Hà Nội yêu cầu chuẩn bị quỹ nhà tái định cư, không để dân chờ nơi ở

Ngày 20/10, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp về tiến độ các dự án nhà ở xã hội và tình hình phát triển nhà ở tái định cư giai đoạn 2026–2030. Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường cùng lãnh đạo các sở, ngành dự họp. Nội dung trọng tâm là khả năng cung ứng nhà ở thực tế, tháo gỡ vướng mắc trong triển khai dự án và bảo đảm quyền lợi người dân khi thu hồi đất.

Quỹ nhà hiện có chưa đáp ứng nhu cầu mới

Theo Sở Xây dựng, nhu cầu tái định cư bằng căn hộ phục vụ giải phóng mặt bằng các dự án sử dụng vốn ngân sách thành phố giai đoạn 2026–2030 dự kiến khoảng 22.957 căn. Năm 2026 cần khoảng 6.524 căn, năm 2027 là 5.415 căn; các năm 2028, 2029 và 2030 lần lượt cần 3.932, 2.657 và 4.429 căn. Đây là nhu cầu dự báo của cả giai đoạn, không phải số căn hộ thành phố đang thiếu tại thời điểm hiện tại.

Dự án nhà tái định cư N01, tại ô đất D17 Khu đô thị mới Cầu Giấy. Ảnh: TTXVN phát

Hà Nội hiện có 204 tòa nhà tái định cư với 19.379 căn hộ, nhưng toàn bộ đã được phân bổ cho các dự án giải phóng mặt bằng giai đoạn 2021–2025. Nguồn nhà từ các dự án chuyển tiếp có thể đưa vào cân đối trong giai đoạn mới chỉ khoảng 708 căn. Trong đó, 60 căn thuộc dự án đã hoàn thành; số còn lại phụ thuộc việc hoàn thiện, cải tạo hoặc triển khai xây dựng, nên chưa thể coi là quỹ nhà sẵn sàng bàn giao.

Bài toán không chỉ nằm ở tổng số căn hộ dự kiến có trong tương lai mà còn ở thời điểm có thể đưa vào sử dụng. Theo phương án cân đối sơ bộ, đến cuối năm 2026, nhu cầu tương ứng khoảng 6.464 căn chưa thể bố trí; con số này dự kiến tăng lên 11.392 căn vào cuối năm 2027 và còn 7.289 căn vào cuối năm 2028. Đây là chênh lệch dự báo giữa nhu cầu và khả năng bố trí nhà, không đồng nghĩa với số hộ thực tế đang tạm cư.

Để bổ sung nguồn cung, Sở Xây dựng đề xuất sử dụng khoảng 22.249 căn hộ tại 64 dự án nhà ở xã hội phục vụ tái định cư giai đoạn 2026–2030, với mức sử dụng tối đa 80% số căn tại mỗi dự án. Việc bố trí được tính toán theo tiến độ hoàn thành công trình, ưu tiên khoảng cách đến địa bàn giải phóng mặt bằng trong bán kính 5 km, 10 km và 15 km.

Phải biết rõ người dân cần nhà khi nào

Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường nhận định công tác dự báo nhu cầu và chuẩn bị quỹ nhà tái định cư thời gian qua chưa đáp ứng yêu cầu. Khi nhu cầu phát sinh cùng tiến độ triển khai hạ tầng, cải tạo chung cư cũ và chỉnh trang đô thị, việc thiếu nguồn nhà có thể bố trí ngay khiến công tác giải phóng mặt bằng bị động.

Ông Bùi Duy Cường đề nghị rà soát toàn diện nhu cầu theo từng nhóm dự án, địa bàn và năm thực hiện; phân biệt rõ tái định cư bằng đất ở với tái định cư bằng căn hộ. Đối với nguồn cung, phải xác định cụ thể quỹ đất có thể khai thác, dự án nhà ở đủ điều kiện bố trí, số căn hộ dự kiến và thời điểm hoàn thành. Kế hoạch không thể chỉ dựa trên số dự án đã có chủ trương đầu tư mà phải tính đến khả năng bàn giao thực tế.

Một vấn đề được Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng đặc biệt lưu ý là sự thiếu đồng bộ giữa tiến độ công trình và việc bố trí tái định cư. Dẫn thực tế dự án đường Vành đai 1, ông cho biết có người dân đã đồng thuận bàn giao mặt bằng nhưng vẫn chậm được nhận nhà tái định cư. Theo Chủ tịch UBND thành phố, người dân đã hợp tác để triển khai dự án phục vụ lợi ích chung thì việc bảo đảm nơi ở ổn định phải được các cơ quan có trách nhiệm quan tâm tương xứng.

Việc chậm bố trí nhà khiến người dân phải kéo dài thời gian chờ đợi, còn Nhà nước tiếp tục phát sinh chi phí hỗ trợ tạm cư. Từ thực tế đó, ông Vũ Đại Thắng yêu cầu xác định nhu cầu và chuẩn bị quỹ nhà ngay trong quá trình lập kế hoạch đầu tư, nhất là với những công trình trọng điểm có khối lượng giải phóng mặt bằng lớn. Tái định cư phải gắn với tiến độ thực hiện dự án, không phải khâu xử lý sau khi đã thu hồi đất.

Nhà ở xã hội phải chuyển từ thủ tục sang công trình thực tế

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, Hà Nội đang theo dõi 187 dự án nhà ở xã hội, trong đó có 30 dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang, với diện tích khoảng 709 ha, tổng mức đầu tư dự kiến 365.623 tỷ đồng và quy mô khoảng 168.892 căn hộ. Đến thời điểm báo cáo, 106 dự án hoàn thành quy hoạch chi tiết, 93 dự án hoàn thành giải phóng mặt bằng, 56 dự án được giao đất và 44 dự án đã khởi công.

Quy mô của 44 dự án khởi công khoảng 46.970 căn hộ, tương đương 27,8% tổng số căn hộ dự kiến. Đối với 111 dự án còn lại thuộc nhóm theo dõi theo Chỉ thị số 16, mới có 13 dự án khởi công, với khoảng 21.779 căn hộ. Sự chênh lệch giữa số dự án được theo dõi và số dự án đã triển khai xây dựng cho thấy yêu cầu tiếp tục tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, giải phóng mặt bằng, giao đất và thủ tục đầu tư.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng ghi nhận những chuyển biến trong phát triển nhà ở, nhất là việc hình thành các khu đô thị đa mục tiêu, nhưng đánh giá tiến độ triển khai thực tế của nhiều dự án nhà ở xã hội còn chậm. Ông yêu cầu rà soát đồng bộ kế hoạch phát triển nhà ở xã hội, nhà ở thương mại và nhà tái định cư, bảo đảm phù hợp với nhu cầu, nguồn lực và định hướng quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Khu nhà tái định cư Thượng Thanh, phường Việt Hưng (Hà Nội) nằm sát tuyến Vành đai 2, kết nối thuận lợi với khu vực trung tâm và các tuyến giao thông lớn của Hà Nội. Ảnh: Trung Nguyên - TTXVN

Một định hướng được Chủ tịch UBND thành phố đặt ra là nghiên cứu tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng nhà ở xã hội và nhà tái định cư theo hướng đồng bộ với nhà ở thương mại. Thành phố cũng cần xem xét phát triển nhà ở cao tầng tại khu vực phù hợp quy hoạch, gắn với giao thông công cộng và hạ tầng xã hội, sử dụng hiệu quả quỹ đất, bảo đảm điều kiện sống của người dân. Đây là những định hướng nghiên cứu, chưa phải quy định mới được áp dụng đồng loạt.

Về nguồn lực, Chủ tịch Vũ Đại Thắng đề nghị nghiên cứu cơ chế huy động doanh nghiệp có năng lực tham gia xây dựng quỹ nhà; xem xét phương án mua hoặc thuê nhà ở xã hội phục vụ tái định cư theo quy định. Cùng với việc tăng nguồn cung, các cơ quan phải xác định rõ cơ chế tài chính và tiến độ triển khai để những phương án đề xuất có thể chuyển thành căn hộ thực tế.

Trước đó, tại Thông báo số 816-TB/TU ngày 15/10/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội yêu cầu hoàn thành kế hoạch tổng thể phát triển quỹ đất, quỹ nhà tái định cư giai đoạn 2026–2030 trước ngày 31/10/2026; đồng thời rà soát, điều chỉnh kế hoạch phát triển nhà ở, trong đó có nhà ở xã hội, trước ngày 30/11/2026.

Ban Thường vụ Thành ủy nhấn mạnh nguyên tắc tái định cư phải đi trước một bước, nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ; ưu tiên nhu cầu cấp thiết trong giai đoạn 2026–2027, nhất là các dự án trọng điểm. Yêu cầu đặt ra là chuyển từ kế hoạch và chỉ tiêu sang quỹ nhà có thể bàn giao đúng thời điểm, bảo đảm quyền lợi người dân và tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ phát triển hạ tầng Thủ đô.