Hai nữ NSND được nhạc sĩ Quốc Trung khen là 'của báu âm nhạc Việt Nam'

Tối 17/9, đúng dịp sinh nhật tuổi 60, nhạc sĩ Quốc Trung tổ chức Lối concert tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội). Sau nhiều năm đứng sau những sự kiện âm nhạc quy mô lớn, lần này anh dành trọn sân khấu để kể câu chuyện của riêng mình bằng âm nhạc.

Khi giai điệu chúc mừng sinh nhật vang lên trong khán phòng, Quốc Trung xúc động trước sự hiện diện của bạn bè, đồng nghiệp và những người đã gắn bó với anh suốt nhiều thập kỷ. Trong số đó, có người từ TPHCM, thậm chí từ nước ngoài trở về để dự chương trình. Với nhạc sĩ, sự đồng hành ấy là món quà đặc biệt sau hơn 40 năm làm nghề.

Đêm nhạc tri ân

Lối concert trước hết là chương trình thuần âm nhạc, đúng với nguyên tắc sáng tạo mà Quốc Trung theo đuổi. Đêm diễn đồng thời là lời tri ân nhạc sĩ dành cho người thân, cộng sự và những khán giả đã yêu mến âm nhạc của Quốc Trung trong suốt chặng đường dài. Nhạc sĩ hy vọng khi bước sang tuổi 80 vẫn có thể thực hiện một chương trình tương tự.

Theo nhạc sĩ Quốc Trung, Lối concert là sự kết nối giữa những chất liệu và dự án anh đã thực hiện, đồng thời được làm mới trong một không gian trình diễn khác.

Được chuẩn bị trong thời gian dài nhưng diễn ra gói gọn trong khoảng hai giờ, Lối concert vừa là một thử nghiệm, vừa là hành trình thể hiện bản sắc cá nhân của Quốc Trung.

Nếu Đường xa vạn dặm cho thấy một nghệ sĩ trẻ mang khát vọng vươn xa trên những con đường rộng lớn, thì hơn 20 năm sau, anh trở về với một “lối” nhỏ hơn, chậm hơn và mang đậm dấu ấn riêng.

Người ta thường nhắc đến tính hình và tính nhạc của ngôn từ, lời ca. Với Lối, ngôn từ, thanh âm và hình ảnh song hành, mở ra nhiều tầng không gian trong trí tưởng tượng. Có lúc con đường hiện lên trầm mặc, vắng vẻ, khi lại dẫn người nghe trở về miền ký ức sâu thẳm với niềm vui, hạnh phúc và cả những trăn trở khó gọi thành lời.

Chương trình hạn chế việc định hướng cảm nhận của khán giả.

Lối không tấp nập, vội vã hay ồn ào. Con đường ấy nâng đỡ những bước đi chậm rãi, đôi khi cô độc. Câu chuyện không phải không có bão giông, nhưng sau cùng vẫn hướng về sự bình yên và nơi cư trú của chữ “an”.

Sự thay đổi ấy phản ánh triết lý âm nhạc của Quốc Trung ở tuổi 60: đơn giản, khiêm nhường, không còn nghiêng về những khát vọng lớn lao mà tập trung khắc họa căn tính của nghệ sĩ.

Sau những thăng trầm và ngã rẽ, anh vẫn nhất quán dựa vào cội nguồn truyền thống để khám phá thế giới, nhưng cách thể hiện đã trở nên tinh gọn, sâu sắc và an nhiên hơn.

Không gian âm nhạc không cần lời dẫn

Chương trình gồm hai phần. Phần đầu phát triển từ những tác phẩm trong album Đường xa vạn dặm, ra mắt năm 2004, như Đào liễu, Vọng nguyệt, Một nửa đợi chờ, Bèo dạt mây trôi, Trèo non lội suối, Thả lái buông chèo, Lưu lạc.

Chất liệu chèo, quan họ, xẩm và ngũ cung Việt Nam được đặt trong không gian world music, kết hợp nhạc điện tử.

Phần hai đưa khán giả đến với âm hưởng núi rừng Tây Bắc qua những sáng tác phát triển từ dự án Cánh đồng di sản, ra mắt năm 2023. Nhiều tiết mục được xây dựng từ những mô-típ ngắn, có khi chỉ gồm bốn, năm nốt nhạc. Qua cách tổ chức âm thanh, hòa thanh và đa nhịp điệu, Quốc Trung tạo nên một không gian văn hóa nhiều tầng, khi dày đặc, khi nhẹ bẫng và trôi nổi.

Concert không có người dẫn chương trình hay phần giới thiệu giữa các tiết mục. Âm nhạc, nghệ thuật và văn hóa tự kể câu chuyện của mình. Với tinh thần “âm nhạc của tôi và câu chuyện của bạn”, chương trình không đóng khung cảm xúc trong một địa danh hay không gian cụ thể, mà để người nghe tự tìm đến miền liên tưởng riêng.

Nhạc sĩ Quốc Trung mô tả concert là một bữa tiệc âm thanh và hình ảnh.

Trên sân khấu, giọng hát mang màu sắc thính phòng của Thăng Long nối tiếp tiếng đàn nhị của NSƯT Xuân Diệu. Ca nương Kiều Anh đối ngẫu cùng NSND Thúy Hường, nghệ sĩ Duy Thành biểu diễn múa đương đại trên nền chất liệu Á Đông.

Tiếng piano của Đăng Quang, sáo của NSƯT Hoàng Anh cùng phần trình diễn của NSND Thanh Hoài, nghệ sĩ trống Hùng Cường, marzuz và các khách mời thuộc nhiều thế hệ tạo nên cuộc đối thoại giữa truyền thống với hiện đại. Chương trình còn có sự góp mặt của con trai và con gái Quốc Trung.

Trong số những cộng sự, Quốc Trung dành sự trân trọng đặc biệt cho NSND Thanh Hoài và NSND Thúy Hường - hai nghệ sĩ đã làm việc cùng anh hơn 20 năm. Nam nhạc sĩ gọi họ là những “của báu”, những “diva của âm nhạc truyền thống” và là tài sản đáng quý của nền âm nhạc Việt Nam.

Bên cạnh âm nhạc, ánh sáng, hình ảnh và chuyển động sân khấu góp phần mở rộng trải nghiệm. Đạo diễn hình ảnh Phạm Hoàng Nam, chuyên gia ánh sáng quốc tế cùng các nghệ sĩ thị giác đến từ Việt Nam, Anh và Australia sử dụng những lớp hình ảnh trừu tượng, đưa chất liệu ngũ cung Việt Nam chuyển động trong một cấu trúc đương đại.

Không chỉ đúc kết những thể nghiệm âm nhạc, đêm diễn còn phác họa chân dung nghệ sĩ ở tuổi 60, đi qua nhiều ngã rẽ nhưng vẫn tựa vào truyền thống, trở về với sự tối giản và tìm thấy con đường mang bản sắc của chính mình.