Hà Nội hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TƯ: Kiến tạo động lực phát triển mới từ khoa học và công nghệ:Bài cuối: Khoa học, công nghệ đang làm thay đổi diện mạo Thủ đô ra sao?

Từ phương thức điều hành chính quyền, cung cấp dịch vụ công, đến cách thức tương tác với người dân và doanh nghiệp, công nghệ đang từng ngày làm thay đổi diện mạo Thủ đô, theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Hệ thống camera AI tại nút giao Phạm Hùng - Khuất Duy Tiến. Ảnh: Mai Hữu

Khi công nghệ bước ra phố

Nhìn lại năm 2025, có thể thấy một chuyển động mang tính bản lề trong tư duy quản trị đô thị của Hà Nội. Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số không còn được nhìn như một lĩnh vực hỗ trợ, mà được đặt vào trung tâm điều hành, trực tiếp tham gia giải quyết các vấn đề cụ thể của người dân và doanh nghiệp.

Nền móng quan trọng nhất là hạ tầng số và dữ liệu. Thành phố từng bước hoàn thiện mạng truyền số liệu chuyên dùng, phát triển dữ liệu chuyên ngành, xây dựng các nền tảng điều hành thông minh, đồng thời tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Từ việc rà soát, làm sạch và chuẩn hóa các cơ sở dữ liệu, Hà Nội đang hình thành hệ thống dữ liệu dùng chung, liên thông giữa các cấp, các ngành, biến dữ liệu từ trạng thái phân tán thành nguồn tài nguyên số phục vụ quản trị.

Gần 6 triệu tài khoản định danh điện tử được kích hoạt, tích hợp dữ liệu dân cư gắn với VNeID, tạo bước chuyển căn bản từ quản lý truyền thống sang quản trị hiện đại. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Hà Nội vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong thời gian qua.

Công nghệ không còn nằm trong trung tâm dữ liệu, mà đã “bước ra phố”. Cổng dữ liệu mở của Hà Nội chính thức vận hành với 92 danh mục dữ liệu, đáp ứng tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”. Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) di động cho phép lãnh đạo các cấp theo dõi, điều hành dựa trên dữ liệu thời gian thực. Kho dữ liệu hành chính tập trung không chỉ lưu trữ, mà còn trở thành công cụ hỗ trợ ra quyết định.

Trong cải cách hành chính, chuyển đổi số mang lại những kết quả cụ thể, có thể đo đếm. Hệ thống chuyển, nhận văn bản điện tử dành cho tổ chức, doanh nghiệp giúp gửi - nhận theo thời gian thực, phi địa giới, tiết kiệm khoảng 125 tỷ đồng và hàng trăm nghìn giờ làm việc mỗi năm.

Đáng chú ý, việc tái cấu trúc thủ tục hành chính đã đi vào chiều sâu. Chỉ riêng tháng 12-2025, có 279 thủ tục hành chính thiết yếu đã được tái cấu trúc, sẵn sàng triển khai đồng loạt từ đầu năm 2026, với ước tính tiết kiệm hơn 1.000 tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm.

Ở cấp cơ sở, các mô hình phục vụ trực tiếp người dân cho thấy hiệu quả rõ rệt. Ki ốt thông minh chứng thực bản sao số giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ từ 15 phút xuống còn 3-5 phút, năng suất tăng gấp nhiều lần, góp phần giải tỏa áp lực tại bộ phận một cửa. Không gian làm việc số HanoiWork từng bước hình thành môi trường làm việc không giấy tờ trong hệ thống chính trị thành phố.

Nếu coi thước đo cuối cùng của chuyển đổi số là mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp, thì các chỉ số trong năm qua cho thấy tín hiệu tích cực. Chỉ số chuyển đổi số cấp tỉnh và Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương của Hà Nội tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu cả nước.

Một dấu ấn đáng chú ý là việc giải quyết “điểm nghẽn” giao tiếp giữa chính quyền và công dân. Tổng đài thông minh 19001009 tích hợp trí tuệ nhân tạo, vận hành từ tháng 7-2025, trở thành “nhân viên hành chính số” hoạt động 24/7, hỗ trợ tra cứu hơn 2.000 dịch vụ công. Song song với đó, chatbot AI được triển khai trên ứng dụng iHanoi và các kênh số khác, xử lý hàng trăm nghìn lượt hỏi - đáp, giúp chính quyền “nghe được và phản hồi được” người dân kịp thời hơn.

Bên cạnh kết quả đạt được, Hà Nội thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế sau một năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TƯ. Một số nhiệm vụ còn chậm tiến độ; cơ chế phối hợp liên ngành có những nội dung chưa đồng bộ; dữ liệu dùng chung, nhất là ở cấp cơ sở, còn phân tán; hạ tầng công nghệ thông tin cấp xã, phường chưa đồng đều; năng lực số của một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu; tỷ lệ giải ngân chi sự nghiệp khoa học, công nghệ còn thấp...

Những điểm nghẽn này phản ánh đúng tính chất mới, phức tạp và liên ngành của phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Điều quan trọng là thành phố không né tránh, mà coi đây là cơ sở để chuyển sang giai đoạn hành động quyết liệt hơn, với mục tiêu, thời hạn và sản phẩm cụ thể.

“Nhận thức đã rõ, cơ chế đã có, phải quyết tâm làm”

Bước sang năm 2026, Hà Nội đặt khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào vị trí đột phá chiến lược hàng đầu của mô hình phát triển mới. Những kết quả bước đầu không phải để dừng lại, mà để nâng chuẩn: Làm sâu hơn, làm thực chất hơn và đo lường bằng kết quả đầu ra.

Quan điểm chỉ đạo được xác định rõ: Thể chế phải đi trước một bước; dữ liệu là tài nguyên đặc biệt của nền kinh tế số; nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định để dẫn dắt thay đổi trong quản trị và phát triển. Tuy nhiên, điều cốt lõi hơn cả là cách Hà Nội tổ chức và huy động nguồn lực cho quá trình đó.

Về việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TƯ tại Thủ đô, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc - Trưởng ban Chỉ đạo 57 của Thành ủy Hà Nội đã nhấn mạnh một yêu cầu mang tính nguyên tắc: Đầu tư của Nhà nước cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không nhằm làm thay thị trường, mà để dẫn dắt, kích hoạt và kéo theo các nguồn lực xã hội cùng tham gia. Theo Bí thư Thành ủy, nếu chỉ tư duy phát triển bằng ngân sách nhà nước và trông chờ vào kết quả từ nguồn ngân sách đó, thì dù quy mô đầu tư lớn đến đâu cũng khó tạo ra đột phá thực chất.

Từ cách tiếp cận ấy, các nhiệm vụ trọng tâm của thành phố không chỉ dừng ở việc hoàn thiện hệ thống quản lý văn bản và điều hành điện tử, triển khai Trung tâm dữ liệu thành phố hay hạ tầng điện toán đám mây, mà hướng tới xây dựng nền tảng đủ tin cậy để doanh nghiệp, các tổ chức khoa học và khu vực tư nhân cùng đồng hành, cùng đầu tư và cùng chia sẻ rủi ro trong đổi mới sáng tạo. Đây là điều kiện nền tảng để Hà Nội chuyển sang phương thức điều hành dựa trên dữ liệu và thời gian thực.

Một hướng đi quan trọng là phát triển, ứng dụng các công nghệ chiến lược, như: Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, internet vạn vật gắn với mô hình hợp tác “ba nhà”: Nhà nước - nhà khoa học - nhà doanh nghiệp. Mục tiêu là rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng, hình thành chuỗi giá trị công nghệ cao ngay trong lòng đô thị.

Nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ “đầu tư dàn trải” sang “đo bằng kết quả”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng thông tin, giai đoạn 2026-2030, Hà Nội xác định mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số làm động lực trung tâm. Trong mô hình đó, khoa học, công nghệ không còn là yếu tố hỗ trợ, mà chi phối cách tổ chức sản xuất, cung ứng dịch vụ và vận hành đô thị.

Định hướng này được triển khai trên ba trụ cột: Kinh tế số để lan tỏa năng suất hiện có; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để tạo năng suất mới; hạ tầng và thể chế để rút ngắn thời gian từ nghiên cứu đến ứng dụng.

Các nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Hà Nội năm 2026 được tổ chức theo chuỗi khép kín, lấy bài toán thực tiễn và kết quả làm trung tâm. Cùng với đó là mục tiêu tái cấu trúc đào tạo, thu hút nhân lực khoa học - công nghệ gắn với bài toán đô thị; vận hành các không gian đổi mới sáng tạo và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Quan điểm xuyên suốt của Hà Nội là “nhận thức đã rõ, cơ chế đã có, phải quyết tâm làm”. Sau thành công bước đầu trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TƯ, Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc, nơi khoa học, công nghệ không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mà từng bước định hình một mô hình quản trị đô thị mới, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và xã hội trở thành nguồn lực quyết định cho sự phát triển bền vững của Thủ đô trong kỷ nguyên số.

Thu Hằng