Những “người kể chuyện” ở Đền Hùng

Đoàn sinh viên Học viện Phòng không - Không quân nghe thuyết minh viên hướng dẫn tham quan Khu Di tích lịch sử Đền Hùng.

Một sáng mùa Thu, chúng tôi theo chân thuyết minh viên Đỗ Thị Bích Thủy cùng với đoàn sinh viên Học viện Phòng không - Không quân chậm rãi leo từng bậc đá, qua từng ngôi đền với những câu chuyện nối dài nghìn năm. Công việc của một thuyết minh viên tại Đền Hùng bắt đầu từ rất sớm, mỗi ngày, công việc của họ gắn liền với hành trình chinh phục hàng trăm bậc đá xanh, từ Đền Hạ, qua Đền Trung, lên đến Đền Thượng thiêng liêng ngút ngàn mây núi và dừng chân bên Đền Giếng rợp bóng cây cổ thụ.

Gắn bó với công việc thuyết minh 12 năm, chị Thủy đã đón hàng nghìn đoàn khách, chị chia sẻ: “Mỗi đoàn khách đến vào mỗi thời điểm lại cho tôi những trải nghiệm khác nhau. Nhưng tất cả đều mang đến niềm tự hào khi được lan tỏa giá trị văn hóa, di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Những lời thuyết minh, những câu chuyện tôi gửi tới du khách là những kiến thức, những trải nghiệm suốt 12 năm làm nghề, với mong muốn văn hóa truyền thống được giữ gìn, lan tỏa qua nhiều thế hệ”.

Khu Di tích lịch sử Đền Hùng hiện có 7 thuyết minh viên, người lâu đã có 25 năm gắn bó với công việc, người mới vào nghề cũng được 3 năm. Hầu hết được đào tạo chính quy, quá trình làm việc, họ nhận được sự dìu dắt, hỗ trợ từ các cô chú, anh chị đi trước, thường xuyên được tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ. Nhưng chủ yếu các thuyết minh viên tự học, tự đọc, tự nghiên cứu và hình thành cho mình bài thuyết minh riêng với những câu chuyện kể từ sự chắt lọc, cảm nhận qua từng năm gắn bó với mỗi bậc thềm lên xuống và mỗi điểm đến. Một năm, công việc của các thuyết minh viên trải dài từ đầu Xuân, đến cuối Đông, nhưng chủ yếu vào dịp tháng Ba âm lịch. Có những ngày leo đền 3 - 4 lần, mặc cho đôi chân có thể mỏi, giọng nói có thể khàn sau nhiều ca thuyết minh liên tục, nhưng ánh mắt và nụ cười của họ luôn đong đầy nhiệt huyết mỗi khi bắt đầu một câu chuyện mới.

Thuyết minh viên giới thiệu các hiện vật tại Bảo tàng Hùng Vương cho du khách.

Chị Nguyễn Vân Anh - Đội trưởng Đội Nghiệp vụ bảo tàng đã có 21 năm gắn bó với công việc thuyết minh. 21 năm đó, khu di tích đã có nhiều đổi thay về diện mạo, nhưng những câu chuyện của chị kể cho du khách vẫn là những huyền tích, những giá trị văn hóa truyền thống, là niềm tự hào về nòi giống Tiên Rồng của dân tộc. “Khi chúng tôi nhận bất cứ đoàn khách nào, mỗi người đều tự tìm hiểu nhu cầu, sở thích, mối quan tâm của từng nhóm đối tượng để lựa chọn bài thuyết minh phù hợp. Vẫn là một câu chuyện, nhưng qua mỗi cách thể hiện sẽ mang đến những trải nghiệm khác nhau. Với du khách quốc tế, chúng tôi thường kể chuyện gắn gọn, từ ngữ dễ hiểu để du khách có thể tiếp cận văn hóa truyền thống vùng Đất Tổ. Với các em học sinh, thiếu nhi, câu chuyện được kể lại bằng ngôn ngữ sinh động, như một bài học lịch sử trực quan đầy hấp dẫn về bánh chưng, bánh giầy, về Sơn Tinh - Thủy Tinh... Do đó, đòi hỏi người thuyết minh viên phải thường xuyên học tập, cập nhật kiến thức. Nhưng tất cả đều chung mong muốn quảng bá văn hóa, đồng hành cùng du khách trong cung đường trải nghiệm Đền Hùng” - chị Vân Anh tâm sự.

Nhiều người nghĩ thuyết minh viên chỉ cần học thuộc kiến thức lịch sử trong sách vở; nhưng ở Đền Hùng, đó chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là phải truyền được cái “hồn”, “linh thiêng” của Đất Tổ đến từng người nghe. Mỗi câu chuyện thuyết minh viên kể với du khách đều phải đảm bảo tính chuẩn xác về lịch sử, huyền thoại, kết hợp với kiến thức chuyên sâu về Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Lần đầu đến với Đền Hùng, qua câu chuyện của thuyết minh viên, chàng trai đất Kinh Bắc Đoàn Văn Lực, sinh viên năm thứ 3 Học viện Phòng không - Không quân rất tự hào về nguồn cội, em bộc bạch: “Trong trường, em được học, được nghe những câu chuyện về thời đại Hùng Vương. Hôm nay về đây dâng hương, tri ân công đức các vua Hùng em thấy rất xúc động. Qua câu chuyện của thuyết minh viên, em càng nhận thức rõ hơn trách nhiệm của bản thân phải cố gắng học tập, cống hiến để xứng đáng với công lao dựng nước và giữ nước của các bậc tiền nhân”.

Những “người kể chuyện” ở Đền Hùng vẫn ngày ngày lặng lẽ bước qua từng bậc đá thẫm màu thời gian. Với giọng nói truyền cảm, tri thức sâu rộng và tình yêu sâu sắc dành cho di sản, họ là những nhịp cầu nối liền quá khứ hào hùng với hiện tại, để ngọn lửa tri ân các Vua Hùng luôn được gìn giữ, lan tỏa trong tâm khảm mỗi người con đất Việt.