Hà Nội song hành với doanh nghiệp, tăng kim ngạch xuất khẩu

Kim ngạch xuất khẩu sụt giảm

Theo Sở Công Thương Hà Nội, trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của thành phố ước đạt 4,185 tỷ USD, giảm 8,6% so với cùng kỳ năm 2025. Nguyên nhân chủ yếu do hoạt động xuất nhập khẩu trong những tháng đầu năm chịu tác động từ xung đột tại Trung Đông, trong khi nhiều nền kinh tế thế giới gặp khó khăn, khiến sức mua trên thị trường quốc tế suy giảm. Cùng với đó, chính sách tạm ngừng xuất khẩu xăng dầu nhằm bảo đảm nguồn cung nhiên liệu trong nước trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu đã khiến kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này giảm mạnh tới 98,4%.

Phó Chủ tịch Hội Công nghiệp Chủ lực thành phố Hà Nội (HAMI) Nguyễn Công Cường cho rằng: Tăng trưởng xuất khẩu của Hà Nội đang có dấu hiệu chững lại, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chịu tác động rõ nét nhất. Nguyên nhân là bởi thị trường thế giới có nhiều biến động khiến đơn hàng chủ yếu có quy mô nhỏ nhưng yêu cầu cao hơn; chi phí đầu vào, logistics, lãi vay, tỷ giá ở mức cao; rào cản kỹ thuật, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe…

Lãnh đạo Sở Công Thương trao đổi với doanh nghiệp giải pháp tháo gỡ khó khăn thúc đẩy xuất khẩu tại hội nghị. Ảnh: Hoài Nam

Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước còn hạn chế về vốn, công nghệ, quản trị và nhân lực, sự liên kết chuỗi giữa sản xuất, logistics, tài chính, phân phối còn yếu. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp vẫn chủ yếu xuất khẩu thô hoặc gia công (OEM) nên giá trị gia tăng thấp.

Đồng tình với phân tích này, dưới góc độ doanh nghiệp, Giám đốc Công ty CP Prosi Thăng Long Nguyễn Văn Hùng cho biết: Doanh nghiệp hiện xuất khẩu khoảng 90% sản lượng sang hơn 90 quốc gia. Bên cạnh các thị trường truyền thống như: EU, Mỹ, Trung Quốc, doanh nghiệp còn xuất khẩu vào khu vực Trung Đông và Nam Á. Tuy nhiên, trong quá trình giao dịch khi hàng hóa cập cảng, quyền kiểm soát thực tế gần như thuộc về bên mua, kể cả khi chưa hoàn tất thanh toán. Điều này khiến doanh nghiệp đối mặt với chi phí phát sinh lớn, đặc biệt là chi phí lưu kho, lưu bãi có thể lên tới hàng trăm USD mỗi ngày.

Tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp

Để tháo gỡ khó khăn qua đó thúc đẩy xuất khẩu các doanh nghiệp có chung ý kiến thời gian tới ngành công thương Hà Nội và Bộ Công Thương cần tổ chức hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng chuyên sâu. Đồng thời tăng cường kết nối trực tiếp với các nhà mua hàng quốc tế; đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các triển lãm trong nước và quốc tế, tiến tới xây dựng gian hàng chung mang thương hiệu Hà Nội.

Sản xuất hàng xuất khẩu tại Công ty CP may mặc Sơn Tây. Ảnh: Hoài Nam

Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội Đinh Quỳnh Trang để xuất: Thời gian tới, thành phố Hà Nội nên có chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp xuất khẩu, như tín dụng xuất khẩu, chiết khấu L/C, hỗ trợ vốn lưu động theo đơn hàng và giảm chi phí logistics. Bên cạnh đó đẩy nhanh công tác hoàn thuế xuất khẩu, qua đó giúp doanh nghiệp tăng vòng quay vốn, có nguồn lực tái đầu tư sản xuất. “Thành phố Hà Nội cần nâng cao hiệu quả hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng thực chất, đúng khách hàng, đúng thị trường, đúng tiêu chuẩn và kênh phân phối, gắn với đơn hàng và doanh thu cụ thể”, bà Trang nhấn mạnh.

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ thành phố Hà Nội (HANSIBA) Nguyễn Vân “hiến kế”: Thời gian tới, cơ quan chức năng tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi từ các quỹ và định chế tài chính do thành phố Hà Nội quản lý. “Việc ngân hàng giảm lãi suất vay từ mức 8% xuống 5–6% là giải pháp thiết thực, giúp doanh nghiệp xuất khẩu giảm chi phí”, ông Vân nêu ví dụ.

Trước những kiến nghị, đề xuất tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình xuất khẩu, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Trần Thanh Hải thông tin: Từ nay đến cuối năm 2026, Bộ Công Thương sẽ hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường thông qua đàm phán và tận dụng các hiệp định FTA; đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại; hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ quy định quốc tế, đặc biệt về xuất xứ và phòng vệ thương mại…đồng thời tăng cường cung cấp thông tin thị trường, giúp doanh nghiệp nắm bắt tốt hơn các quy định, tập quán và cơ hội kinh doanh trên thị trường toàn cầu.

Sản xuất hàng xuất khẩu tại Công ty CP Bóng đèn phích nước Rạng Đông. Ảnh: Hoài Nam

Dưới góc độ cơ quan quản lý, Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Võ Nguyên Phong cho biết: Đơn vị sẽ tiếp tục bám sát mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 12% năm 2026. Để đạt được mục tiêu này, thời gian tới sẽ tăng cường hơn nữa các hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng thực chất, chuyên sâu. Đồng thời, đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp trong chuyển đổi số, thương mại điện tử xuyên biên giới, truy xuất nguồn gốc, phát triển thương hiệu và thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường quốc tế.

Sở Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp logistics… để hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội tốt hơn trong việc tận dụng FTA, giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, mở rộng thị trường xuất khẩu.

Tuy nhiên, bên cạnh sự cố gắng của cơ quan quản lý còn đòi hỏi chính bản thân các doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, nâng chuẩn sản phẩm, tăng cường liên kết, mở rộng thị trường, tận dụng thương mại điện tử, tận dụng các FTA, nâng cao năng lực dự báo và năng lực ứng phó với rủi ro thương mại quốc tế. “Thành phố Hà Nội sẽ đồng hành với doanh nghiệp nhưng cần sự chủ động, linh hoạt và khả năng thích ứng của chính doanh nghiệp bởi đây là nền tảng lâu dài để nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững”, ông Phong nhấn mạnh.