Hà Nội tiếp sức giúp làng nghề mở rộng thị trường trực tuyến

Hà Nội đang hỗ trợ các làng nghề đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, đồng thời chuẩn hóa thông tin sản phẩm, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và bảo vệ quyền lợi người mua. Những kết quả bước đầu tại Phượng Dực, Bát Tràng cho thấy sản phẩm làng nghề có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng, song bài toán đặt ra là làm sao để các hộ sản xuất duy trì hoạt động kinh doanh hiệu quả sau khi kết thúc hỗ trợ.

HỖ TRỢ LÊN SÀN, CHUẨN HÓA GIAO DỊCH SỐ

Theo Kế hoạch số 84/KH-UBND ngày 5/3/2026 về phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026–2030, Hà Nội phấn đấu đến năm 2030 có 70% doanh nghiệp vừa và nhỏ kinh doanh trên thương mại điện tử. Thành phố đồng thời đặt mục tiêu doanh thu bán lẻ thương mại điện tử chiếm khoảng 17-20% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.

Với nhóm hộ kinh doanh, hợp tác xã và cơ sở làng nghề, chính sách đang được cụ thể hóa bằng các chương trình hỗ trợ tham gia thị trường. Mới đây, TikTok Shop công bố hợp tác với Sở Công Thương Hà Nội và Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, đưa ra gói hỗ trợ có giá trị lên tới 200 triệu đồng cho mỗi nhà bán hàng mới tham gia trong quý 4/2026.

Gói này gồm miễn phí hoa hồng và phí giao dịch trong 60 ngày, tín dụng quảng cáo, voucher cùng các hoạt động thúc đẩy tiêu thụ mùa mua sắm cuối năm. Như vậy, mức hỗ trợ được cấu thành bởi nhiều quyền lợi phục vụ bán hàng, không phải khoản tiền mặt cấp trực tiếp cho mỗi cơ sở. Đối tượng hướng tới gồm doanh nghiệp, hộ kinh doanh, tiểu thương, hợp tác xã, đặc biệt là các nhóm sản phẩm OCOP, nông sản và hàng thủ công làng nghề.

Việc giảm một phần chi phí ban đầu tạo điều kiện để người bán thử nghiệm kênh tiêu thụ mới. Tuy nhiên, thời hạn miễn phí 60 ngày cũng đặt ra yêu cầu sớm nắm được chi phí vận hành và hiệu quả từng mặt hàng. Khi ưu đãi kết thúc, khả năng tiếp tục kinh doanh còn phụ thuộc vào doanh thu thực nhận sau phí nền tảng, quảng cáo, đóng gói, vận chuyển và xử lý đổi trả.

Theo ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok Shop, chương trình hướng tới phát triển năng lực thương mại điện tử ngay tại cấp phường, xã, giúp người dân chủ động giới thiệu sản phẩm, kết nối khách hàng và mở rộng kinh doanh.

“Gói hỗ trợ mùa cuối năm là bước tiếp sức ban đầu, còn mục tiêu dài hạn là hình thành nội lực kinh doanh số tại địa phương”, ông Thanh nhấn mạnh

Song song với hỗ trợ bán hàng, Hà Nội triển khai cơ chế nâng cao tính minh bạch của giao dịch. Ngày 19/10/2026, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 403/KH-UBND thực hiện Đề án “Thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử” giai đoạn 2026-2028. Đề án hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, chủ thể OCOP và cơ sở làng nghề tham gia môi trường số an toàn, đồng thời tăng niềm tin của người tiêu dùng.

Đến năm 2028, thành phố đặt mục tiêu lựa chọn tối thiểu 10 điểm, chợ, cụm hộ kinh doanh thí điểm, kết nối ít nhất 500 chủ thể và công khai ít nhất 1.000 sản phẩm trên gian hàng số, chuyên mục liên kết. Tối thiểu 80% sản phẩm tham gia có truy xuất điện tử hoặc mã định danh phù hợp; toàn bộ chủ thể được hướng dẫn công khai các thông tin bắt buộc.

Tại các chợ, điểm bán, thành phố dự kiến rà soát quầy hàng, mã QR thanh toán, bố trí mã QR tiếp nhận phản ánh và điểm hỗ trợ tiêu dùng số.

Lộ trình triển khai cũng dành thời gian để kiểm nghiệm mô hình trước khi mở rộng. Sau giai đoạn chuẩn bị từ quý 4/2026 đến quý 1/2027, đợt thí điểm đầu tiên dự kiến vận hành trong quý 1 và quý 2/2027 tại ít nhất 5 điểm, với tối thiểu 250 chủ thể và 500 sản phẩm. Kết quả đợt này là cơ sở điều chỉnh tiêu chí, quy trình và dữ liệu trước khi triển khai rộng hơn, tiến tới đánh giá, chuẩn hóa mô hình trong năm 2028.

MỞ KÊNH TIÊU THỤ CHO SẢN PHẨM LÀNG NGHỀ

Một số địa phương của Hà Nội, việc đưa sản phẩm làng nghề lên sàn thương mại điện tử đã được triển khai tích cực và có những kết quả bước đầu. Mỗi nơi có cách triển khai riêng, cùng hướng đến giúp người làm nghề tiếp cận khách hàng và mở thêm đầu ra cho sản phẩm.

Tại xã Phượng Dực, chương trình “Phượng Dực Vươn Mình” triển khai từ tháng 6 đã đưa hoạt động hỗ trợ đến từng hộ kinh doanh và cơ sở sản xuất. Gần 70 nhà bán hàng được đào tạo về kỹ năng kinh doanh, vận hành gian hàng và cải thiện hiệu quả bán hàng trên TikTok Shop.

Trường hợp cơ sở kinh doanh Mây Tre An Phú do chị Đặng Thị Thêu làm chủ là kết quả cụ thể về tiêu thụ sản phẩm. Sau 3 tháng kinh doanh trên nền tảng, cơ sở đã bán gần 22.000 sản phẩm thủ công từ cỏ tế, nguyên liệu đặc trưng của địa phương. Lượng hàng này cho thấy kênh trực tuyến đã tạo thêm đầu ra thực tế cho cơ sở trong thời gian thử nghiệm.

Địa phương đồng hành cùng nghệ nhân đưa sản phẩm làng nghề đến gần người tiêu dùng

TikTok Shop đang sử dụng Phượng Dực làm địa bàn thử nghiệm để đánh giá, rút kinh nghiệm cho chương trình “Hà Nội Vươn Mình”, dự kiến hướng tới 126 xã, phường. Việc nhân rộng vì vậy cần dựa trên khả năng duy trì hoạt động của người bán và kết quả kinh doanh thực tế tại từng địa bàn.

Trong khi Phượng Dực đã có trường hợp ghi nhận lượng hàng tiêu thụ cụ thể, Bát Tràng cũng đang tổ chức chuỗi phát trực tiếp bán hàng gắn với chiến dịch “100 ngày chuyển đổi số”. Cách triển khai này tạo thêm cơ hội để các cơ sở gốm sứ thực hành giới thiệu sản phẩm và tương tác với khách hàng trên môi trường số.

Tối 14/10, xã Bát Tràng tổ chức phiên phát trực tiếp số 14 với sự phối hợp của thương hiệu Gốm sứ Luxury. Đến ngày 21/10, phiên số 16 tiếp tục giới thiệu các sản phẩm gốm trà đạo và vật phẩm trang trí. Việc lựa chọn nhóm sản phẩm theo nhu cầu sử dụng giúp nội dung giới thiệu cụ thể hơn. Với đồ gốm phục vụ thưởng trà hoặc trang trí, người xem có thể tìm hiểu kiểu dáng, đường nét, công năng và đặt câu hỏi trực tiếp. Cơ sở sản xuất cũng có cơ hội giải thích đặc điểm từng mặt hàng thay vì chỉ đăng ảnh kèm giá bán.

Bên cạnh các phiên livestream do địa phương tổ chức, nhiều cơ sở kinh doanh tại Bát Tràng cũng chủ động xây dựng kênh bán hàng riêng, như các cơ sở Gốm sứ Phúc An Khang với hơn 16.000 lượt theo dõi, Vạn An Lộc với hơn 18.000 lượt theo dõi. Các kênh này vừa giới thiệu sản phẩm, vừa chia sẻ những công đoạn làm gốm, câu chuyện người thợ và nét văn hóa, ẩm thực địa phương. Cách làm này giúp khách hàng hiểu thêm về sản phẩm và cuộc sống làng nghề, đồng thời tạo thêm sự gắn kết với cơ sở sản xuất.

Nhiều cơ sở kinh doanh ở làng nghề Bát Tràng đã xây dựng thương hiệu riêng trên các kênh bán hàng trực tuyến

Ở phạm vi rộng hơn, TikTok Shop đã phối hợp với Ban tổ chức Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 tại Hà Nội thực hiện các phiên phát trực tiếp tại hơn 100 gian hàng của hơn 50 đơn vị thuộc 19 tỉnh, thành phố. Hoạt động trình diễn chạm khắc gỗ, đúc đồng, dệt lụa được đưa vào nội dung giới thiệu, giúp người xem tìm hiểu cả sản phẩm lẫn quá trình chế tác.

Hình thức này mở thêm khả năng tiếp cận khách hàng ngoài lượng người đến hội chợ. Tuy nhiên, để tiếp nhận và phục vụ những khách hàng đó, cơ sở sản xuất vẫn cần chuẩn bị thông tin hàng hóa, năng lực cung ứng và quy trình giao nhận tương ứng.

Với các hộ làng nghề, giá trị lâu dài của chương trình hỗ trợ nằm ở khả năng tự vận hành kênh bán sau thời gian thử nghiệm. Khi người sản xuất tính được chi phí, kiểm soát được chất lượng hàng giao và xử lý được yêu cầu của khách, thương mại điện tử mới có điều kiện trở thành một đầu ra thường xuyên trong hoạt động kinh doanh.