Hà Nội thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử

Kế hoạch nhằm hình thành mô hình quản trị tiêu dùng số cấp thành phố; thúc đẩy phát triển thương mại điện tử, kinh tế số ngành Công thương; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, chủ thể OCOP, làng nghề và cơ sở sản xuất, kinh doanh tham gia môi trường số.

Thành phố sẽ thiết lập cơ chế điều phối, tiêu chí, dữ liệu, tiếp nhận phản ánh, giám sát và cảnh báo rủi ro trong hoạt động tiêu dùng số, không xây dựng nền tảng thương mại điện tử mới của Nhà nước, đồng thời kế thừa, lồng ghép và bổ sung các chương trình hiện có, đặc biệt là chương trình “Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô”.

Theo kế hoạch, đối tượng triển khai trực tiếp gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, chủ thể OCOP, làng nghề, cơ sở sản xuất, kinh doanh, ban quản lý chợ, điểm bán, tuyến phố thương mại, doanh nghiệp nền tảng, logistics, thanh toán, truy xuất nguồn gốc và người tiêu dùng.

Đến năm 2028, thành phố phấn đấu lựa chọn tối thiểu 10 điểm, chợ hoặc cụm hộ kinh doanh để thí điểm; kết nối 500 chủ thể tham gia mô hình; công khai 1.000 sản phẩm trên gian hàng số hoặc chuyên mục liên kết. Trong đó, 80% sản phẩm tham gia có truy xuất điện tử hoặc mã định danh phù hợp; 100% chủ thể được hướng dẫn công khai thông tin bắt buộc.

Thành phố đặt mục tiêu 90% phản ánh, kiến nghị thuộc phạm vi tiếp nhận được phân loại, chuyển xử lý đúng hạn; phấn đấu 100% hồ sơ được tiếp nhận, phân loại, chuyển và thông báo đúng hạn. Đồng thời, tổ chức 20 lớp hoặc chương trình đào tạo, tập huấn, hướng dẫn; xây dựng một bảng điều khiển (dashboard) phục vụ điều hành, có báo cáo quý, báo cáo chuyên đề và báo cáo tổng kết. Mức độ hài lòng của các chủ thể tham gia sau hỗ trợ, tập huấn đạt tối thiểu 80%.

Kế hoạch được triển khai theo 4 giai đoạn. Từ quý IV-2026 đến quý I-2027, thành phố thành lập tổ công tác hoặc nhóm điều phối; rà soát các chương trình liên quan; hoàn thiện bộ tiêu chí, quy chế phối hợp, quy trình tiếp nhận phản ánh và mẫu dữ liệu; xác định yêu cầu kỹ thuật, lựa chọn địa bàn, chủ thể, sản phẩm thí điểm đợt đầu.

Trong quý I và quý II-2027, thành phố vận hành thử chuyên trang hoặc module, thiết lập kênh phản ánh theo mã hồ sơ, vận hành dashboard phiên bản đầu tiên và triển khai tại tối thiểu 5 điểm, chợ hoặc cụm hộ kinh doanh. Giai đoạn quý III và quý IV-2027 tập trung đánh giá kết quả thí điểm, điều chỉnh tiêu chí, quy trình, biểu mẫu, mở rộng địa bàn và nhóm sản phẩm khi đủ điều kiện. Năm 2028, thành phố đánh giá tác động, chuẩn hóa mô hình và tổng kết, đề xuất phương án duy trì, mở rộng hoặc tích hợp vào các chương trình phát triển thương mại điện tử, kinh tế số và chuyển đổi số giai đoạn tiếp theo.

Để thực hiện hiệu quả, thành phố yêu cầu xây dựng bộ tiêu chí lựa chọn địa bàn, chợ, điểm bán, chủ thể, sản phẩm, gian hàng và đối tác nền tảng; quy định rõ tiêu chí bắt buộc, tiêu chí ưu tiên, ngưỡng tham gia, cơ chế hỗ trợ hoàn thiện, tạm dừng hoặc đưa ra khỏi phạm vi thí điểm. Quy chế phối hợp liên ngành phải làm rõ trách nhiệm của Sở Công thương, các sở, ngành, UBND xã, phường và các đơn vị liên quan, bảo đảm không giao cấp xã, phường nhiệm vụ vượt thẩm quyền.

Về hạ tầng số, thành phố xây dựng yêu cầu kỹ thuật đối với chuyên trang hoặc module “Gian hàng số Thủ đô”, hoặc lớp liên kết với nền tảng hiện có; thiết lập công cụ tiếp nhận phản ánh theo mã hồ sơ thống nhất, phân loại các vấn đề về đổi trả, hoàn tiền, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, quảng cáo sai sự thật, gian lận thanh toán, dữ liệu cá nhân, logistics và tranh chấp giao dịch. Thành phố cũng nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát để hỗ trợ phân loại phản ánh, nhận diện từ khóa rủi ro và gợi ý đầu mối xử lý.

Cùng với đó, thành phố tổ chức tập huấn thực hành cho hộ kinh doanh, tiểu thương, chủ thể OCOP, làng nghề và doanh nghiệp nhỏ về vận hành gian hàng số, thanh toán số, truy xuất nguồn gốc, logistics, đổi trả và xử lý phản ánh. Công tác truyền thông tập trung vào thông điệp: người bán rõ danh tính, sản phẩm rõ nguồn gốc, giao dịch có chứng từ, phản ánh có đầu mối.

Việc huy động doanh nghiệp nền tảng, ngân hàng, ví điện tử, đơn vị logistics, hiệp hội và cơ sở đào tạo tham gia được thực hiện theo cơ chế xã hội hóa, tự nguyện, công khai, không độc quyền, không chi phối tiêu chí công nhận hoặc dữ liệu quản lý nhà nước. Thành phố đồng thời thiết lập cơ chế phối hợp kiểm tra, giám sát hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, gian lận thương mại, lừa đảo trực tuyến và các hành vi vi phạm khác trong phạm vi mô hình.

Việc đáp ứng tiêu chí tham gia mô hình được xác định tại thời điểm đánh giá, không được sử dụng như chứng nhận chất lượng, bảo lãnh giao dịch hoặc thay thế giấy phép, chứng nhận chuyên ngành.