Hà Nội siết chặt an toàn thực phẩm vùng rau tập trung: Minh bạch nguồn gốc, nâng cao giá trị nông sản

Việc thí điểm tại các vùng trọng điểm được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng nông sản, minh bạch nguồn gốc và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân Thủ đô.

Quang cảnh hội nghị tại xã Bát Tràng. Ảnh: PV

Sản xuất rau quy mô lớn, nhưng còn hạn chế

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội, toàn thành phố có diện tích trồng rau lớn khoảng 32.000 ha/năm với hơn 40 chủng loại khác nhau. Trong đó, diện tích sản xuất rau tập trung đạt 5.519ha tại 269 vùng, nhiều nơi đã xây dựng được thương hiệu trên thị trường, như: Văn Đức, Đặng Xá, Tráng Việt, Vân Nội.

Thành phố cũng duy trì khoảng 1.700ha trồng trọt theo tiêu chuẩn VietGAP; riêng diện tích rau đạt khoảng 429ha.

Bên cạnh đó, diện tích sản xuất theo hướng hữu cơ đạt gần 149ha và hơn 63ha đang trong quá trình chuyển đổi.

Xã Bát Tràng là một vùng rau lớn của Hà Nội cho giá trị kinh tế cao. Ảnh: PV

Đánh giá về kết quả sản xuất, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội Lưu Thị Hằng cho biết, nhờ chú trọng đầu tư thâm canh và bảo vệ sản xuất, năng suất rau trên địa bàn luôn ổn định và có xu hướng tăng. Đáng chú ý, tỷ lệ nông dân được tập huấn kỹ thuật ngày càng cao, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học ngày càng phổ biến, qua đó góp phần giảm chi phí và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Tại cơ sở, nhiều địa phương đã hình thành vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Phó Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Đỗ Thành Thuận thông tin, tổng diện tích sản xuất nông nghiệp của xã hiện đạt khoảng 653,09ha, trong đó diện tích trồng rau chiếm 333,53ha; còn lại là hoa, cây cảnh và cây ăn quả. Năng suất rau đạt từ 83-108 tấn/ha/năm, cây ăn quả từ 22-83 tấn/ha/năm. Toàn xã có 87,9ha rau sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, cùng 4,7ha bưởi Đa Tốn và 20ha ổi Đông Dư đạt chuẩn, góp phần nâng cao chất lượng nông sản địa phương.

Sản xuất rau tại Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp Đông Cao (xã Mê Linh). Ảnh: PV

Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND xã Mê Linh Trần Sỹ Đạt cho biết, địa phương là một trong những vùng sản xuất rau lớn của thành phố với diện tích khoảng 507ha, trong đó có 253,11ha đã được cấp Giấy chứng nhận VietGAP. Các hợp tác xã thường xuyên tổ chức kiểm tra, giám sát việc tuân thủ quy trình sản xuất rau an toàn của người dân.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, sản xuất rau an toàn vẫn bộc lộ không ít hạn chế.

Việc ứng dụng công nghệ cao, công nghệ thông minh vào sản xuất còn gặp nhiều khó khăn do chi phí đầu tư lớn, trong khi diện tích được đầu tư theo hướng hiện đại còn ít.

Hệ thống nhà màng, nhà lưới chưa được phát triển rộng rãi khiến sản xuất dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết, làm gián đoạn nguồn cung.

Đáng chú ý, vấn đề truy xuất nguồn gốc vẫn là khâu yếu. Việc thiết lập hệ thống truy xuất tại các vùng sản xuất lớn đòi hỏi nguồn lực lớn về nhân lực và thiết bị, trong khi phần lớn hộ sản xuất nhỏ lẻ chưa đủ điều kiện thực hiện. Nhiều hộ vẫn ghi chép nhật ký sản xuất thủ công, chưa bảo đảm tính đầy đủ và minh bạch.

Sản xuất rau an toàn vẫn còn khó khăn. Ảnh: PV

Từ thực tế sản xuất, Phó Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất Kinh doanh Dịch vụ nông nghiệp Văn Đức Đinh Thị Luyến cho rằng, nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao về tính minh bạch đang đặt ra yêu cầu cấp thiết trong quản lý sản xuất.

Tuy nhiên, việc ghi chép nhật ký sản xuất của nông dân còn chưa đầy đủ, nguồn gốc phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chưa được kiểm soát chặt chẽ, gây khó khăn cho việc chứng minh nguồn gốc sản phẩm.

Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ số trong sản xuất vẫn là trở ngại lớn đối với nông dân, do nhiều người chưa quen với các thiết bị và thao tác kỹ thuật…

Thí điểm mô hình mới, đầu tư công nghệ và liên kết thị trường

Trước những yêu cầu từ thực tiễn, Hà Nội sẽ triển khai thí điểm mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại hai vùng rau trọng điểm là Văn Đức (xã Bát Tràng) và Tráng Việt (xã Mê Linh) trong năm 2026. Theo đó, 100% hộ sản xuất tại các vùng thí điểm phải ký cam kết tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm. Đồng thời, thành phố sẽ áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR đối với một số sản phẩm, tạo điều kiện để người tiêu dùng kiểm tra thông tin một cách dễ dàng và minh bạch.

Cần minh bạch nguồn gốc rau an toàn VietGAP trên thị trường để nâng cao giá trị sản phẩm. Ảnh: :PV

Tại hội nghị, các đại biểu đề nghị các ngành chức năng tăng cường tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ vật tư đầu vào và xây dựng cơ chế tiêu thụ ổn định để người dân yên tâm sản xuất theo đúng quy trình.

Bên cạnh đó, cần hướng dẫn và giám sát chặt chẽ việc thực hiện các tiêu chuẩn VietGAP, đồng thời hỗ trợ ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc theo hướng đơn giản, dễ tiếp cận.

Ngoài ra, cần ưu tiên triển khai thí điểm ở quy mô phù hợp, trước hết tại các vùng đã được cấp chứng nhận an toàn thực phẩm và VietGAP, từ đó nhân rộng ra các khu vực khác.

Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp Đông Cao (xã Mê Linh) Đàm Văn Đua kiến nghị, để nâng cao hiệu quả quản lý và truy xuất nguồn gốc trong vùng sản xuất rau tập trung, các cơ quan chức năng cần tăng cường hỗ trợ ứng dụng công nghệ số cho nông dân.

Việc xây dựng các phần mềm, ứng dụng quản lý sản xuất cần được thiết kế đơn giản, dễ sử dụng, phù hợp với trình độ của người dân, giúp họ có thể ghi chép, cập nhật thông tin từ khâu gieo trồng đến thu hoạch một cách thuận tiện.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương phát biểu tại hội nghị. Ảnh: PV

Thông tin về định hướng triển khai, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, thành phố sẽ đẩy mạnh tập huấn về sản xuất an toàn, cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ, bao gồm triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và lắp đặt camera AI giám sát tại các vùng sản xuất. Ở cấp cơ sở, các hợp tác xã sẽ thành lập tổ giám sát an toàn thực phẩm, nhóm nông dân nòng cốt và các tổ tự quản nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát.

Đưa công nghệ số vào sản xuất rau an toàn để minh bạch nguồn gốc. Ảnh: PV

Cùng với kiểm soát chất lượng, thành phố cũng chú trọng phát triển thị trường tiêu thụ. Các địa phương sẽ phối hợp tìm hiểu nhu cầu thị trường, xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp và đa dạng hóa kênh phân phối. Đặc biệt, dự kiến thí điểm đấu giá rau an toàn tại chợ đầu mối Minh Khai nhằm góp phần ổn định đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm.

Việc triển khai mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại các vùng rau tập trung được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong sản xuất nông nghiệp của Hà Nội. Không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát chất lượng, mô hình còn hướng tới xây dựng chuỗi giá trị bền vững, minh bạch từ sản xuất đến tiêu dùng.