Hai điều kiện tiên quyết để Việt Nam triển khai hiệu quả Hiệp định bảo tồn đa dạng sinh học biển

Chia sẻ với báo chí, Đại sứ Australia tại Việt Nam Gillian Bird khẳng định, cùng với Australia, Việt Nam với vai trò là bên tham gia BBNJ, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường năng lực thực thi và mở rộng hợp tác quốc tế - những điều kiện quan trọng để đưa Hiệp định đi vào thực tiễn hiệu quả.

Australia là một trong những quốc gia đi đầu thúc đẩy Hiệp định BBNJ. Đại sứ có thể chia sẻ thêm về ý nghĩa và vai trò của Hiệp định?

Trên thực tế, BBNJ là một phần bổ sung trong hệ thống các cơ chế đa phương về quản trị đại dương.

Đại sứ Australia tại Việt Nam Gillian Bird. Ảnh: Liên Hà

Trên nền tảng Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982, chúng ta cần có thêm những hiệp định như BBNJ để điều chỉnh những lĩnh vực trước đây chưa được quản lý đầy đủ, trong đó có bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học tại các vùng biển nằm ngoài phạm vi tài phán quốc gia.

Việt Nam cũng là một trong những quốc gia đầu tiên phê chuẩn Hiệp định BBNJ. Điều đó cho thấy cam kết của Việt Nam không chỉ đối với việc bảo vệ đại dương mà còn đối với chủ nghĩa đa phương và các cơ chế quốc tế.

Đâu là những cơ hội và thách thức đối với Việt Nam trong triển khai Hiệp định sau khi có hiệu lực?

Các quốc gia có hệ thống pháp luật và cách thức triển khai khác nhau. Vì vậy, việc trao đổi kinh nghiệm, tìm hiểu cách các nước thực hiện Hiệp định và bảo đảm sự phối hợp hiệu quả là rất quan trọng.

Cam kết và nỗ lực của Việt Nam rất rõ ràng. Tuy nhiên, phía trước vẫn còn nhiều thách thức. BBNJ là một hiệp định quan trọng nhưng phức tạp về kỹ thuật, vì vậy ưu tiên trước hết là xây dựng các khuôn khổ cần thiết để triển khai hiệu quả.

Việt Nam đã có hệ thống pháp luật liên quan, nhưng cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ thể chế, đồng thời bảo đảm có đủ nguồn nhân lực, chuyên môn và kiến thức kỹ thuật để thực hiện đầy đủ các cam kết.

Từ kinh nghiệm của Australia, Việt Nam có thể tham khảo những mô hình hoặc cách tiếp cận nào trong triển khai BBNJ?

Về triển khai BBNJ, trước hết, Việt Nam cần xây dựng khuôn khổ pháp luật và thể chế phù hợp, xác định rõ trách nhiệm cũng như lĩnh vực phụ trách của các cơ quan liên quan. Đồng thời, cần triển khai các chương trình đào tạo để bảo đảm đội ngũ thực thi có đủ chuyên môn và năng lực kỹ thuật.

Tôi cho rằng hợp tác quốc tế sẽ đóng vai trò thiết yếu trong thời gian tới nhằm thúc đẩy Hiệp định đi vào thực tiễn, cả ở cấp độ khu vực và quốc tế. Trong đó, cần luôn lưu ý rằng UNCLOS là nền tảng quan trọng cho mọi hoạt động trên đại dương.

Về phía Australia, chúng tôi sẵn sàng hợp tác và đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình này. Hai bên đã mất hơn hai thập kỷ để hoàn tất đàm phán BBNJ, và giờ là lúc tiếp tục chung tay để đưa Hiệp định vào thực tiễn.

Đại sứ có thể chia sẻ thêm về vai trò của hợp tác quốc tế nói chung và hợp tác Australia - Việt Nam nói riêng trong triển khai Hiệp định này?

Australia có kinh nghiệm trong một số lĩnh vực, đặc biệt là quản trị đại dương và hợp tác phát triển. Trong khi đó, Việt Nam là một thành viên tích cực và có vai trò quan trọng trong khu vực.

Cam kết và sự tham gia của Việt Nam cũng được thể hiện qua việc PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh trở thành nữ thẩm phán người Việt Nam đầu tiên được bầu vào Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS) nhiệm kỳ 2026-2035. Đây là một vị trí quan trọng và đáng ghi nhận. Australia rất vui mừng và ủng hộ những bước đi tiếp theo của Việt Nam.

Hợp tác Australia - Việt Nam được thể hiện qua nhiều hoạt động cụ thể, trong đó có thể kể đến Đối thoại Biển - cơ chế bắt nguồn từ hợp tác giữa Học viện Ngoại giao Việt Nam và Đại sứ quán Australia, đã duy trì trong 15 năm qua, bên cạnh nhiều hợp tác chặt chẽ khác trên các diễn đàn đa phương.

Chúng tôi vui mừng khi thấy Việt Nam ngày càng đóng vai trò nổi bật hơn trong khu vực, tại ASEAN, trên trường quốc tế và tại Liên hợp quốc.

Điều này rất tích cực bởi Australia và Việt Nam đều có cam kết mạnh mẽ đối với chủ nghĩa đa phương, thượng tôn pháp luật và hợp tác quốc tế nhằm bảo đảm các cam kết được triển khai hiệu quả.

Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!