Hà Nội: Giáo viên nhận xét gì về đề thi môn Ngữ văn tuyển sinh vào lớp 10?

Thí sinh Hà Nội dự thi vào lớp 10 môn Ngữ văn. (Ảnh: TTXVN)

Sáng nay, gần 124.000 học sinh Thủ đô đã hoàn tất bài thi môn Ngữ văn – môn đầu tiên trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Theo nhận xét của các giáo viên, đề thi có cấu trúc quen thuộc và không khó với học sinh.

Thầy Nguyễn Phi Hùng, giáo viên Ngữ văn thuộc Hệ thống giáo dục HOCMAI nhận định đề thi khá quen thuộc, tạo tâm lý thoải mái cho thí sinh thi các môn tiếp theo.

Cụ thể, đề thi có cấu trúc “truyền thống” với 2 phần: Đọc hiểu (4 điểm) và viết (6 điểm).

Phần đọc hiểu với 5 câu hỏi khai thác ngữ liệu, phần viết gồm yêu cầu viết đoạn văn 200 chữ (câu 1) và bài văn nghị luận xã hội (câu 2). Nội dung các câu hỏi trong đề thi đều bám sát nội dung và những yêu cầu cần đạt của chương trình môn ngữ văn 2018. Cấu trúc và định dạng đề cũng tương tự như đề thi năm trước. Các yêu cầu trong mỗi câu hỏi được trình bày tường minh. Tất cả những điều đó tạo thuận lợi rất lớn cho các thí sinh.

Phần đọc hiểu vẫn đưa ra ngữ liệu là một bài thơ tự do, với các câu hỏi quen thuộc về xác định thể thơ, tìm và lý giải ý nghĩa các chi tiết hình ảnh thơ, phân tích tác dụng của biện pháp tu từ. Những câu hỏi này đều rất cơ bản.

Câu hỏi cuối là câu vận dụng, yêu cầu thí sinh nêu rõ quan điểm về các ý kiến liên quan đến vấn đề thực tế. Trong bài viết, các em cần thể hiện rõ quan điểm của bản thân, đưa ra các lý lẽ, bằng chứng để làm rõ và chứng minh cho quan điểm của mình. Bên cạnh đó, phần trình bày cũng cần ngắn gọn, mạch lạc, lập luận chặt chẽ.

Phần viết với câu nghị luận văn học yêu cầu phân tích hình ảnh nhân vật trong thơ là dạng bài quen thuộc. Các em cần nêu rõ đặc điểm của nhân vật, những nét đặc sắc trong nghệ thuật xây dựng nhân vật và ý nghĩa của nhân vật với tác phẩm, với người đọc.

Bài văn nghị luận xã hội thuộc dạng bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết, đặt ra vấn đề tạo dựng, giữ gìn các kết nối có ý nghĩa tích cực trong cuộc sống. Vấn đề quen thuộc, dạng bài cơ bản, câu lệnh rõ ràng. Theo thầy Hùng, với câu hỏi này, học sinh chỉ cần làm theo cấu trúc thầy cô đã dạy là có thể hoàn thành tốt bài thi.

Thầy Hùng nhận định sự phân hóa trong đề thi Ngữ văn năm nay nằm ở sự cẩn thận chỉn chu trong cách trình bày, kỹ năng viết nghị luận cũng như khả năng cảm thụ tác phẩm tinh tế, sâu sắc.

Đề thi có cấu trúc quen thuộc cũng là nhận định của cô Hương Giang, giáo viên Ngữ văn Trường Trung học cơ sở Archimedes.

Theo cô Giang, đề thi đã đảm bảo chuẩn đầu ra của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhằm chống lối học vẹt, học tủ. Việc đưa vào ngữ liệu ngoài sách giáo khoa với bài thơ "Trăng trong rừng và những đứa trẻ" của Thanh Thảo đã đánh giá chính xác tư duy thẩm mỹ và năng lực tiếp nhận tự thân của học sinh trước một văn bản giàu tính nghệ thuật.

Tuy là một tác phẩm nằm ngoài sách giáo khoa, ngữ liệu thơ được lựa chọn không hề xa lạ mà ngược lại, vô cùng gần gũi với tâm lý lứa tuổi học sinh. Ngữ liệu đã chạm đến vẻ đẹp hồn nhiên của tuổi thơ và sợi dây gắn kết thiêng liêng giữa con người với thiên nhiên. Hình ảnh những đứa trẻ trong bài thơ tuy có sự khác biệt về không gian, điều kiện sống nhưng đều gặp nhau ở thế giới tâm hồn thuần khiết.

Hệ thống câu hỏi ở phần đọc hiểu có tính phân hóa rõ rệt. Ở các câu hỏi nhận biết, thí sinh dễ dàng chiếm lĩnh điểm số tối đa nếu nắm vững kiến thức nền tảng về thể thơ và từ vựng. Đề thi cũng đòi hỏi học sinh phải thấu hiểu được ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh “trăng”, chiều sâu tâm sự của tác giả, và đặc biệt là biết kết nối giá trị của bài thơ với những vấn đề của thời đại hôm nay.

Đặc biệt, câu 5 ở phần đọc hiểu là một điểm nhấn, đặt học sinh trước sự lựa chọn giữa "bằng lòng với thực tại" hay "dấn thân khám phá những chân trời mới" đã trao quyền cho người học, kích hoạt tư duy phản biện của mỗi em.

Đáng chú ý, phần nghị luận xã hội về thực trạng "người trẻ mất kết nối với cuộc sống xung quanh" là một vấn đề vô cùng gần gũi nhưng đầy tính thời sự trong bối cảnh hiện đại.

Về phần nghị luận xã hội, đây là một vấn đề nổi bật trong xã hội, một hiện trạng nhức nhối trong kỷ nguyên số khi mọi người phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ. Tuy nhiên, vấn đề được đặt ra không phải để chỉ trích, để phê bình mà hướng vào giải pháp qua đó nhằm giáo dục hành động, khơi dậy trách nhiệm cho học sinh. Bài thi không dừng lại ở một đề thi chuyển cấp mà đặt ra một dấu hỏi cho học sinh trong thời gian tới.

Theo đó, cô Giang cho rằng câu hỏi không chỉ chạm vào tâm lý lứa tuổi mà còn là mảnh đất mở để học sinh rèn luyện tư duy phản biện, khả năng lập luận và bày tỏ chính kiến một cách thuyết phục. Qua đó, đề thi đã định hình một lối tư duy độc lập: học văn không phải để học thuộc lòng, mà là để thấu hiểu và kiến tạo những giá trị kết nối tích cực cho cuộc đời.

Cũng theo cô Hương Giang, nhìn tổng thể, đề thi vừa sức, không quá khó, gần gũi nhưng vẫn có tính cập nhật, thời sự cao. Các câu hỏi phù hợp, cho phép học sinh được bày tỏ quan điểm, ý kiến cá nhân. Sự phân hóa đề thi sẽ chủ yếu nằm trong phần viết đoạn văn, bài văn.

Chiều nay, thí sinh sẽ dự thi môn thứ hai là môn Ngoại ngữ./.