Hà Nội tìm 'đường đi' cho chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ

Trong khuôn khổ “Hội nghị xử lý điểm nghẽn của doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số” diễn ra chiều 30/9, nhiều doanh nghiệp cho rằng khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở chính sách thuế, thương mại hóa sản phẩm, mua sắm công, tiếp cận dữ liệu, cơ chế thử nghiệm và định giá tài sản trí tuệ.

CƠ CHẾ NHÀ NƯỚC ĐẶT HÀNG SẢN PHẨM ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Tại phiên đối thoại giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, một trong những kiến nghị đáng chú ý là việc Nhà nước trở thành khách hàng đầu tiên của các sản phẩm công nghệ, đổi mới sáng tạo do doanh nghiệp trong nước phát triển.

Ông Đào Mạnh Hùng, Chủ tịch Tập đoàn ô tô Hiệp Hòa, cho rằng khi doanh nghiệp tự bỏ vốn nghiên cứu, tự chịu rủi ro để phát triển sản phẩm mới, Nhà nước có thể cam kết nhu cầu và ưu tiên mua nếu sản phẩm được hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu. Theo ông, cách tiếp cận này sẽ mở rộng cơ hội cho nhiều doanh nghiệp tham gia nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, thay vì chỉ dựa vào nguồn ngân sách nhà nước để tài trợ trước cho từng dự án.

Cùng nhóm vấn đề, đại diện Công ty cổ phần công nghệ bảo trì và nâng cấp đường bộ Việt Nam phản ánh việc hạch toán doanh thu từ sản phẩm hình thành từ kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ để hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp còn khó khăn do cách hiểu giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế chưa thống nhất. Doanh nghiệp đề nghị có cơ chế đối thoại giữa cơ quan khoa học công nghệ và cơ quan thuế để thống nhất cách thực hiện.

Ông Đào Mạnh Hùng, Chủ tịch Tập đoàn ô tô Hiệp Hòa. Ảnh: Sở KH&CN

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang, Hà Nội đã có một số cơ chế pháp lý cho phép đặt hàng, giao nhiệm vụ, mua sắm hoặc sử dụng sản phẩm đổi mới sáng tạo để giải quyết các bài toán thực tiễn.

Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội (ban hành ngày 15/06/2026, có hiệu lực từ 01/07/2026) cho phép hỗ trợ hoàn thiện, thử nghiệm sản phẩm mới và xem xét đặt hàng, giao nhiệm vụ, mua sắm hoặc sử dụng sản phẩm đổi mới sáng tạo. Đối với một số sản phẩm đổi mới sáng tạo, thành phố có thể thực hiện mua sắm bằng hình thức đặt hàng thay vì thực hiện theo trình tự đấu thầu thông thường.

VỐN VẪN LÀ ĐIỂM NGHẼN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÔNG NGHỆ

Khả năng tiếp cận vốn cũng được nhiều doanh nghiệp đề cập. Đại diện một doanh nghiệp cơ điện, đo lường và tự động hóa cho biết doanh nghiệp đã hoạt động lâu năm nhưng đang tái khởi nghiệp với các sản phẩm liên quan đến năng lượng số, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và kinh tế năng lượng.

Doanh nghiệp đã nghiên cứu các sản phẩm như trạm sạc và hệ thống điện mặt trời nối lưới nhưng gặp khó khi tiếp cận các quỹ môi trường xanh do các điều kiện về doanh thu, lợi nhuận và lịch sử hoạt động không phù hợp với doanh nghiệp tái khởi nghiệp. Do đó, ông đề nghị làm rõ cơ chế tiếp cận nguồn vốn xanh và khả năng đưa các dự án đổi mới sáng tạo vào chương trình sandbox.

Công ty Cổ phần Công nghệ SAVIS, một trong những doanh nghiệp công nghệ thông tin chuyên cung cấp các giải pháp chuyển đổi số, an toàn bảo mật và dịch vụ công nghệ, cho biết đã đầu tư phát triển nền tảng số về xác thực, mã hóa và quản lý khóa nhằm bảo vệ hạ tầng tính toán và dữ liệu, nhưng tiếp tục cần nguồn lực để đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế. Doanh nghiệp đề nghị thành phố có nguồn hỗ trợ cho hoạt động triển khai, thí điểm sản phẩm và xúc tiến thị trường nước ngoài.

Trong khi đó, định giá tài sản trí tuệ cũng đang là nút thắt về vốn với các doanh nghiệp khoa học, công nghệ. Ông Lưu Hải Minh, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc của Công ty Cổ phần Công nghệ Mới Nhật Hải, một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ nano, cho biết đã có khoảng 150 sáng chế, trong đó khoảng 90 sáng chế được cấp. Theo ông, nếu không tháo gỡ được vấn đề định giá tài sản trí tuệ thì các nhà sáng chế và doanh nghiệp khó có thể sử dụng tài sản này để tiếp tục huy động nguồn lực cho nghiên cứu và phát triển. Ông đề nghị Hà Nội nghiên cứu thí điểm một số trường hợp định giá tài sản trí tuệ để tạo cơ sở cho việc triển khai rộng hơn.

Với các doanh nghiệp công nghệ cung cấp giải pháp cho những bài toán đô thị, khả năng tiếp cận dữ liệu và đầu mối giải quyết bài toán thực tế cũng được đặt ra. Đại diện Công ty Cổ phần Giải pháp Thời tiết WeatherPlus cho biết doanh nghiệp phát triển các giải pháp hỗ trợ vận hành hồ chứa và cảnh báo ngập lụt. Tuy nhiên, để xây dựng giải pháp cho Hà Nội, doanh nghiệp cần nắm được hiện trạng và dữ liệu liên quan, trong khi các đầu mối dữ liệu hiện còn phân tán. Doanh nghiệp mong muốn khi thành phố đưa ra các bài toán cụ thể thì đồng thời có đầu mối để doanh nghiệp tiếp cận dữ liệu và thông tin hiện trạng, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp.

HƯỚNG TỚI MỘT CỔNG TIẾP NHẬN VÀ XỬ LÝ KIẾN NGHỊ TRỰC TUYẾN

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng, phân tích kiến nghị của các doanh nghiệp cho thấy đây không phải là những vấn đề hoàn toàn tách biệt. Điểm chung là các công cụ chính sách của thành phố “chưa được nối thành một đường đi thông suốt từ chính sách đến doanh nghiệp, từ công nghệ đến thị trường và từ nguồn lực công đến kết quả cuối cùng”.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng. Ảnh: Sở KH&CN

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho rằng thay vì một hệ thống chính sách mà doanh nghiệp phải tự “lắp ghép”, thành phố hướng tới một quy trình có đầu mối dẫn đường và theo dõi đến cùng.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang đã đề xuất Phó Chủ tịch UBND thành phố cho phép Sở Khoa học và Công nghệ mở một cổng kiến nghị của doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ số, theo hướng tương tự một kênh đối thoại trực tuyến.

Các đề xuất, kiến nghị, vướng mắc liên quan đến thuế, đất đai hay các chính sách ưu đãi khác có thể được doanh nghiệp cung cấp hồ sơ, tài liệu trực tuyến qua cổng này, thay vì phải cung cấp nhiều lần. Sở Khoa học và Công nghệ sẽ kết nối cổng với các cơ quan thuế, bảo hiểm, hải quan và các sở, ngành của thành phố để từng bước xử lý trực tuyến, minh bạch hơn; làm rõ nội dung vướng mắc, điểm nghẽn và trách nhiệm của từng cơ quan.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng nhất trí với đề xuất thành lập cổng kiến nghị, đồng thời thống nhất thành lập tổ liên ngành để giải quyết các kiến nghị của doanh nghiệp. Nếu được triển khai đúng như đề xuất, đây sẽ là một kênh để những vướng mắc phát sinh sau hội nghị tiếp tục được tiếp nhận và xử lý, thay vì phải chờ đến một cuộc đối thoại tiếp theo mới được đưa ra.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức đối thoại trực tiếp, cởi mở nhằm nhận diện và tháo gỡ triệt để các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, phát triển thị trường và tiếp cận nguồn lực cho doanh nghiệp.  Ảnh: Sở KH&CN

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội khẳng định quyết tâm đổi mới tư duy quản lý của chính quyền thủ đô. Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh các chính sách hỗ trợ “không thể chỉ nằm trên giấy” mà phải được thiết kế thành các luồng thực thi cụ thể để chủ động tiếp cận đúng đối tượng cần giúp đỡ.

Cách công bố chính sách theo kiểu liệt kê nghị quyết, ưu đãi rồi để doanh nghiệp tự đọc, tự hiểu và tự ghép các chính sách với nhau không còn phù hợp. Thay vào đó, thành phố cần chuyển từ tư duy “có chính sách, ai cần thì đến” sang “có chính sách thì phải tìm đúng người cần chính sách đó”. Phó Chủ tịch thành phố Hà Nội nhiều lần nhấn mạnh niềm tin của doanh nghiệp là yếu tố quan trọng để thúc đẩy đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số.

Thông qua việc đẩy mạnh phát triển các khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung và triển khai các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), chính quyền hướng tới mục tiêu tạo ra những giá trị thực chất. Lãnh đạo thành phố cũng gửi gắm thông điệp mạnh mẽ về việc xây dựng niềm tin vững chắc giữa doanh nghiệp và nhà nước, cùng nhau đồng hành để đưa nền kinh tế số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thủ đô vươn lên tầm cao mới.