Hà Nội: Nữ sinh gần 18 năm không có giấy tờ tùy thân

Ảnh minh họa: AI

Gần 18 năm không giấy tờ tùy thân

Nữ sinh Đ.H.Đ. (sinh năm 2008, trú tại phường Đống Đa, Hà Nội) cho hay em sinh tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Trong giấy chứng sinh, thông tin về giới tính của em ghi là Nam trong khi thực tế em là nữ. Thông tin này tiếp tục bị ghi sai trên giấy khai sinh. "Em chỉ có một giấy chứng sinh và một giấy khai sinh nhưng bị ghi sai thông tin, trong đó ghi là giới tính nam", H.Đ. nói.

Sự không thống nhất giữa giấy tờ và thực tế, theo H.Đ., khiến em không thể tiếp tục hoàn thiện các giấy tờ nhân thân khác. "Em không làm tiếp được các giấy tờ khác, mỗi lần cần giấy tờ là em lại gặp khó khăn", HĐ chia sẻ.

Cũng theo H.Đ, trong quá trình học tập, nữ sinh nhiều lần phải nhờ đến xác nhận của địa phương hoặc người quen để bổ sung hồ sơ. "Đa số là nhờ nhiều người xác nhận là em có ở đây từ bé", nữ sinh cho hay.

Không có giấy tờ tùy thân hợp lệ, việc học tập và sinh hoạt của H.Đ. gặp nhiều trở ngại. Những việc tưởng chừng đơn giản như nộp hồ sơ học, xác minh thông tin cá nhân, đăng ký các hoạt động hay chứng minh nhân thân đều trở thành rào cản. Có những thời điểm, em phải trì hoãn hoặc bỏ lỡ các cơ hội chỉ vì không có giấy tờ phù hợp. "Có những lúc em chỉ muốn làm mọi thứ như mọi người thôi nhưng không được".

Không chỉ vậy, một số quyền lợi cơ bản cũng bị ảnh hưởng. H.Đ. cho biết em không thể tham gia tiêm vaccine COVID-19 do không có giấy tờ để đối chiếu thông tin. "Suốt đợt dịch, mọi người được tiêm phòng nhưng em không được tiêm vaccine COVID", H.Đ. nhớ lại.

Việc thiếu giấy tờ khiến nữ sinh nhiều lần rơi vào trạng thái bị động, phụ thuộc vào sự xác nhận của người khác, đồng thời tạo tâm lý e ngại khi tiếp xúc hoặc làm việc với các cơ quan, tổ chức.

Quá trình tìm cách làm giấy tờ, theo H.Đ., kéo dài nhiều năm nhưng không có hướng đi rõ ràng. Gia đình từng nhờ đến nhiều người thân, người quen đứng ra hỗ trợ, song việc xử lý không đi đến cùng. "Em thấy bố em gửi gắm cho nhiều người, mỗi người một chút, nhưng không có người nào làm đến nơi", H.Đ.

Trong đó, có người giữ một số giấy tờ liên quan, có người hứa hỗ trợ nhưng không tiếp tục, khiến quá trình xử lý bị gián đoạn qua nhiều năm mà không có kết quả cuối cùng. "Mọi người chỉ hứa giúp đỡ em, nhưng lại chưa hướng dẫn em phải làm như thế nào… Em không biết nên tin ai". Dù nhận thức được việc này có thể giải quyết, nhưng H.Đ. cho biết bản thân luôn cảm thấy lúng túng, thiếu định hướng. "Em biết vấn đề của em không quá lớn, nhưng em luôn thấy rất khó và sợ."

Hoàn cảnh éo le

Bên cạnh những vướng mắc về giấy tờ, hoàn cảnh gia đình của H.Đ. cũng khiến cuộc sống của em gặp nhiều khó khăn. Nữ sinh cho biết từ nhỏ sống cùng bố và bà nội, mẹ không ở cùng từ khi em 2 tháng tuổi. Đến năm 2019, bố em vướng lao lý, từ đó H.Đ. sống cùng bà nội.

Theo lời bà Đ.T.N (81 tuổi, bà nội của H.Đ.), nguồn sống của hai bà cháu chủ yếu dựa vào khoản trợ cấp từ chế độ thương binh khoảng 2,8 triệu đồng mỗi tháng của bà. Trước đây, gia đình có thêm một khoản nhỏ từ việc cho người thân thuê chỗ ở để kinh doanh, tuy nhiên hiện đã dừng lại.

Khoản tiền ít ỏi này phải chi trả cho toàn bộ sinh hoạt hằng ngày của hai bà cháu, từ bữa ăn, tiền điện nước, đến chi phí thuốc men tuổi già và việc học của cháu. Có những thời điểm, các khoản chi tiêu phát sinh khiến cuộc sống càng thêm chật vật.

Chia sẻ về cuộc sống hiện tại, người bà cho hay: "Có tháng đau ốm, tiền thuốc đã gần hết tiền trợ cấp. Nhưng khổ mấy tôi cũng cố nuôi cháu ăn học". Ở tuổi ngoài 80, sức khỏe suy giảm, từng bị tai biến, trí nhớ không còn minh mẫn, bà vẫn là người trực tiếp chăm sóc cháu. "Giờ tôi già yếu rồi, nhưng còn sống ngày nào thì còn lo cho cháu ngày ấy", bà N. nghẹn ngào.

Trong căn nhà nhỏ, hai bà cháu nương tựa vào nhau, mọi sinh hoạt đều phụ thuộc vào khoản trợ cấp ít ỏi và sự chắt chiu từng ngày. Điều khiến bà trăn trở nhất là tương lai của cháu: "Chỉ sợ một cái là… nếu bà không còn thì nó ở với ai". Không chỉ lo về cuộc sống trước mắt, người bà còn nhiều lần bày tỏ mong muốn cháu sớm có giấy tờ để ổn định tương lai, có thể học tập, làm việc như những người khác. Gia đình cho biết từng tìm cách hoàn thiện giấy tờ cho H.Đ., trong đó có việc liên hệ với mẹ của em, nhưng chưa đạt kết quả. "Mấy năm trước cũng gọi mẹ nó lên nhưng không lên", bà nói.

Trong khi đó, H.Đ. cho biết từ năm 2019 đến nay, em không còn liên lạc thường xuyên với bố. "Mấy tháng nay em cũng không thấy gọi điện về". Việc thiếu vắng người có thể đứng ra thực hiện các thủ tục pháp lý, cùng với hoàn cảnh gia đình khó khăn, khiến việc hoàn thiện giấy tờ của nữ sinh bị kéo dài qua nhiều năm.

Tháng 5/2026, H.Đ. sẽ bước sang tuổi 18., H.Đ. vẫn chưa thể làm căn cước công dân. "Em chỉ mong có giấy tờ để làm căn cước, để đi học, đi làm như mọi người", H.Đ trăn trở.

Báo Phụ nữ Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin vụ việc.