Hà Nội quyết tâm chấm dứt bệnh lao: Khám sàng lọc miễn phí cho mọi người dân

Hà Nội sàng lọc lao tiềm ẩn đạt hơn 136% chỉ tiêu

Phát biểu khai mạc, bác sĩ Nguyễn Văn Đông, Giám đốc Bệnh viện Phổi Hà Nội, Chủ nhiệm CTCL thành phố nhấn mạnh, dù y học tiến bộ nhưng bệnh lao vẫn là "kẻ sát nhân thầm lặng". Tại Việt Nam, thách thức từ lao kháng thuốc, hệ lụy hậu đại dịch và định kiến xã hội vẫn là những rào cản lớn ngăn người bệnh tiếp cận điều trị.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương phát biểu tại lễ mít tinh. Ảnh: Trần Thảo

Chủ đề Ngày Thế giới phòng chống lao năm 2026 trên toàn cầu đó là “Đúng! Chúng ta có thể chấm dứt bệnh lao! Quốc gia dẫn dắt – Nhân dân đồng hành” khẳng định cuộc chiến chống lao không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế, mà phải được dẫn dắt bởi cam kết chính trị cao nhất của mỗi quốc gia và được thúc đẩy bởi sức mạnh của chính người dân. Đồng thời, chủ đề tôn vinh những đóng góp của các nhà vận động chính sách, nhà khoa học, tổ chức xã hội và các đối tác, những lực lượng đang ngày đêm đóng góp cho công cuộc chấm dứt bệnh lao.

Với thông điệp “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”, Việt Nam xác lập dấu mốc lịch sử, mọi người dân được khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí ít nhất một lần/năm. Đây là "chiếc chìa khóa vàng" để Việt Nam chủ động loại bỏ mầm bệnh, quyết tâm không bỏ sót bất kỳ ca bệnh nào.

Báo cáo tổng kết hoạt động CTCL thành phố Hà Nội năm 2025, bác sĩ Trần Bảo Trung, Bệnh viện Phổi Hà Nội cho biết, thời gian qua, ngành y tế Hà Nội chủ động điều chỉnh, tổ chức lại các hoạt động phòng chống lao phù hợp với mô hình chính quyền 2 cấp. Bệnh viện Phổi Hà Nội là đơn vị nòng cốt, trực tiếp triển khai CTCL của thành phố. Mạng lưới phòng chống lao gồm 30 tổ chống lao đặt tại các trạm y tế khu vực. Các đơn vị này có nhiệm vụ quản lý, hỗ trợ chuyên môn cho các trạm y tế vệ tinh, từng bước mở rộng, tiến tới bao phủ toàn bộ 126 xã, phường trên địa bàn Thủ đô.

Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Nguyễn Bình Hòa phát biểu tại lễ mít tinh. Ảnh: Trần Thảo

Thời gian qua, Hà Nội đã triển khai nhiều hoạt động tích cực trong phòng chống bệnh lao, đạt được một số kết quả tích cực. Trong đó, thành phố tăng cường phát hiện và điều trị bệnh nhân lao, mở rộng xét nghiệm nhanh, sàng lọc, chẩn đoán và điều trị tại các cơ sở y tế công lập và tư nhân. Đáng chú ý, bệnh lao tiềm ẩn có hơn 7.000 ca được sàng lọc, đạt 136,3% chỉ tiêu. Cùng đó, thành phố phối hợp với các tổ chức quốc tế, các chương trình quốc gia để huy động nguồn lực; tăng cường giám sát, quản lý điều trị và cung ứng thuốc; đào tạo, nâng cao năng lực cho các cán bộ y tế tại tuyến cơ sở.

Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương cho biết, mặc dù đã đạt được những kết quả tích cực như năm 2025 cả nước đã phát hiện hơn 119.000 ca bệnh lao (tăng 5% so với năm 2024), nhưng gánh nặng bệnh tật vẫn còn rất nặng nề. Hiện nay, nước ta xếp thứ 12/30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới. Đây là một thực tế đòi hỏi chúng ta không được phép lơ là.

Bác sĩ Nguyễn Văn Đông, Giám đốc Bệnh viện Phổi Hà Nội, Chủ nhiệm CTCL thành phố phát biểu khai mạc. Ảnh: Trần Thảo

Năm 2026, tại Việt Nam, chủ đề “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân” nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Để hưởng ứng chủ đề năm nay, Sở Y tế Hà Nội quán triệt triển khai lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ. Từ năm 2026, ngành y tế đảm bảo mọi người dân đều được khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm; đặc biệt, khám sức khỏe định kỳ cho cán bộ, viên chức và người lao động bắt buộc phải có nội dung sàng lọc bệnh lao. Trong quá trình sàng lọc, ngành y tế yêu cầu các cơ sở y tế thực hiện nghiêm túc việc chụp X-quang và xét nghiệm GeneXpert cho các trường hợp nghi ngờ; tận dụng tối đa hệ thống X-quang kỹ thuật số, trí tuệ nhân tạo để không bỏ sót ca bệnh.

Bác sĩ Bệnh viện Phổi Hà Nội khám cho bệnh nhân. Ảnh: Trần Thảo

Bên cạnh đó, ngành y tế thực hiện lập sổ sức khỏe điện tử để theo dõi, quản lý bệnh lao theo vòng đời của mỗi người dân, giúp giảm gánh nặng chi phí và nâng cao hiệu quả điều trị. Đồng thời đào tạo và cập nhật kiến thức về kiểm soát bệnh lao cho đội ngũ bác sĩ tại các trạm y tế xã, phường, đảm bảo y tế cơ sở thực sự là "lá chắn" bảo vệ cộng đồng. Bệnh lao sẽ được chữa khỏi hoàn toàn nếu chúng ta phát hiện sớm và tuân thủ nguyên tắc: “Đúng thuốc - Đúng liều - Đủ thời gian”. Ngành y tế Hà Nội kêu gọi mỗi người dân chủ động đi khám sức khỏe định kỳ, xóa bỏ mặc cảm, kỳ thị, cùng chung tay vì một Thủ đô không còn bệnh lao.

Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Nguyễn Bình Hòa cho biết, năm 2025, Hà Nội đã phát hiện và đưa vào điều trị 3.597 bệnh nhân lao (giảm so với năm 2023, 2024), trong đó có 325 bệnh nhân lao kháng thuốc, tăng gấp 1,5 lần so với năm 2024 (vượt chỉ tiêu phát hiện của CTCL quốc gia). Những con số này cho thấy, hệ thống y tế của Hà Nội đã nỗ lực rất lớn trong phát hiện và quản lý điều trị người bệnh với tỷ lệ điều trị thành công ở mức cao 96% đối với bệnh nhân lao nhạy cảm; 75,3% bệnh nhân lao kháng thuốc.

Tuy nhiên, gánh nặng bệnh lao, đặc biệt là lao kháng thuốc vẫn còn rất đáng lo ngại. Trước thực trạng trên, Nghị quyết 72-NQ/TW đã đưa ra một định hướng rất quan trọng, chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, lấy y tế cơ sở làm nền tảng và người dân làm trung tâm. Đây là một giải pháp mang tính đột phá. Từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, CTCL quốc gia đã đề xuất trong đó có nội dung sàng lọc bệnh lao. Điều này đặc biệt quan trọng bởi gần 40% người bệnh lao không có triệu chứng, nếu không chủ động sàng lọc sẽ không thể phát hiện được bệnh.

Do đó, CTCL quốc gia đề nghị thời gian tới các cơ sở y tế lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho người dân; lồng ghép sàng lọc lao với các bệnh hô hấp khác (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, ung thư phổi...) trong các đợt khám định kỳ.

Cùng với việc đánh giá toàn diện tình hình dịch tễ thông qua các nghiên cứu, khảo sát quy mô quốc gia, các đơn vị củng cố hệ thống bệnh viện chuyên khoa, khuyến khích xây dựng bệnh viện chuyên sâu về lao và bệnh phổi tại một số tỉnh, thành phố. Cùng với đó, nâng cao năng lực đội ngũ y tế bằng cách bổ sung nội dung về bệnh lao trong đào tạo và cấp chứng chỉ hành nghề bác sĩ; tăng cường nội dung bệnh lao trong các chương trình đào tạo nhân lực y khoa nhằm nâng cao năng lực cho cán bộ chống lao các tuyến trên toàn quốc.

Trần Thảo