Hà Nội thông qua cơ chế đặc thù xử lý vi phạm tại 12 dự án

Nhiều dự án tồn tại vi phạm kéo dài, gây áp lực lên hạ tầng

Trình bày tờ trình tại kỳ họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, nhiều năm qua, tình trạng vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn vẫn diễn biến phức tạp. Nhiều công trình xây dựng sai phép, không phép, sai quy hoạch, sai thiết kế chưa được xử lý dứt điểm. Một số dự án còn tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng và chưa hoàn tất thủ tục nghiệm thu đưa công trình vào sử dụng, nhưng căn hộ đã được bàn giao cho người mua đến sinh sống.

Qua công tác thanh tra, kiểm tra, một số công trình do các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Mường Thanh làm chủ đầu tư được xác định có vi phạm liên quan đến đầu tư, đất đai, quy hoạch và trật tự xây dựng. Những tồn tại kéo dài gây ra nhiều hệ lụy, trong đó có tình trạng quá tải hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và khiếu kiện của người mua nhà chưa được cấp giấy chứng nhận.

Qua rà soát, đối chiếu giữa các sở, ngành và UBND phường, xã, thành phố xác định các dự án có vi phạm nghiêm trọng gồm CT6 Kiến Hưng, CT5 Tân Triều, VP3, VP5, VP6, HH1, HH2, HH3, HH4 Linh Đàm, CT8 và CT10 Đại Thanh, CT11 và CT12 Kim Văn Kim Lũ, cùng Khu nhà ở Xa La.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: Lê Hải

Theo số liệu UBND Thành phố báo cáo, tại các dự án này, tình trạng xây dựng sai quy hoạch, tăng diện tích sàn, chia nhỏ căn hộ và tăng số lượng căn hộ đã làm gia tăng quy mô dân số, gây áp lực lên hạ tầng khu vực. Tổng số căn hộ theo quy hoạch hoặc giấy phép xây dựng là 6.759 căn, trong khi số căn hộ thực tế lên tới 24.943 căn, tăng 18.184 căn.

Tuy nhiên, các dự án được xây dựng từ lâu, nhiều cư dân đã sinh sống ổn định; một số căn hộ đã được cơ quan chức năng cấp giấy chứng nhận. Do đó, việc xử lý vi phạm cần được xem xét trên cơ sở đánh giá từng công trình, bảo đảm tuân thủ pháp luật, đồng thời tính đến tác động đối với đời sống người dân, trật tự và an sinh xã hội.

Theo UBND Thành phố, việc ban hành nghị quyết nhằm cụ thể hóa khoản 2 Điều 8 và khoản 4 Điều 14 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, tạo cơ sở pháp lý để xử lý các tồn tại kéo dài tại những dự án thuộc diện rà soát.

Quy định rõ điều kiện tồn tại công trình và trách nhiệm tài chính của chủ đầu tư

Nghị quyết quy định cơ chế xem xét cho phép công trình cao tầng, thấp tầng hoặc công trình hạ tầng xã hội đã hoàn thành được tồn tại có điều kiện nếu bảo đảm an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy, không ảnh hưởng đến công trình lân cận và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc có phương án khắc phục khả thi.

Đối với công trình hoặc phần công trình vi phạm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, không có phương án khắc phục khả thi hoặc nằm sai chức năng quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, việc phá dỡ là bắt buộc.

Nghị quyết đồng thời xác định nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tư đối với các dự án được phép tồn tại có điều kiện. Khoản lợi bất hợp pháp từ xây dựng phải nộp lại được tính bằng tổng diện tích sàn vi phạm nhân với suất vốn đầu tư tại thời điểm đưa vào sử dụng và nhân với hệ số 50%.

Chủ đầu tư phải chịu toàn bộ chi phí di dời, phá dỡ và cải tạo hạ tầng. Ngân sách nhà nước không được sử dụng để chi trả thay cho các vi phạm của chủ đầu tư.

Báo cáo thẩm tra của Ban Đô thị HĐND Thành phố nhận định, việc ban hành cơ chế đặc thù để xử lý vi phạm, tháo gỡ khó khăn và gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị là cần thiết. Tuy nhiên, để bảo đảm quyền lợi của người dân và tính khả thi, UBND Thành phố cần đánh giá cụ thể khả năng huy động, cân đối nguồn lực, năng lực thực hiện của chủ đầu tư và trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Ban Đô thị cũng đề nghị làm rõ nhiệm vụ, thẩm quyền và cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành; bảo đảm phù hợp với quy định về phân cấp, phân quyền, đồng thời công khai thông tin phục vụ kiểm tra, giám sát trong quá trình thực hiện.

Thảo luận tại kỳ họp, đại biểu Trần Thọ Hiển (Tổ đại biểu số 20) đề nghị đặc biệt chú trọng việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai và xây dựng. Theo đại biểu, các dự án kéo dài nhiều năm khiến việc xác định số liệu, tiêu chí áp dụng trở nên phức tạp, cần có hướng dẫn rõ ràng để hạn chế nguy cơ thất thu ngân sách và bảo đảm quyền lợi của người dân.

Các đại biểu thảo luận. Ảnh: Viết Thành

Bảo đảm quyền lợi cư dân, xây dựng phương án xử lý cụ thể

Bên cạnh việc xử lý vi phạm, nghị quyết quy định các phương án bồi thường, hỗ trợ đối với cư dân thuộc diện phải di dời do phần công trình liên quan phải phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng.

Theo đó, người dân thuộc diện này được bồi thường, đồng thời được ưu tiên mua nhà tại các dự án do chủ đầu tư thực hiện hoặc mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm theo quy định.

Đối với cư dân có nguồn thu nhập duy nhất từ hoạt động kinh doanh tại phần khối đế bị chuyển đổi công năng, nghị quyết quy định hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh một lần, với mức tương đương 6 tháng lương tối thiểu vùng...

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố Trần Thế Cương lưu ý nhiều dự án đã triển khai từ 15-20 năm trước, hồ sơ pháp lý gốc bị thất lạc, gây khó khăn trong việc xác định vi phạm và nghĩa vụ tài chính. Đại biểu đề nghị có hướng dẫn chuyên môn, cơ chế hỗ trợ cấp xã và phương án tạm cư phù hợp, nhất là khi thực hiện phá dỡ, thu hồi khoản lợi bất hợp pháp hoặc di dời cư dân, nhằm hạn chế khiếu kiện và rủi ro pháp lý cho cán bộ cơ sở.

Trưởng ban Đô thị HĐND Thành phố Trần Hợp Dũng nhấn mạnh, việc xử lý vi phạm phải tuân thủ pháp luật và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân; đồng thời đề nghị UBND Thành phố tiếp tục rà soát để quá trình tổ chức thực hiện phù hợp với quy định hiện hành.

Giải trình tại kỳ họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, thành phố sẽ xây dựng 12 phương án khắc phục hậu quả tương ứng với 12 công trình vi phạm. Theo nguyên tắc phân cấp, phân quyền, chủ tịch UBND cấp xã được giao tổ chức thực hiện; UBND Thành phố và các sở, ngành liên quan có trách nhiệm phối hợp, hướng dẫn và kiểm soát quá trình triển khai.

Đối với vấn đề hồ sơ công trình bị thất lạc, ông Dương Đức Tuấn cho biết đây là khó khăn trong quá trình nghiên cứu phương án xử lý tổng thể. Chủ đầu tư, chính quyền cơ sở và các sở, ngành đều có trách nhiệm liên quan đến hồ sơ quản lý tại các công trình, dự án; nội dung này sẽ được xem xét trong phương án xử lý cụ thể đối với từng trường hợp.

Việc triển khai nghị quyết đòi hỏi xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, nghĩa vụ tài chính, điều kiện xử lý từng công trình và phương án bảo đảm quyền lợi cư dân. UBND Thành phố đồng thời cần bảo đảm công khai, minh bạch, hướng dẫn cụ thể cho cấp cơ sở và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan để việc xử lý vi phạm được thực hiện đúng quy định pháp luật.