Hài hòa quy định về thuốc bảo vệ thực vật sinh học, thúc đẩy hội nhập quốc tế

Mở đầu chuỗi sự kiện là Hội nghị khởi động Chương trình Khung quản lý thuốc BVTV sinh học tại khu vực ASEAN, diễn ra trong hai ngày 6 - 7/1, do Nhóm công tác ABETF của ASEAN và CropLife Châu Á phối hợp cùng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tổ chức. Sự kiện đã quy tụ đông đảo đại biểu đến từ cơ quan quản lý thuốc BVTV tại nước thành viên ASEAN và chuyên gia quốc tế đánh dấu một diễn đàn hợp tác khu vực có ý nghĩa quan trọng nhằm thúc đẩy các giải pháp BVTV sinh học an toàn và bền vững.

Đây là hội nghị quan trọng đánh dấu bước khởi động chính thức của Chương trình, hướng tới mục tiêu xây dựng và hài hòa hóa hệ thống quản lý thuốc BVTV sinh học trong khu vực trên nền tảng khoa học, phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời đảm bảo tính linh hoạt để đáp ứng điều kiện thực tiễn của từng quốc gia thành viên.

Ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phát biểu khai mạc.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhấn mạnh, trong bối cảnh khu vực và thế giới đẩy mạnh mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, bảo đảm an ninh lương thực, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường trước tác động của biến đổi khí hậu, việc giảm phụ thuộc vào hóa chất tổng hợp và tăng cường các giải pháp sinh học đã trở thành xu thế tất yếu và ưu tiên chính sách của nhiều quốc gia. Đối với khu vực ASEAN, nơi nông nghiệp vẫn là trụ cột kinh tế và sinh kế của hàng trăm triệu nông dân nhu cầu về một hệ thống quản lý thuốc BVTV sinh học khoa học, minh bạch và hài hòa càng trở nên cấp thiết, trong khi khuôn khổ pháp lý giữa các nước hiện vẫn còn khác biệt.

“Hội nghị Khởi động Chương trình Khung quản lý thuốc BVTV sinh học khu vực ASEAN vì vậy mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo diễn đàn để các quốc gia cùng chia sẻ kinh nghiệm, thống nhất cách tiếp cận và hướng tới xây dựng một khuôn khổ chung, linh hoạt, phù hợp với thực tiễn khu vực và thông lệ quốc tế”, ông Nguyễn Quang Hiếu cho biết.

Ông Phạm Quang Minh, Vụ phó Vụ Kinh tế ASEAN phụ trách vấn đề nông nghiệp, đại diện Ban Thư ký ASEAN, đánh giá cao vai trò chủ động của Việt Nam trong việc đăng cai và tham gia tích cực vào Chương trình Khung quản lý thuốc BVTV sinh học tại khu vực ASEAN.

Ông Phạm Quang Minh, Vụ phó Vụ Kinh tế ASEAN phụ trách vấn đề nông nghiệp, đại diện Ban Thư ký ASEAN phát biểu.

Ông Minh nhấn mạnh: “Hội nghị khởi động này đánh dấu một cột mốc kịp thời và có ý nghĩa trong nỗ lực chung của ASEAN nhằm thúc đẩy nền nông nghiệp bền vững, tăng cường hợp tác quản lý và hỗ trợ nông dân tiếp cận các giải pháp bảo vệ thực vật an toàn và đổi mới hơn. Thuốc BVTV sinh học không còn là một lựa chọn “ngách” mà đang trở thành một cấu phần không thể thiếu trong quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu và các hệ thống lương thực thân thiện với môi trường trong khu vực. Chương trình Khung quản lý thuốc BVTV sinh học tại khu vực ASEAN không nhằm mục tiêu xây dựng một mô hình áp dụng chung cho tất cả các quốc gia, mà hướng tới việc xác định những điểm đồng thuận, tăng cường hiểu biết lẫn nhau và từng bước thúc đẩy sự hài hòa trong quản lý - đồng thời vẫn tôn trọng đầy đủ bối cảnh và chủ quyền quản lý của từng quốc gia”.

Tại hội nghị, các đại biểu đã cùng rà soát và phân tích hiện trạng khung pháp lý cũng như mức độ ứng dụng thuốc BVTV sinh học tại tất cả các quốc gia thành viên ASEAN. Trên cơ sở đó, hội nghị đã thống nhất mục tiêu chung, xác định các hợp phần trọng tâm và xây dựng lộ trình triển khai Chương trình Khung quản lý thuốc BVTV sinh học khu vực ASEAN giai đoạn 2026 - 2028.

Tiếp nối kết quả và tinh thần đồng thuận đạt được đó, ngày 08/01, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với Hiệp hội CropLife Châu Á tiếp tục tổ chức “Hội nghị Quốc tế về Quản lý và Đăng ký Thuốc Bảo vệ Thực vật Sinh học”. Bên cạnh các chuyên gia quốc tế, hội nghị còn có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, hiệp hội – ngành hàng, doanh nghiệp và cơ quan báo chí trong nước. Mục tiêu của hội nghị là làm sâu sắc hơn các thảo luận liên quan đến định hướng hoàn thiện khung pháp lý của Việt Nam theo các nguyên tắc hài hòa chung của ASEAN, đồng thời phù hợp với “Đề án phát triển sản xuất và sử dụng thuốc BVTV sinh học đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050” và ưu tiên phát triển nông nghiệp bền vững của Chính phủ.

Tại hội nghị, đại biểu đã được cập nhật và trao đổi chuyên sâu về hệ thống đăng ký và quản lý thuốc BVTV sinh học của các nước ASEAN, cũng như kinh nghiệm từ các quốc gia và khu vực có hệ thống quản lý tiên tiến như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Brazil, Nhật Bản và Hàn Quốc. Các thảo luận tập trung vào những nội dung cốt lõi như phân loại sản phẩm, yêu cầu dữ liệu đăng ký, khảo nghiệm, quản lý chất lượng, quản lý dư lượng và đánh giá rủi ro sinh học.

Tiến sỹ Tan Siang Hee – Giám đốc Điều hành CropLife Châu Á.

Đặc biệt, trong phiên thảo luận chuyên sâu dành riêng cho Việt Nam, các khuyến nghị chính sách và bài học kinh nghiệm đã được chia sẻ trực tiếp với cơ quan quản lý, góp phần cung cấp cơ sở tham khảo quan trọng cho quá trình rà soát và hoàn thiện khung pháp lý trong thời gian tới. Đây được xem là bước đi thiết thực nhằm hiện thực hóa Đề án phát triển và sử dụng thuốc BVTV sinh học, hướng tới mục tiêu gia tăng tỷ lệ sử dụng giải pháp sinh học tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp an toàn, hiện đại và bền vững.

Phát biểu tại Hội nghị, Tiến sỹ Tan Siang Hee – Giám đốc Điều hành CropLife Châu Á khẳng định rằng các giải pháp bảo vệ thực vật tiếp tục đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ năng suất và sinh kế của nông dân, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực sâu bệnh ngày càng gia tăng. Bên cạnh thuốc BVTV hóa học vốn vẫn giữ vai trò quan trọng, các sản phẩm BVTV sinh học đang trở thành một cấu phần ngày càng cần thiết, giúp mở rộng “hộp công cụ” của người nông dân với những giải pháp bổ trợ linh hoạt, thân thiện hơn với hệ sinh thái và sản xuất bền vững.

Theo ông, mục tiêu của ngành không phải là thay thế hoàn toàn các giải pháp hiện có, mà là xây dựng một hệ thống quản lý hiện đại, khoa học, tạo điều kiện để cả thuốc BVTV hóa học và sinh học cùng phát huy vai trò theo hướng bổ trợ lẫn nhau. Trong đó, hài hòa hóa nguyên tắc quản lý ở cấp khu vực ASEAN được xem là yếu tố then chốt - giúp đảm bảo an toàn, minh bạch, giảm rào cản kỹ thuật và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, qua đó hỗ trợ nông dân tiếp cận đa dạng các công cụ quản lý dịch hại an toàn và hiệu quả.

Chương trình Khung quản lý thuốc BVTV sinh học tại khu vực ASEAN, do Nhóm công tác ABETF phối hợp với CropLife Châu Á triển khai trong khoảng 30 tháng, tập trung vào rà soát và phân tích khung pháp lý hiện hành; thúc đẩy hài hòa hóa các yêu cầu đăng ký dựa trên cơ sở khoa học, xây dựng phương pháp đánh giá thống nhất; nâng cao năng lực kỹ lực; đồng thời tăng cường hợp tác công – tư trong chia sẻ kiến thức và triển khai các mô hình thử nghiệm thực địa, hướng tới thúc đẩy việc áp dụng thống nhất và hiệu quả thuốc BVTV sinh học trong khu vực.

Đối với các quốc gia ASEAN nói chung, chương trình sẽ góp phần nâng cao năng lực quản lý, giảm phân mảnh quy định và thúc đẩy cách tiếp cận quản lý dựa trên rủi ro, qua đó hỗ trợ sử dụng thuốc BVTV sinh học an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm, gắn với mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững và bảo vệ sức khỏe con người, môi trường.

Riêng đối với Việt Nam, chương trình là kênh tham khảo quan trọng về kinh nghiệm và thực tiễn quốc tế, hỗ trợ quá trình rà soát, chỉnh sửa và hoàn thiện khung pháp lý về thuốc BVTV, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu quốc gia về tăng cường sử dụng thuốc BVTV sinh học đến năm 2030, tầm nhìn 2050, phù hợp với định hướng hội nhập và phát triển nông nghiệp hiện đại.

PV