Hà Nội làm chủ kỹ thuật cấy điện cực ốc tai, nâng tầm y tế chuyên sâu

Bước đột phá từ đơn vị y tế công lập Thủ đô

Tổng quan về phẫu thuật cấy điện cực ốc tai đã được PGS.TS Nguyễn Tuyết Xương – Phó Trưởng Bộ môn Tai Mũi Họng, Trường Đại học Y dược – Đại học Quốc gia, Chủ tịch Hội Thính học Việt Nam cùng các chuyên gia đầu ngành tai - thính học chia sẻ, thảo luận tại Hội nghị Nhi khoa Hà Nội năm 2026, do Bệnh viện Nhi Hà Nội tổ chức vào ngày 9/10 vừa qua. 

Đây là một kỹ thuật chuyên sâu giúp thay thế chức năng của tai trong bị tổn thương, không hồi phục, kích thích trực tiếp dây thần kinh thính giác để mở ra cánh cửa âm thanh và cơ hội hòa nhập cho những trẻ câm điếc bẩm sinh.

Theo PGS.TS Nguyễn Tuyết Xương, nhiều năm qua, phẫu thuật cấy điện cực ốc tai vốn được xem là một trong những đỉnh cao của chuyên ngành Tai Mũi Họng và Thính học lâm sàng. Đây là phương pháp can thiệp vi phẫu phức tạp nhằm thay thế chức năng của tai trong - nơi các tế bào lông chuyển âm thanh bị tổn thương không thể hồi phục.

PGS.TS Nguyễn Tuyết Xương – Phó Trưởng Bộ môn Tai Mũi Họng, Trường Đại học Y dược – Đại học Quốc gia, Chủ tịch Hội Thính học Việt Nam đã diễn giải tổng quan về phẫu thuật cấy điện cực ốc tai. 

Bằng việc cấy thiết bị điện cực kích thích trực tiếp dây thần kinh thính giác, trẻ khiếm thính mức độ nặng đến điếc sâu có thể phục hồi khả năng cảm nhận âm thanh, từ đó học nói, học giao tiếp và hòa nhập cộng đồng bình thường.

Tuy nhiên, tại khu vực phía Bắc, kỹ thuật này trước đây chủ yếu được triển khai ở các bệnh viện tuyến trung ương hoặc các cơ sở y tế ngoài công lập. Trong mạng lưới y tế công lập trực thuộc TP. Hà Nội, Bệnh viện Nhi Hà Nội là đơn vị đầu tiên tiên phong làm chủ và thực hiện thành công kỹ thuật chuyên sâu này.

Trao đổi với phóng viên, BS.CKII. Nguyễn Văn Ninh – Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Nhi Hà Nội cho biết, đến nay, Bệnh viện đã thực hiện thành công 2 ca điếc bẩm sinh. Trong đó có 1 bệnh nhân nhi 4 tuổi.

Theo BS.CKII. Nguyễn Văn Ninh, để thực hiện thành công ca phẫu thuật trên bệnh nhi 4 tuổi, bệnh viện đã chuẩn bị đồng bộ và kỹ lưỡng từ cơ sở vật chất, hệ thống kính hiển vi phẫu thuật tinh vi, phòng mổ vô khuẩn tuyệt đối đến nhân lực chuyên môn cao.

BS.CKII. Nguyễn Văn Ninh – Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Nhi Hà Nội cho biết, đến nay, Bệnh viện đã thực hiện thành công 2 ca điếc bẩm sinh. Trong đó có 1 bệnh nhân nhi 4 tuổi.

BS.CKII. Nguyễn Văn Ninh – Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Nhi Hà Nội. 

Đặc biệt, kíp phẫu thuật nhận được sự hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật trực tiếp từ PGS.TS Nguyễn Tuyết Xương cùng các chuyên gia đầu ngành đã có gần 20 năm đặt nền móng cho kỹ thuật cấy ốc tai tại Việt Nam.

BS.CKII. Nguyễn Văn Ninh cho biết: "Việc triển khai thành công kỹ thuật cấy điện cực ốc tai tại một bệnh viện công lập của Thủ đô là bước đột phá rất quan trọng. Đây là minh chứng cụ thể cho định hướng xây dựng chuỗi dịch vụ y tế kỹ thuật cao, giúp trẻ em Hà Nội và các địa phương lân cận tiếp cận công nghệ điều trị tiên tiến nhất ngay tại tuyến thành phố".

Những 'thời gian vàng' quý hơn thương hiệu thiết bị

Theo các chuyên gia thính học, một trong những nghịch lý phổ biến hiện nay là phụ huynh thường bị "đánh lừa" bởi hiện tượng bù trừ thị giác. Ở những năm đầu đời, trẻ điếc bẩm sinh nhìn rất nhanh nhẹn, mắt đảo linh hoạt khiến cha mẹ nghĩ con phát triển bình thường. Đến khi trẻ chậm nói, nhiều gia đình lại chuyển con đi tập ngôn ngữ suốt 1 – 2 năm mà bỏ qua khâu đo thính lực, vô tình đánh mất cơ hội quý giá nhất.

Tại hội nghị, PGS.TS Nguyễn Tuyết Xương nhấn mạnh: Trên thị trường hiện có nhiều hãng sản xuất thiết bị cấy điện cực ốc tai. Tuy nhiên yếu tố thương hiệu hay chi phí chỉ chiếm khoảng 5% vào kết quả cuối cùng; 95% thành công phụ thuộc vào "thời gian vàng" can thiệp, quá trình phục hồi chức năng và quá trình huấn luyện phục hồi ngôn ngữ sau phẫu thuật.

Một bệnh nhân nhi phẫu thuật cấy điện cực ốc tai thành công tại bệnh viện Nhi Hà Nội. 

Ngoài ra, độ tuổi phẫu thuật cũng đóng vai trò mang tính sống còn. Giai đoạn trước 3 tuổi được xem là "thời gian vàng" khi vùng vỏ não thính giác của trẻ còn tính mềm dẻo cao nhất. Thực tế lâm sàng chỉ ra rằng, một đứa trẻ được cấy thiết bị tiêu chuẩn ở giai đoạn sớm luôn có tốc độ phục hồi và phát triển ngôn ngữ vượt trội so với trường hợp can thiệp muộn dù sử dụng dòng máy cao cấp nhất.

PGS.TS Nguyễn Tuyết Xương cho biết, phẫu thuật cấy ghép thực chất mới chỉ đi được một nửa chặng đường. Để chuyển hóa âm thanh điện tử thành lời nói và tư duy, trẻ bắt buộc phải được kích thích thính giác trước phẫu thuật và trải qua quá trình trị liệu ngôn ngữ chuyên sâu sau khi kích hoạt máy.

Trên hành trình gian nan ấy, cha mẹ chính là những "nhà trị liệu" bền bỉ nhất bởi việc gia đình kiên trì tương tác, trò chuyện và rèn luyện cùng con trong từng sinh hoạt đời thường mới là chìa khóa then chốt giúp trẻ thực sự phá vỡ rào cản câm lặng để hòa nhập cộng đồng.

Giảm gánh nặng viện phí, rộng mở cơ hội cho trẻ em nghèo

PGS.TS Nguyễn Tuyết Xương cho biết, ước tính mỗi năm cả nước có từ 4.000 đến hơn 4.600 trẻ khiếm thính bẩm sinh chào đời.

Dù nhu cầu rất lớn, toàn quốc hiện mới chỉ phẫu thuật cấy được dưới 300 ca mỗi năm – tức chưa đầy 1/10 số trẻ được tiếp cận kỹ thuật này. Rào cản lớn nhất nằm ở giá thành của dải điện cực và bộ xử lý âm thanh (dao động từ vài trăm triệu đồng), trong khi bảo hiểm y tế (BHYT) hiện chưa thể bao phủ phần vật tư cấy ghép này.

BS.CKII. Nguyễn Văn Ninh cho biết, việc Bệnh viện Nhi Hà Nội làm chủ kỹ thuật mở ra một lối thoát kinh tế quan trọng cho nhiều gia đình.

BS.CKII. Nguyễn Văn Ninh cho biết, việc Bệnh viện Nhi Hà Nội làm chủ kỹ thuật mở ra một lối thoát kinh tế quan trọng cho nhiều gia đình. Khi thực hiện tại bệnh viện công lập, bởi bệnh nhân là trẻ em dưới 6 tuổi được quỹ BHYT chi trả toàn bộ chi phí phẫu thuật, phòng bệnh và thuốc men theo đúng quy định, giúp giảm đáng kể gánh nặng so với chi phí mổ dịch vụ ngoài công lập.

Đối với các trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, hộ nghèo, Phòng Công tác xã hội của bệnh viện chủ động kết nối với các quỹ bảo trợ, nhà hảo tâm và các hãng thiết bị y tế để vận động tài trợ một phần hoặc toàn bộ chi phí thiết bị, đảm bảo không bệnh nhi nào bị tước đi cơ hội tìm lại âm thanh vì hoàn cảnh kinh tế.

Mảnh ghép hoàn thiện mạng lưới y tế Thủ đô chất lượng cao

BS.CKII. Nguyễn Văn Ninh khẳng định, sự thành công của chuyên khoa Tai Mũi Họng trong cấy điện cực ốc tai là bước đi cụ thể hóa định hướng phát triển y tế chuyên sâu của Thủ đô.

Bên cạnh phục hồi thính giác, Bệnh viện Nhi Hà Nội đang đồng loạt thúc đẩy nhiều mũi nhọn kỹ thuật cao như hoàn thiện quy trình phẫu thuật hàm mặt (tạo hình khe hở môi vòm miệng chuẩn quốc tế), làm chủ các kỹ thuật lọc máu, chạy thận nhân tạo và chuẩn bị các điều kiện triển khai phẫu thuật tim mạch nhi khoa phức tạp.

Việc một bệnh viện nhi của thành phố triển khai được kỹ thuật cấy điện cực ốc tai không đơn thuần bổ sung thêm một phương pháp điều trị, mà còn mở rộng khả năng tiếp cận kỹ thuật chuyên sâu ngay trong hệ thống y tế Hà Nội.

Năng lực chuyên môn của y tế Thủ đô cũng đang được mở rộng trong nhiều lĩnh vực khác như hiến, ghép mô, tạng. Thời gian qua, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Bệnh viện Thanh Nhàn, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang đã tham gia tư vấn, vận động hiến tạng và lấy tạng từ người cho chết não, từng bước hình thành sự phối hợp giữa các bệnh viện của thành phố với hệ thống điều phối, ghép tạng trên cả nước.

Với Hà Nội, yêu cầu ấy đang được cụ thể hóa bằng những kỹ thuật và năng lực điều trị có thể đo đếm ngay tại từng bệnh viện.

Song song với điều trị chuyên sâu, Hà Nội cũng đang đầu tư cho một số lĩnh vực y - sinh học mới. Theo đó, Trung tâm Tế bào gốc thuộc Bệnh viện Phụ sản Hà Nội sau gần một năm hoạt động đã tiếp nhận hơn 600 mẫu tế bào gốc để lưu trữ, phục vụ nghiên cứu và các ứng dụng phù hợp trong chăm sóc sức khỏe sinh sản, trẻ sơ sinh và y khoa chuyên sâu.

Những bước tiến từ cấy điện cực ốc tai, tham gia mạng lưới hiến - ghép tạng đến nghiên cứu công nghệ tế bào cho thấy phạm vi kỹ thuật tại các bệnh viện Hà Nội đang dần được mở rộng. Ý nghĩa trực tiếp đối với người dân nằm ở khả năng tiếp cận thêm các dịch vụ chuyên sâu mà không phải mặc nhiên chuyển lên tuyến Trung ương như trước.

Giảm chuyển tuyến cũng có ý nghĩa đối với toàn hệ thống. Người bệnh hạn chế được thời gian và chi phí đi lại, các bệnh viện tuyến Trung ương có thêm điều kiện tập trung cho ca bệnh đặc biệt phức tạp, trong lúc năng lực chuyên môn của bệnh viện thành phố được củng cố thông qua thực hành và phát triển đội ngũ.

Kế hoạch số 71/KH-UBND ngày 26/02/2026 của UBND Thành phố thực hiện Chương trình hành động số 06-CTr/TU ngày 12/01/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân đã đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực hệ thống y tế, phát triển kỹ thuật chuyên sâu và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ chất lượng.

Với Hà Nội, yêu cầu ấy đang được cụ thể hóa bằng những kỹ thuật và năng lực điều trị có thể đo đếm ngay tại từng bệnh viện.