Tiếc của đến mấy cũng đừng hâm nóng lại 3 loại thực phẩm này nếu không muốn 'rước bệnh' vào người, nhất là cái thứ 3

Thói quen cất thức ăn thừa vào tủ lạnh rồi hâm nóng để dùng cho bữa sau khá phổ biến trong nhiều gia đình. Cách làm này vừa tiết kiệm, vừa hạn chế lãng phí thực phẩm. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng không phải món ăn nào cũng thích hợp để hâm nóng nhiều lần. Một số loại thực phẩm có thể xảy ra những biến đổi về thành phần dinh dưỡng hoặc hình thành các chất gây hại trong quá trình bảo quản và tái chế biến, làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.

Theo các bác sĩ, trong quá trình bảo quản, đặc biệt khi để quá lâu hoặc hâm nóng nhiều lần, thực phẩm không chỉ bị suy giảm chất lượng mà còn có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển. Điều đáng lo ngại là những thay đổi này thường không thể nhận biết bằng mắt thường hay qua mùi vị, khiến nhiều người chủ quan.

Rau lá xanh

Nhóm thực phẩm đầu tiên được khuyến cáo hạn chế hâm nóng nhiều lần là các loại rau lá xanh như cải bó xôi, cải thìa, rau diếp dầu...

Nếu rau được bảo quản trong thời gian dài hoặc liên tục hâm nóng, một phần nitrat có thể chuyển hóa thành nitrit. Ảnh minh họa

Các loại rau này chứa hàm lượng nitrat tương đối cao. Ở trạng thái tươi, nitrat không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe. Tuy nhiên, nếu rau được bảo quản trong thời gian dài hoặc liên tục hâm nóng, một phần nitrat có thể chuyển hóa thành nitrit.

Nitrit khi đi vào cơ thể có khả năng kết hợp với hemoglobin trong máu tạo thành methemoglobin, làm giảm khả năng vận chuyển oxy. Trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc những người có sức khỏe yếu là các đối tượng dễ bị ảnh hưởng hơn, với các biểu hiện như chóng mặt, mệt mỏi hoặc khó chịu. Dù nguy cơ này không xảy ra trong mọi trường hợp, các chuyên gia vẫn khuyến cáo nên hạn chế sử dụng rau lá xanh đã để qua nhiều giờ và hâm nóng nhiều lần.

Hải sản

Nhiều người cho rằng chỉ cần đun sôi kỹ là có thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy. Các loại hải sản giàu protein nếu bảo quản quá lâu rất dễ bị vi khuẩn phân hủy, tạo ra histamine và một số sản phẩm chuyển hóa khác.

Các loại hải sản giàu protein nếu bảo quản quá lâu rất dễ bị vi khuẩn phân hủy, tạo ra histamine và một số sản phẩm chuyển hóa khác. Ảnh minh họa

Điều đáng lưu ý là histamine không bị phá hủy hoàn toàn ở nhiệt độ nấu thông thường. Vì vậy, dù hải sản đã được hâm nóng kỹ, người ăn vẫn có thể gặp các triệu chứng như đỏ bừng da, đau đầu, tim đập nhanh hoặc phản ứng tương tự dị ứng.

Theo các chuyên gia, ngộ độc histamine không phải do vi khuẩn còn sống mà do các chất được tạo ra trong quá trình phân hủy thực phẩm. Vì vậy, việc hâm nóng không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ.

Nấm và mộc nhĩ

Không ít người có thói quen ngâm nhiều mộc nhĩ hoặc nấm khô một lần rồi sử dụng trong nhiều bữa. Trong điều kiện ẩm ướt hoặc bảo quản không đúng cách, các loại thực phẩm này có thể bị vi khuẩn xâm nhập, thậm chí sinh độc tố.

Đối với mộc nhĩ, nếu thời gian ngâm quá lâu hoặc để ở nhiệt độ phòng trong nhiều giờ, nguy cơ phát sinh độc tố có thể tăng lên. Một số độc tố có khả năng chịu nhiệt, vì vậy việc hâm nóng lại không đồng nghĩa với việc thực phẩm đã trở nên an toàn.

Các bác sĩ lưu ý, thực phẩm không có mùi ôi thiu hoặc màu sắc bất thường vẫn có thể tiềm ẩn nguy cơ gây hại.

Một số độc tố có khả năng chịu nhiệt, vì vậy việc hâm nóng lại không đồng nghĩa với việc thực phẩm đã trở nên an toàn. Ảnh minh họa

Tủ lạnh không thể ngăn chặn hoàn toàn vi khuẩn

Bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh có thể làm chậm quá trình phát triển của nhiều loại vi sinh vật, nhưng không thể ngăn chặn hoàn toàn.

Một số loại vi khuẩn vẫn có thể tiếp tục sinh trưởng ở nhiệt độ thấp, đặc biệt nếu thực phẩm được bảo quản quá lâu. Theo nhiều nghiên cứu về an toàn thực phẩm, thức ăn đã nấu chín nếu để trong tủ lạnh quá 24 giờ có thể làm số lượng vi khuẩn tăng lên đáng kể.

Ngay cả khi hâm nóng lại, nhiệt độ chỉ có thể tiêu diệt một phần vi khuẩn, trong khi các độc tố hoặc sản phẩm chuyển hóa do chúng tạo ra vẫn có thể tồn tại.

Hâm nóng sai cách cũng làm tăng nguy cơ

Không ít người chỉ hâm nóng thức ăn bằng lò vi sóng trong vài phút rồi sử dụng ngay. Tuy nhiên, nhiệt độ bên trong thực phẩm có thể phân bố không đồng đều, khiến một số vị trí chưa đạt mức đủ để tiêu diệt vi khuẩn.

Bên cạnh đó, việc hâm nóng nhiều lần còn làm giảm giá trị dinh dưỡng của món ăn. Protein có thể bị biến đổi cấu trúc, trong khi nhiều loại vitamin, đặc biệt là vitamin tan trong nước, bị thất thoát dưới tác động của nhiệt độ cao.

Các chuyên gia cho rằng không nên đánh giá độ an toàn của thực phẩm chỉ dựa trên việc sau khi ăn có bị đau bụng hay không. Việc thường xuyên sử dụng thực phẩm bảo quản không đúng cách có thể làm tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa và ảnh hưởng đến sức khỏe về lâu dài.

Một số loại vi khuẩn vẫn có thể tiếp tục sinh trưởng ở nhiệt độ thấp, đặc biệt nếu thực phẩm được bảo quản quá lâu. Ảnh minh họa

Nên nấu vừa đủ và bảo quản đúng cách

Theo khuyến cáo của các bác sĩ, cách tốt nhất để vừa tránh lãng phí vừa đảm bảo an toàn là tính toán khẩu phần phù hợp ngay từ khi chế biến.

Nếu còn thức ăn thừa, cần để nguội trong thời gian ngắn rồi nhanh chóng bảo quản trong tủ lạnh, tránh để ở nhiệt độ phòng quá lâu, đặc biệt vào mùa hè. Nhiệt độ và độ ẩm cao là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn sinh sôi nhanh chóng.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng rau lá xanh, hải sản và các loại nấm là ba nhóm thực phẩm cần đặc biệt thận trọng khi bảo quản và hâm nóng lại. Điều này không đồng nghĩa với việc tuyệt đối không được ăn thức ăn để qua đêm, nhưng nguy cơ mất an toàn ở những nhóm thực phẩm này cao hơn nếu quá trình bảo quản và chế biến không đúng cách.

Tiết kiệm là thói quen đáng khuyến khích, song không nên đánh đổi bằng sức khỏe. Nấu vừa đủ, bảo quản đúng quy trình và sử dụng thực phẩm trong thời gian phù hợp vẫn là giải pháp an toàn và khoa học nhất cho mỗi gia đình.