Hà Nội vẫn ngập sau mưa lớn, vì sao hệ thống thoát nước chưa đáp ứng được?

Mưa lớn vẫn gây úng ngập tại một số khu vực của Hà Nội, dù Thành phố đã triển khai nhiều dự án khẩn cấp về thoát nước, hồ điều hòa và trạm bơm. Theo Sở Xây dựng Hà Nội, nguyên nhân chủ yếu là hệ thống thoát nước chưa được thực hiện đầy đủ theo quy hoạch, công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm còn thiếu và việc kết nối giữa các khu vực chưa đồng bộ.

Hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ theo quy hoạch

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, những năm gần đây, do tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan, mưa lớn bất thường diễn ra thường xuyên, gây úng ngập, ảnh hưởng đến sinh hoạt, tài sản và đời sống người dân.

Qua rà soát, đánh giá, Thành phố xác định một trong những nguyên nhân chủ yếu gây úng ngập là hệ thống thoát nước chưa được thực hiện theo quy hoạch; công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm còn thiếu; việc khớp nối hệ thống thoát nước chưa đồng bộ.

Đáng chú ý, công suất các công trình đầu mối hiện đạt khoảng 20%; diện tích hồ điều hòa mới đạt khoảng 18,7% so với quy hoạch năm 2013.

Từ thực trạng trên, Thành ủy, HĐND, UBND TP Hà Nội xác định úng ngập là một trong 5 điểm nghẽn cần tập trung giải quyết.

Trong giai đoạn trước mắt, Thành phố triển khai 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp, gồm 5 dự án về hệ thống thoát nước và 5 dự án hồ điều hòa, nhằm từng bước hoàn thiện hệ thống theo quy hoạch, tăng khả năng kết nối với hệ thống hiện có, nâng năng lực tiêu thoát nước, qua đó góp phần giảm số điểm úng ngập, diện ngập, độ sâu và thời gian ngập so với những trận mưa có cường độ tương đương các năm trước.

Hà Nội ngập sau mưa lớn đang đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống thoát nước và tăng năng lực tiêu thoát. (Ảnh Thành Long)

10 dự án khẩn cấp đã đưa vào vận hành, nhưng vẫn còn điểm ngập

Theo Sở Xây dựng, 10 dự án khẩn cấp giai đoạn I gồm 5 dự án hồ điều hòa: Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2 và Thụy Phương.

5 dự án về hệ thống gồm: cải tạo hạ lưu Kim Ngưu; cải tạo kênh Thụy Phương nối với sông Tô Lịch; cải tạo trạm bơm và hệ thống thoát nước giải quyết úng ngập khu vực dọc Đại lộ Thăng Long; xử lý úng ngập khu vực Ngoại Giao Đoàn, Resco Ecohome, Tây Hồ Tây; bổ sung trạm bơm hồ điều tiết mực nước hồ khu vực Tô Lịch.

Các dự án này đã cơ bản hoàn thành và đưa vào vận hành phục vụ giải quyết úng ngập trong các trận mưa vừa qua.

Đối với 2 dự án khẩn cấp giai đoạn II gồm hồ điều hòa Chèm và hồ điều hòa Liên Mạc 1, hiện đang triển khai đầu tư từ nguồn vốn xã hội hóa.

Theo đánh giá của Sở Xây dựng, việc triển khai các dự án khẩn cấp nhằm tăng tỷ lệ thực hiện các dự án thoát nước theo quy hoạch, tăng năng lực tiêu thoát và kết nối hệ thống; tăng dung tích điều hòa và giảm thiểu ngập tại các điểm úng ngập cục bộ.

Các dự án dự kiến làm tăng khoảng 4,8 triệu m³ dung tích điều hòa, trong đó khoảng 1,4 triệu m³ thông qua việc bơm hạ mực nước các hồ hiện trạng và khoảng 3,4 triệu m³ từ 5 hồ xây dựng mới.

Phạm vi tác động được xác định tại các lưu vực Tô Lịch, Tả Nhuệ, Hữu Nhuệ và Long Biên, với khoảng 120/160 điểm úng ngập tại 35 phường được xác định trong phạm vi ảnh hưởng của các dự án, trong đó có các khu vực Ngoại Giao Đoàn, Tây Hồ Tây, Resco, Eco Home, Ciputra, Võ Chí Công, Mỹ Đình, Đại lộ Thăng Long, Miêu Nha, Hà Đông, hầm chui xe lửa Gia Lâm, nút giao Cổ Linh và khu đô thị Khai Sơn.

Hà Nội ngập sau mưa lớn vẫn xảy ra tại một số khu vực, dù nhiều dự án thoát nước, hồ điều hòa và trạm bơm đã được đưa vào vận hành. (Ảnh Thành Long)

Nhiều điểm ngập được kiểm soát nhưng khi mưa lớn vẫn gây úng cục bộ

Sau hơn 4 tháng thi công, các dự án thoát nước, trong đó có 10 dự án khẩn cấp, trạm bơm Phú Thượng, hồ Cự Khối..., đã cơ bản hoàn thành và đưa vào sử dụng phục vụ tiêu thoát nước.

Qua theo dõi, đánh giá các trận mưa vừa qua, trong đó có khu vực ghi nhận lượng mưa trên 100mm, Sở Xây dựng cho biết nhiều điểm ngập đã được kiểm soát tốt hơn, thời gian rút nước giảm, năng lực vận hành của hệ thống được cải thiện.

Theo Sở Xây dựng, trên địa bàn Thành phố không xuất hiện điểm ngập sâu và thời gian ngập kéo dài ảnh hưởng lớn đến giao thông qua các điểm ngập trong các trận mưa được đánh giá.

Tuy nhiên, một số điểm vẫn xảy ra úng ngập.

Điển hình như trong trận mưa sáng 25/7, tình trạng úng ngập được ghi nhận tại khu vực Nguyễn Gia Bồng; ngã năm Bà Triệu - Nguyễn Du - Hồ Xuân Hương; phố Phú Xá; phố Vĩnh Hưng; khu vực Đinh Tiên Hoàng - Phùng Hưng; Phan Bội Châu - Lý Thường Kiệt; Thái Hà, trong đó có khu vực ngõ 165 Thái Hà; Nguyễn Đình Tứ và Lệ Mật.

Theo Sở Xây dựng, các điểm này xảy ra úng ngập sau mưa lớn vượt quá khả năng tiêu của hệ thống, với lượng mưa trong 30 phút khoảng 30-60mm.

Tại trận mưa ngày 27/7, khu vực dốc La Pho - Thụy Khuê và ngõ 42 Giang Văn Minh tiếp tục xảy ra ngập.

Dốc La Pho - Thụy Khuê ngập khoảng 20-25cm; khu vực ngõ 42 Giang Văn Minh thông với ngõ 100 Đội Cấn ngập khoảng 35-40cm. Nguyên nhân được Sở Xây dựng xác định là ảnh hưởng của việc thi công tuyến cống hóa mương Thụy Khuê và mương Ngọc Hà.

Theo số liệu thống kê các năm trước đây, với trận mưa có cường độ từ 70-100mm/giờ, Hà Nội sẽ xuất hiện 71 điểm úng ngập cục bộ, trong đó khoảng 40 điểm trên các tuyến đường phố chính, ảnh hưởng đến giao thông.

Sở Xây dựng cho rằng ngay cả tại các đô thị hiện đại trên thế giới như Thượng Hải, Seoul, London và New York, với các trận mưa có cường độ 100mm/giờ cũng chưa thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngập úng. Các giải pháp hiện nay hướng tới giảm thiệt hại và rút ngắn thời gian ngập.

Từ 15/7, 36 màn hình LED tại nhiều nút giao thông ở Hà Nội đi vào hoạt động, cung cấp thông tin ùn tắc, ngập úng,... hướng dẫn phân luồng và lộ trình thay thế thời gian thực.