Hà Nội định hình vai trò đầu tàu tăng trưởng của vùng, động lực phát triển kinh tế của cả nước

Sứ mệnh dẫn dắt, trung tâm điều phối, phân bổ nguồn lực, chuyển giao công nghệ

6 tháng đầu năm 2026 GRDP của Hà Nội tăng 8,22%, mức cao vượt trội và duy trì đà tăng trưởng cao hơn bình quân chung cả nước. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn Hà Nội đạt hơn 404.400 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2026, tương đương 62,2% dự toán và tiếp tục giữ vai trò là một trong những địa phương có quy mô thu ngân sách lớn nhất cả nước.

Hà Nội được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia, có vai trò dẫn dắt, định hình các mô hình phát triển, tư duy mới. Ảnh minh họa: PV

Thủ đô đặt ra mục tiêu trong giai đoạn 2026–2030, GRDP tăng bình quân 11%/năm, khẳng định tầm nhìn dẫn dắt kinh tế vĩ mô. Trong đó kinh tế số chiếm 40% GRDP, tổng vốn đầu tư xã hội đạt 5 triệu tỷ đồng, FDI đạt 16 tỷ USD, với năng suất các nhân tố tổng hợp đóng góp 57% vào tăng trưởng.

Thành phố đồng thời xác lập mô hình tăng trưởng mới theo cấu trúc “3 trụ cột - 5 động lực - 4 không gian phát triển”, gắn với ba chuyển dịch trọng tâm là chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn sang năng suất, từ đầu tư công trực tiếp sang đầu tư công dẫn dắt và từ các ngành truyền thống sang các ngành dựa trên tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực.

Hà Nội được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia, có vai trò dẫn dắt, định hình các mô hình phát triển, tư duy mới; là đầu tàu dẫn dắt cả nước đưa các sáng chế và nghiên cứu ứng dụng thực tiễn.

Kinh tế số đang là động lực tăng trưởng cốt lõi của Hà Nội, đóng góp khoảng 16,7% (tương đương 5,5 tỷ USD) vào GRDP trong 6 tháng đầu năm 2026. Thương mại điện tử tiếp tục là thế mạnh của Hà Nội khi thành phố duy trì vị trí dẫn đầu cả nước với chỉ số đạt 74,7 điểm; Hà Nội là địa phương duy trì tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến ở mức cao; thanh toán không dùng tiền mặt trong nhiều lĩnh vực đạt tỷ lệ 100%.

Thành phố tập trung phát triển các mô hình kinh tế mới như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số, kinh tế đêm; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo… qua đó vừa tạo chuyển biến mạnh trong quản trị, sản xuất và dịch vụ công, mở nền tảng để Thủ đô bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.

Các dự án hạ tầng năng lượng, hạ tầng số, các trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu phát triển… cũng được đầu tư mạnh mẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì vị thế trung tâm, động lực phát triển cho Hà Nội.

Với nguồn nhân lực dồi dào, Hà Nội cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, dịch vụ y tế tuyến cuối và chuyển giao công nghệ mới cho các địa phương trong vùng. Ở vai trò văn hóa và du lịch, Hà Nội xây dựng chuỗi sản phẩm du lịch văn hóa quy mô vùng, phát huy giá trị di sản và kinh tế sáng tạo.

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, đây là bước chuyển rất căn bản trong tư duy phát triển. Nếu trước đây Hà Nội được nhìn nhận như một “trung tâm lớn”, nay đã được nâng lên thành một “chủ thể kiến tạo phát triển”. Điều đó đồng nghĩa với việc Thủ đô không chỉ phát triển cho riêng mình, mà còn phải định hình mô hình phát triển, tạo động lực và dẫn dắt cho cả vùng và cả nước. Đây không chỉ là kỳ vọng chính trị mà còn là đòi hỏi tất yếu từ thực tiễn phát triển khi Hà Nội đang hội tụ đầy đủ tiềm năng về vị trí địa kinh tế, nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ thống hạ tầng, khoa học công nghệ...

Một yếu tố then chốt được thành phố đặc biệt chú trọng là huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Tổng vốn đầu tư xã hội giai đoạn tới dự kiến đạt khoảng 5 triệu tỷ đồng; việc đa dạng hóa nguồn lực, thúc đẩy hợp tác công - tư sẽ tạo dư địa lớn cho phát triển.

Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới đã xác định, Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính, mà còn là cực tăng trưởng, hạt nhân kết nối và đầu tàu dẫn dắt phát triển.

Hà Nội đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, cải cách thủ tục và phát huy tối đa dư địa chính sách. Thành phố tiếp tục cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng thành các chương trình, kế hoạch hành động cụ thể; trong đó đặc biệt tập trung triển khai hiệu quả Luật Thủ đô năm 2026. Luật Thủ đô cho phép nhằm tạo môi trường thể chế thông thoáng, thuận lợi cho phát triển. Đồng thời tăng cường phối hợp với các bộ, ngành Trung ương trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách để bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và hiệu quả.

Liên kết hạ tầng giao thông, chùm đô thị đa cực

Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị nhấn mạnh xác lập thể chế đặc thù, vượt trội không chỉ mang ý nghĩa riêng với Hà Nội, mà còn có tác động lan tỏa, mở đường cho đổi mới thể chế, khát vọng phát triển ở nhiều địa phương và trên phạm vi cả nước.

Song song với các chỉ tiêu kinh tế, Nghị quyết 02-NQ/TW cũng xác định rõ mục tiêu phát triển Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại; trở thành điểm đến hấp dẫn của khu vực và quốc tế.

Hà Nội đang tăng tốc triển khai các tuyến đường vành đai trọng điểm nhằm giảm áp lực giao thông khu vực nội đô, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực kết nối của Thủ đô với các địa phương trong vùng. Ảnh minh họa: PV

Theo Quy hoạch tổng thể quốc gia, Thủ đô Hà Nội là trung tâm của Vùng Đồng bằng sông Hồng, liên kết với 6 tỉnh, thành phố gồm Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình; đồng thời là hạt nhân của Vùng Thủ đô Hà Nội, liên kết với 5 tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình.

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội được xác định là trung tâm, động lực chính, có vai trò điều phối, dẫn dắt và lan tỏa phát triển. Các đô thị thuộc các tỉnh, thành phố xung quanh là hệ thống đô thị vệ tinh, cùng liên kết, hỗ trợ, chia sẻ nguồn lực, tạo động lực tăng trưởng cho cả vùng và cả nước.

Hà Nội trở thành động lực phát triển kinh tế vùng là việc đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng và quá trình đô thị hóa nhanh chóng.

Các công trình hạ tầng giao thông quy mô lớn, bao gồm các mạng lưới đường bộ tuyến vành đai liên vùng, đường sắt đô thị, cảng hàng không, hệ thống logistics đã và đang được đầu tư mạnh tại Hà Nội không chỉ cải thiện giao thông trong nội đô, mà còn kết nối Hà Nội với các tỉnh lân cận, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa và người dân.

Vành đai 3,5 và Vành đai 5 đang được triển khai, cùng với Vành đai 1, 2, 2,5, 3, 4 sẽ tạo thành hệ thống 7 tuyến vành đai chiến lược liên kết Hà Nội với 6 tỉnh, thành phố tiếp giáp. Về hành lang ra biển, một điểm mới quan trọng được Quy hoạch tổng thể Thủ đô xác lập là Hành lang kinh tế biển Hà Nội - Hưng Yên - Ninh Bình - Hải Phòng - Quảng Ninh. Hành lang này lần đầu tiên kết nối Thủ đô trực tiếp ra biển, mở rộng đáng kể không gian phát triển công nghiệp - dịch vụ - logistics của Hà Nội và toàn vùng.

Về cầu vượt sông, 7 dự án cầu trọng điểm (Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà, Mễ Sở) đang được đẩy mạnh thi công với tiến độ tích cực. Toàn bộ 7 cầu dự kiến sẽ hoàn thành trong quý II năm 2027 - trước thềm Hội nghị APEC 2027 tại Việt Nam.

Cùng với đó, quá trình đô thị hóa tại Hà Nội diễn ra nhanh chóng, với sự hình thành của các khu đô thị mới, khu đô thị vệ tinh và các trung tâm thương mại, dịch vụ. Quá trình này không chỉ tạo ra nhiều việc làm và cơ hội kinh doanh mới mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế của các khu vực xung quanh, đặc biệt là các tỉnh lân cận.

Việc chuyển đổi từ “quy hoạch tĩnh” sang “quy hoạch động và mở”, linh hoạt thích ứng với sự biến đổi nhanh của đô thị và nền kinh tế. Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình chùm đô thị đa trung tâm, kết nối bằng hệ thống hạ tầng chiến lược và giao thông công cộng khối lượng lớn, từng bước chuyển từ cấu trúc “đơn cực tập trung” sang “đa cực - liên kết - lan tỏa”. Từ đây, liên kết vùng và lan tỏa, Hà Nội đóng vai trò hạt nhân trong Vùng Thủ đô và Vùng Đồng bằng sông Hồng, kéo theo sự phát triển của các tỉnh, thành lân cận thông qua mạng lưới hạ tầng giao thông và chuỗi cung ứng.

Hà Nội còn đẩy mạnh liên kết phát triển với các địa phương trong Vùng Thủ đô và vùng Đồng bằng sông Hồng, đặc biệt trong các lĩnh vực bảo vệ môi trường, quản lý nguồn nước, xử lý ô nhiễm không khí và phát triển các chuỗi sản xuất, cung ứng hàng hóa, dịch vụ.

Theo TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cơ chế phát triển vùng chỉ thật sự chặt chẽ khi các địa phương cùng xác định vấn đề phát triển chung, chất lượng đô thị vệ tinh và tầm nhìn để kết nối. Đề xuất liên kết vùng giữa Hà Nội và các địa phương cần xây dựng được tiêu chuẩn chung trong các lĩnh vực như: Đường sắt đô thị, giao thông đường thủy, đường bộ, tàu điện ngầm, giải quyết môi trường các dòng sông... để bảo đảm liên kết đồng bộ, hiệu quả.

Cấu trúc liên kết vùng sẽ giúp giải quyết được các bài toán khó về giao thông, môi trường, cung ứng dịch vụ, mở rộng không gian, tạo sự phát triển bền vững; hỗ trợ, thúc đẩy, tạo động lực, không gian phát triển mới cho các tỉnh trong vùng; góp phần chia sẻ, giảm tải cho Hà Nội và cùng Hà Nội phát triển. Một Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc” không chỉ là mục tiêu của riêng Hà Nội, mà còn là biểu tượng, là động lực và là niềm tự hào của cả nước trong kỷ nguyên phát triển mới.