Hà Nội: Đưa robot, trí tuệ nhân tạo để kiểm soát an toàn lao động

Hà Nội đã triển khai nhiều ứng dụng công nghệ trong quản lý an toàn lao động. Ảnh: Phạm Hùng

Cần thiết đưa công nghệ vào nhà máy

Trên thực tế, nhiều lĩnh vực sản xuất tại Hà Nội như cơ khí, xây dựng, hóa chất, dệt may… vẫn tiềm ẩn những yếu tố nguy hiểm và độc hại. Người lao động thường xuyên phải làm việc trong môi trường có nhiệt độ cao, bụi mịn, tiếng ồn lớn, hóa chất độc hại hoặc không gian hạn chế. Đây là những điều kiện dễ phát sinh tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp nếu không được kiểm soát hiệu quả. Ngoài ra, áp lực tiến độ sản xuất, sự chủ quan trong tuân thủ quy trình an toàn hay việc sử dụng máy móc lạc hậu cũng là những nguyên nhân khiến nguy cơ mất an toàn gia tăng.

Hà Nội từng xảy ra không ít vụ việc mất an toàn lao động, gây hậu quả nghiêm trọng. Trong chương trình thời sự trực tiếp với chủ đề “Kỷ nguyên số và bài toán về an toàn vệ sinh lao động” tối 25-4, Phó Trưởng phòng Việc làm, An toàn lao động (Sở Nội vụ Hà Nội) Nguyễn Mạnh Toàn lấy ví dụ, vụ nổ lò hơi xảy ra năm 2025 tại khu vực Đông Anh khiến 2 người tử vong, 2 người bị thương, làm gián đoạn toàn bộ hoạt động của nhà máy, ảnh hưởng đến hơn 200 công nhân phải tạm ngừng việc, tác động trực tiếp đến sinh kế của người lao động.

“Việc đưa công nghệ vào kiểm soát an toàn lao động không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là giải pháp quan trọng để phòng ngừa rủi ro. Bởi trên thực tế, nếu xảy ra sự cố, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với những thiệt hại rất lớn. Tai nạn xảy ra dẫn đến nhà máy đóng cửa, kéo theo đó hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lao động mất việc”.

Phó Trưởng phòng Việc làm, An toàn lao động (Sở Nội vụ Hà Nội) Nguyễn Mạnh Toàn chia sẻ. Ảnh: Phan Anh

Theo ông Nguyễn Mạnh Toàn, ứng dụng công nghệ nổi lên như một giải pháp mang tính đột phá. Nhiều doanh nghiệp đã từng bước đưa robot, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống cảm biến và giám sát thông minh vào quy trình sản xuất. Tại các khu vực nguy hiểm như không gian kín, môi trường có khí độc, nhiệt độ cao hay nồng độ bụi lớn, robot có thể thay thế con người thực hiện các công việc rủi ro, từ đó giảm thiểu tối đa nguy cơ tai nạn.

Bên cạnh đó, các hệ thống giám sát tự động giúp doanh nghiệp theo dõi liên tục các chỉ số môi trường lao động, kịp thời phát hiện và cảnh báo sớm các nguy cơ mất an toàn. “Những năm gần đây, thành phố cũng đã đẩy mạnh đầu tư, đưa vào sử dụng nhiều thiết bị, robot phục vụ sản xuất như robot hút bụi, robot khoan… góp phần giảm thiểu đáng kể rủi ro cho người lao động, hướng tới môi trường làm việc an toàn và bền vững hơn”, ông Toàn chia sẻ.

Về vấn đề này, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm định kỹ thuật an toàn Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) Nguyễn Lê Minh cho rằng, việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong lao động, sản xuất hiện nay đang tác động tích cực đến môi trường làm việc, sức khỏe và an toàn của người lao động.

“Hiện nay, công nghệ được ứng dụng rộng rãi trong các nhà máy, công trường. Ví dụ, mỗi công nhân khi vào làm việc đều quét mã vạch hoặc mã QR, qua đó có thể kiểm soát đầy đủ thông tin về hợp đồng lao động, quá trình huấn luyện an toàn, vị trí công việc và thời hạn huấn luyện định kỳ. Tương tự, các thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn cũng được gắn mã QR, giúp truy xuất nhanh thông tin kiểm định như thời gian, đơn vị thực hiện, thời hạn hiệu lực…”, ông Minh nêu.

Trong lĩnh vực sản xuất, nhiều công đoạn đã được tự động hóa. “Tại các nhà xưởng, việc vận chuyển hàng hóa hiện nay được thực hiện bằng robot, xe nâng tự động không người lái. Các thiết bị như nồi hơi - vốn tiềm ẩn nguy cơ cao - cũng ngày càng được tự động hóa, không chỉ trong các nhà máy lớn mà còn phổ biến tại nhiều doanh nghiệp, kể cả với nồi hơi đốt than hoặc sinh khối”, ông Minh dẫn chứng.

Công nghệ giúp kiểm soát rủi ro

Theo Sở Nội vụ Hà Nội, thời gian qua, thành phố thường xuyên lập các đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra công tác an toàn lao động, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong bảo đảm an toàn lao động, đồng thời giúp doanh nghiệp và người lao động nâng cao nhận thức.

Phó Trưởng phòng Việc làm, An toàn lao động Nguyễn Mạnh Toàn cho biết, trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh hiện nay tồn tại nhiều khu vực tiềm ẩn nguy cơ cao về độc hại và mất an toàn. Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ đã giúp người sử dụng lao động nâng cao năng lực quản lý, giám sát, đặc biệt tại các khu vực nguy hiểm.

“Cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, các doanh nghiệp ngày càng chú trọng đầu tư dây chuyền, máy móc hiện đại nhằm giảm phụ thuộc vào lao động trực tiếp”.

Theo ông Toàn, việc ứng dụng công nghệ vào giám sát và cảnh báo từ xa giúp người sử dụng lao động kịp thời phát hiện, xử lý nguy cơ, hạn chế tối đa những sự cố bất ngờ. Trong bối cảnh nhiều rủi ro khó nhận diện sớm, công nghệ được xem là một trong những giải pháp then chốt để bảo đảm an toàn lao động.

“Khi đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, các hệ thống có thể tích hợp dữ liệu lớn, cho phép theo dõi, giám sát an toàn trong nhà máy một cách liên tục và hiệu quả hơn. Qua đó, không chỉ giảm áp lực về nhân lực mà còn nâng cao chất lượng giám sát. Hệ thống số hóa còn có khả năng đưa ra cảnh báo sớm, nhận diện nguy cơ và tối ưu hóa quy trình quản lý an toàn lao động.

Chuyển đổi số là bước tiến mang tính đột phá cho các doanh nghiệp. Nếu được triển khai hiệu quả, không chỉ nâng cao năng lực giám sát mà còn tối ưu chi phí, giảm phụ thuộc vào nhân lực kỹ thuật cao, qua đó giải quyết bài toán hiệu quả trong công tác an toàn lao động”, ông Nguyễn Mạnh Toàn phân tích.

Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm định kỹ thuật an toàn Hà Nội Nguyễn Lê Minh chia sẻ. Ảnh: Phan Anh.

Còn theo Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm định kỹ thuật an toàn Hà Nội Nguyễn Lê Minh, AI đang đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát rủi ro. Công nghệ có thể theo dõi các chỉ số như nhiệt độ, áp suất, từ đó dự báo nguy cơ sự cố, tai nạn. Đồng thời, AI còn giúp phát hiện các vi phạm an toàn trên công trường như nguy cơ cháy nổ, người lao động không sử dụng bảo hộ, hay phương tiện ô tô di chuyển quá tốc độ...

“Việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ và AI đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu rủi ro và bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động trong bối cảnh hiện nay”, ông Minh nhấn mạnh.

Có thể khẳng định, trong tiến trình phát triển của Hà Nội theo hướng hiện đại, bền vững, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong lao động, sản xuất không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là giải pháp lâu dài để bảo vệ con người - yếu tố trung tâm của mọi hoạt động sản xuất. Khi công nghệ được sử dụng đúng cách, hiệu quả, đó không chỉ là “cánh tay nối dài” của doanh nghiệp mà còn là “lá chắn” bảo vệ người lao động trước những rủi ro tiềm ẩn, góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, nhân văn và phát triển bền vững.