Hai loài bọ que mới ở Australia, một loài bị nhận nhầm suốt 50 năm
Hai loài bọ que vừa được xác định tại Queensland. Trong đó, một loài đã bị nhầm với họ hàng của nó suốt nhiều thập kỉ.
Bọ que là những bậc thầy ngụy trang trong thế giới côn trùng. Cơ thể dài giống cành cây giúp chúng dễ dàng lẫn vào môi trường xung quanh. Mới đây, các nhà khoa học Australia xác định thêm hai loài bọ que ở bang Queensland, ngay tại những khu vực vốn đã được nghiên cứu khá kỹ.
Hai loài mới mang tên Anchiale mabiensis và Anchiale robusta. Một loài đến nay mới được khoa học ghi nhận, trong khi loài còn lại thực ra đã được biết đến từ khoảng 50 năm trước nhưng bị xác định nhầm.
Bọ que cái Anchiale mabiensis, một trong hai loài mới được mô tả tại Queensland. Ảnh: Angus J. Emmott/Jones et al., Austral Entomology.
Anchiale mabiensis sống trong rừng Mabi trên cao nguyên Atherton, phía bắc Queensland. Đây là kiểu rừng nhiệt đới hiện chỉ còn lại một diện tích rất nhỏ.
Theo số liệu năm 2021, rừng Mabi còn khoảng 1.050 ha. Phần rừng còn lại cũng bị chia cắt thành nhiều mảng nhỏ giữa đất nông nghiệp. Gia súc, động vật hoang dã và thực vật xâm lấn vì thế dễ xâm nhập, gây thêm áp lực lên hệ sinh thái vốn đã bị đe dọa.
Hiện A. mabiensis dường như chỉ được tìm thấy trong rừng Mabi. Braxton Jones, nhà côn trùng học tại Đại học Sydney cho rằng, đây là ví dụ cho thấy vẫn còn nhiều loài ở Australia chưa được con người biết đến, kể cả tại những khu vực đã được nghiên cứu trong thời gian dài.
Nếu môi trường sống biến mất quá nhanh, một số loài thậm chí có thể không còn tồn tại trước khi chúng kịp được mô tả.
Bọ que đực Anchiale mabiensis. Ảnh: Jones et al., Austral Entomology.
Riêng Anchiale robusta đã được biết đến từ năm 1976, nhưng khi đó các nhà khoa học lại tưởng nó là một loài bọ que khác. Sự nhầm lẫn này kéo dài suốt khoảng 50 năm.
Khi kiểm tra lại các mẫu vật, nhóm nghiên cứu nhận thấy chúng có những điểm không giống A. briareus. Phân tích DNA sau đó cũng cho kết quả tương tự. Sự khác biệt về gene và hình dáng đủ lớn để xác định đây là một loài riêng.
Loài mới được đặt tên Anchiale robusta, trong đó “robusta” gợi đến kích thước lớn và thân hình chắc hơn so với A. briareus.
Theo Jones, việc phân loại đôi khi giống như làm công việc thám tử. A. robusta từng được quan sát và chụp ảnh nhiều lần, nhưng suốt hàng chục năm vẫn bị nhầm với một loài khác. Việc xem xét lại các mẫu vật, kết hợp phân tích DNA, cuối cùng mới giúp các nhà khoa học xác định đây là một loài riêng.
Anchiale robusta in its habitat. a) Male, b & c) female, d & e) the insect's Queensland habitat. (Jones et al., Austral Entomology, 2026)
Ngoài hình dáng và DNA, trứng cũng giúp các nhà nghiên cứu phân biệt các loài bọ que.
Trứng của A. mabiensis có màu nâu cà phê, không quá bóng và ngắn hơn trứng của một số loài họ hàng. Phần nắp trứng có các vòng nhỏ ở mặt trong. Theo nhóm nghiên cứu, đặc điểm này chưa từng được ghi nhận ở bất kỳ loài bọ que nào khác.
Trứng của A. robusta có màu nâu sẫm hơn. Khi vừa được đẻ ra, bề mặt của chúng khá bóng. Sau một thời gian, lớp vỏ dần trở nên sần và mờ hơn.
Trứng của hai loài bọ que mới cũng có những đặc điểm riêng. B là trứng Anchiale mabiensis, D là trứng Anchiale robusta. Ảnh: Jones et al., Austral Entomology.
