thu hút họ trở về cống hiến là vô cùng quan trọng.

Trước sự thay đổi của thời đại, đặc biệt là sự phát triển của công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động lớn đến mọi mặt của đời sống, trong đó có nghệ thuật, đòi hỏi người nghệ sĩ cần phải có sự thay đổi. Theo nhạc sĩ Dương Cầm, để jazz phát triển hệ sinh thái riêng, đòi hỏi nghệ sĩ phải không ngừng hoàn thiện bản thân, hội tụ nhiều yếu tố, vừa sáng tác, biểu diễn, chơi nhạc cụ và sản xuất, định hình phong cách mang bản sắc riêng.

Đồng tình với quan điểm này, Tiến sĩ Stan BH Tan-Tangbau cho rằng, sự chủ động của nghệ sĩ, kết hợp với chính sách đồng bộ của thành phố trong việc xây dựng khán giả, hạ tầng biểu diễn và đào tạo tài năng sẽ là chìa khóa vàng để Hà Nội bứt phá trở thành trung tâm jazz của khu vực, khẳng định vị thế của ngành công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Hanoi Jazztival lần đầu tiên tổ chức với nhiều hoạt động đa dạng, đang mở ra những kỳ vọng có thể đưa Hà Nội trở thành điểm hẹn văn hóa thế giới.