Hạ tầng mở lối xây dựng nông thôn mới ở Nam Trung Bộ - Tây Nguyên

Sức dân làm nên những con đường mới

Đi trên tuyến đường bê tông vừa hoàn thành ở thôn Tân Lập, xã Ea Na, ông Nguyễn Tấn Thanh không giấu được niềm vui. Hơn 30 năm sống tại đây, ông đã quá quen với cảnh đường bụi vào mùa khô, lầy lội vào mùa mưa.

Tuyến đường bê tông khang trang tại thôn Hòa Đông, xã Ea Na được hoàn thành từ sự chung sức, đóng góp của người dân. Ảnh: N.H.

Đường khó đi khiến việc vận chuyển nông sản vất vả, trẻ em đến trường cũng nhọc nhằn. Vì vậy, khi Ban tự quản thôn thông báo chương trình Nhà nước hỗ trợ xi măng làm đường, gia đình ông Thanh thống nhất đóng góp 13 triệu đồng.

"Đường làm xong, việc đi lại thuận lợi hơn hẳn. Mùa mưa không còn lo đường lầy, xe cộ lưu thông dễ dàng, trẻ em đi học cũng bớt nhọc nhằn", ông Thanh chia sẻ.

Không riêng gia đình ông Thanh, nhiều hộ dân dọc tuyến cũng góp tiền, vật liệu, ngày công, máy móc và thiết bị để tuyến đường sớm hoàn thành.

Tại thôn Hòa Đông, đầu tháng 7/2026, tuyến đường nội thôn dài hơn 100m được khởi công. Nhà nước hỗ trợ gần 20 tấn xi măng, phần kinh phí còn lại và ngày công do người dân đóng góp.

Bà Đinh Thị Ánh Ngọc, Trưởng thôn Hòa Đông cho biết, khi có chủ trương hỗ trợ xi măng, Ban tự quản rà soát những tuyến thực sự cần thiết, đồng thời vận động người dân bàn giao mặt bằng, tham gia đóng góp. Ban đầu còn khó khăn do điều kiện kinh tế mỗi gia đình khác nhau, nhưng khi thấy rõ lợi ích lâu dài, người dân dần đồng thuận.

Từ đầu năm 2026 đến nay, xã Ea Na đã triển khai 12 tuyến đường với tổng chiều dài hơn 2.367m, kinh phí trên 3,31 tỷ đồng. Trong đó, Nhà nước hỗ trợ 422,8 tấn xi măng, tương đương 971 triệu đồng; người dân đóng góp hơn 2,34 tỷ đồng bằng tiền, vật liệu, ngày công và đất.

Riêng thôn Quỳnh Ngọc, người dân đóng góp gần 1 tỷ đồng để hoàn thành 3 trục đường dài gần 1km. Tại buôn Mblớt và thôn Dray Sáp, bà con cũng góp hàng trăm triệu đồng cùng ngày công, phương tiện để làm các tuyến đường nội thôn, nội buôn.

Ông Nguyễn Minh Đông, Chủ tịch UBND xã Ea Na đánh giá, chương trình hỗ trợ xi măng làm đường nhận được sự hưởng ứng tích cực. Người dân không chỉ đóng góp kinh phí mà còn trực tiếp tham gia thi công, phát huy vai trò chủ thể trong xây dựng nông thôn mới.

Tinh thần đồng thuận cũng thể hiện tại xã Đắk Phơi, nơi dự án nâng cấp đường giao thông buôn Tlông được triển khai từ tháng 1/2026, tổng kinh phí hơn 5,6 tỷ đồng.

Dự án ảnh hưởng đến 20 hộ, hơn 4.000m² đất cùng một số tài sản, cây trồng. UBND xã đã thành lập tổ công tác đến từng hộ thông tin, giải đáp những vấn đề liên quan. Qua vận động, đa số người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng.

Sau 7 tháng triển khai, công trình đạt gần 50% khối lượng. Theo kế hoạch, tuyến đường sẽ hoàn thành cuối tháng 10/2026, tạo kết nối thuận lợi giữa khu dân cư với vùng sản xuất.

Khi đường mở, sinh kế và diện mạo nông thôn đổi thay

Nếu những tuyến đường tại Đắk Lắk cho thấy sức dân góp phần hoàn thiện hạ tầng nông thôn, thì tại làng Canh Tiến, xã Canh Vinh, tỉnh Gia Lai, một con đường xuyên núi đang mở ra những cơ hội phát triển mới.

Trước đây, Canh Tiến là ngôi làng biệt lập giữa rừng. Muốn vào làng, người dân phải đi đò hơn 10km qua hồ Núi Một. Mùa mưa gió, việc đi lại có thời điểm bị gián đoạn.

Cuối năm 2025, tuyến đường bê tông dài 13km nối từ quốc lộ 19C vào làng Canh Tiến được đưa vào sử dụng. Đường mở đến tận làng không chỉ giải quyết nhu cầu đi lại mà còn tạo điều kiện để địa phương phát triển du lịch cộng đồng.

Giữa tháng 4, hàng nghìn người đã đến tham dự lễ hội "Điểm hẹn Canh Tiến". Theo con đường mới vào làng, du khách được trải nghiệm không gian cồng chiêng, thưởng thức rượu cần, bánh, hoa chuối rừng và các món ăn truyền thống.

Ông Dương Hiệp Hòa, Chủ tịch UBND xã Canh Vinh cho biết, Canh Tiến được hòa lưới điện quốc gia đầu năm 2025, sau đó có thêm đường giao thông vào tận làng. Khi hạ tầng dần hoàn thiện, địa phương lần đầu tổ chức ngày hội du lịch "Điểm hẹn Canh Tiến".

Làng Canh Tiến chủ yếu có đồng bào Chăm và Ba Na sinh sống, kinh tế trước đây dựa nhiều vào nương rẫy. Giao thông thuận lợi đang tạo điều kiện để địa phương khai thác cảnh quan, văn hóa bản địa, từng bước phát triển du lịch cộng đồng theo hướng sinh thái, trải nghiệm.

Ngoài những thay đổi ở Đắk Lắk, Gia Lai, câu chuyện hoàn thiện hạ tầng cũng đang được Khánh Hòa đặt ra trong chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.

Theo Quyết định số 36/2026/QĐ-UBND, giao thông tiếp tục là một trong những nội dung quan trọng trong bộ tiêu chí xã nông thôn mới và xã nông thôn mới hiện đại.

Theo đó, 9 xã nhóm 1 phải có đường xã đạt tiêu chuẩn đường đô thị, đường thôn, ngõ, xóm được cứng hóa 100%. Tại 19 xã nhóm 2, tỷ lệ này phải đạt từ 90% trở lên; 20 xã nhóm 3 thực hiện theo quy định và điều kiện từng địa phương. Các xã cũng phải duy trì, bảo dưỡng hệ thống giao thông hằng năm, bảo đảm khai thác ổn định, an toàn.

Ông Nguyễn Duy Quang, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa cho biết, tỉnh đặt mục tiêu đến hết năm 2027 có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó ít nhất 10% đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Để thực hiện mục tiêu này, ngành Nông nghiệp và Môi trường triển khai theo tinh thần "rõ việc, rõ địa bàn, rõ tiến độ, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm", phân công các đơn vị chuyên môn theo dõi, hướng dẫn và hỗ trợ từng địa bàn.

Quá trình triển khai vẫn còn khó khăn khi khối lượng công việc ở cấp xã tăng, một số cán bộ phụ trách còn mới, trong khi nhiều tiêu chí đòi hỏi nguồn lực lớn, công nghệ mới và thay đổi phương thức sản xuất.

Từ những con đường được làm bằng sức dân đến tuyến giao thông mở hướng phát triển du lịch và những tiêu chí nâng chất hạ tầng, giao thông đang trở thành nền tảng để các địa phương mở rộng sinh kế, cải thiện đời sống và từng bước hoàn thiện diện mạo nông thôn mới.