Hai nông dân kiên trì gây dựng nguồn giống vịt bầu Quỳ

Vịt bầu Quỳ là giống vịt bản địa có từ lâu đời, nổi tiếng thịt thơm, chắc, ngọt, ít mỡ, không có mùi hôi. Giống vịt này cũng có khả năng thích nghi tốt với điều kiện thời tiết, sức chống chịu bệnh cao, khả năng kiếm ăn tự nhiên.

Quá trình chăn nuôi nhỏ lẻ đã khiến giống vịt này nguy cơ bị pha tạp. Để tăng số lượng, một số hộ từng cho vịt bầu Quỳ phối giống với những giống vịt khác. Qua thời gian, những đặc tính vốn có của giống bản địa dần bị pha trộn, trong khi nguồn giống thuần ngày càng khó tìm.

Trong bối cảnh đó, việc gây dựng lại một đàn giống gốc không phải dễ. Anh Trung và anh An bắt đầu bằng cách tìm đến từng hộ dân trong xã, lựa chọn những con vịt có đặc điểm phù hợp, mua gom về nuôi. Từ những con giống ban đầu, họ tiếp tục tìm hiểu cách phối giống, ấp trứng, chăm sóc vịt con. Ban đầu tỷ lệ nở thấp, vịt con chết nhiều, chất lượng đàn vịt chưa đạt yêu cầu.

Nhưng thất bại không khiến hai người bỏ cuộc. Họ tiếp tục tìm hiểu, học hỏi, lựa chọn kỹ từng con vịt bố mẹ; giám sát, theo dõi quá trình sinh sản, sinh trưởng, sinh sản; tính toán việc phối giống; kiên trì sàng lọc nhiều lứa vịt. “Muốn có đàn vịt chuẩn, không lai tạp, thì phải rất kiên trì”, anh Trung nói.

Từ những con giống được chọn lọc qua nhiều lứa, đàn vịt bố mẹ dần ổn định. Hai anh đầu tư xây dựng chuồng trại, duy trì khoảng 400 con vịt bố mẹ giống gốc, đầu tư máy ấp công suất 5.000 trứng/mẻ.

Trang trại được bố trí cạnh bờ suối, tạo không gian để vịt bơi lội, vận động, kiếm ăn. Rong rêu, ốc, cá nhỏ, tôm, tép... trong môi trường tự nhiên là một trong những nguồn thức ăn góp phần tạo nên chất lượng thịt đặc trưng của giống vịt.

Nếu việc tìm và giữ con giống thuần là bước đầu tiên, thì nhân đàn lại là “bài toán” khác. Vịt bầu Quỳ có sản lượng trứng không cao, chỉ khoảng 70 - 100 trứng/con/năm. Với đàn khoảng 500 con, mỗi ngày thu được hơn 200 quả trứng, tỷ lệ nở khoảng 80%. Nguồn con giống vì thế không thể tăng nhanh. Trong khi đó, giá vịt giống dao động 18.000 - 20.000 đồng/con. Về chi phí duy trì đàn, một đàn khoảng 500 con có thể tiêu tốn 300.000 - 400.000 đồng tiền thức ăn mỗi ngày.

Vịt bầu Quỳ là giống vịt bản địa có từ lâu đời, nổi tiếng thịt thơm, chắc, ngọt, ít mỡ, không có mùi hôi.

Những con số ấy cho thấy, để giữ một giống vịt bản địa bằng cách làm giống hàng hóa, người nuôi phải chấp nhận một quá trình đầu tư dài hơi. Không chỉ có kỹ thuật, mô hình còn cần nguồn vốn, sự ổn định về con giống, thị trường tiêu thụ. Đây cũng là lý do mô hình không dừng lại ở việc duy trì đàn vịt bố mẹ. Từ nguồn giống đã được chọn lọc, hai anh từng bước hướng tới cung cấp con giống cho người dân, bán vịt thương phẩm.

“Được chính quyền địa phương động viên, hỗ trợ về kỹ thuật, nguồn vốn, tôi càng có thêm động lực để làm lại. Đến nay, mô hình đã cho kết quả bước đầu, có thể cung cấp giống cho người dân và vịt thương phẩm cho các khu du lịch cộng đồng tại xã”, anh Trung nói.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã Quỳ Châu, địa phương xác định bảo tồn và phát triển vịt bầu Quỳ không chỉ là giữ một giống vật nuôi, mà còn là giữ gìn bản sắc ẩm thực và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Thời gian tới, xã tiếp tục phối hợp các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch phát triển mô hình theo từng giai đoạn; tăng cường tuyên truyền, vận động người dân tham gia; tổ chức tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, chăm sóc, phòng, chống dịch bệnh và ấp nở con giống.

Địa phương cũng hướng tới hỗ trợ các hộ dân trao đổi kinh nghiệm, kết nối tiêu thụ, từng bước hình thành chuỗi liên kết trong chăn nuôi vịt bầu Quỳ. Sản phẩm vịt bầu Quỳ đang được xây dựng, nâng cấp theo hướng đạt chứng nhận OCOP, từng bước đưa vào hệ thống nhà hàng, siêu thị tại những khu vực có nhu cầu và các tỉnh lân cận.

Trước đó, tỉnh Nghệ An đã có dự án hỗ trợ khôi phục và phát triển đàn vịt bầu Quỳ; xác định đây là một trong những sản phẩm nông nghiệp có lợi thế, cần được phát triển theo hướng hàng hóa, gắn sản xuất với thị trường.