Hải Phát quý 1/2026: Khi doanh thu tăng trưởng chưa đủ để khơi thông dòng lợi nhuận

Nghịch lý giữa tăng trưởng doanh thu và sự thu hẹp của biên lợi nhuận

Nhìn vào những chỉ số bề nổi, Hải Phát dường như đã có một khởi đầu không tệ về mặt thị trường khi doanh thu thuần đạt mức 120,4 tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng hơn 22% so với cùng kỳ năm trước. Trong một thị trường mà dòng tiền đang dần trở nên khắt khe, việc duy trì được đà tăng trưởng doanh thu là minh chứng cho nỗ lực đưa sản phẩm ra thị trường và khả năng hấp thụ của các dự án mà công ty đang triển khai. Tuy nhiên, đằng sau sự hân hoan của những con số tăng trưởng doanh thu là một thực tế khắc nghiệt về hiệu quả kinh doanh.

Điểm yếu chí tử trong cấu trúc kết quả kinh doanh quý này nằm ở giá vốn hàng bán. Khi doanh thu chỉ tăng 22% thì giá vốn lại nhảy vọt tới 75%, một sự chênh lệch quá lớn đã trực tiếp bào mòn lợi nhuận gộp của doanh nghiệp. Hệ quả tất yếu là lợi nhuận gộp đã sụt giảm mạnh từ 46,2 tỷ đồng xuống chỉ còn 28,2 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp, vốn là thước đo quan trọng nhất cho sức khỏe của hoạt động cốt lõi, đã bốc hơi gần một nửa, từ mức lý tưởng 46,6% xuống còn 23,4%.

Điều này đặt ra một câu hỏi lớn cho giới phân tích về khả năng kiểm soát chi phí đầu vào cũng như tính hiệu quả của các dự án đang được bàn giao trong kỳ. Phải chăng Hải Phát đang phải đối mặt với áp lực chi phí xây dựng leo thang, hay đây là hệ quả của việc chiết khấu mạnh để đẩy hàng tồn kho trong một giai đoạn thị trường chưa thực sự khởi sắc?

Kết thúc quý 1, lợi nhuận sau thuế của Hải Phát dừng lại ở con số 8,89 tỷ đồng, giảm hơn 40% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là một con số khiêm tốn so với quy mô tổng tài sản hơn 8.400 tỷ đồng của công ty. Dù chi phí lãi vay đã được cắt giảm một cách ngoạn mục tới 72%, đóng vai trò như một "phao cứu sinh" ngăn chặn sự sụt giảm sâu hơn của lợi nhuận, nhưng nó vẫn không đủ để bù đắp cho sự thiếu hụt từ mảng kinh doanh cốt lõi. Sự sụt giảm của chỉ số lãi cơ bản trên cổ phiếu (EPS) từ 46 đồng xuống 27 đồng là một lời nhắc nhở đối với các nhà đầu tư về một giai đoạn mà giá trị gia tăng trên mỗi cổ phần đang bị pha loãng bởi những khó khăn khách quan lẫn chủ quan.

Sức nặng từ các khoản phải thu và bài toán chiếm dụng vốn

Nếu kết quả kinh doanh mang đến những lo ngại về hiệu quả thì bảng cân đối kế toán của Hải Phát lại phơi bày một thực trạng đáng suy ngẫm về cấu trúc tài sản. Tính đến cuối tháng 3 năm 2026, các khoản phải thu ngắn hạn và dài hạn của công ty đã chạm mốc 3.577 tỷ đồng, chiếm tới 42% tổng tài sản. Đây chính là "điểm nghẽn" lớn nhất trong dòng máu tài chính của doanh nghiệp. Trong giới phân tích tài chính, một doanh nghiệp có tỷ trọng khoản phải thu quá lớn thường được ví như một người khổng lồ đang bị "chôn chân" tại chỗ.

Việc để một lượng vốn khổng lồ bị chiếm dụng bởi các bên liên quan và đối tác không chỉ làm suy giảm khả năng thanh khoản mà còn tạo ra những rủi ro tiềm ẩn về nợ xấu trong tương lai. Khi tiền vẫn còn nằm trên giấy tờ, doanh nghiệp sẽ thiếu hụt nguồn lực trực tiếp để tái đầu tư hoặc thanh toán các nghĩa vụ nợ đến hạn.

Mặc dù trong quý 1, Hải Phát đã có những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc thu hồi nợ, giúp dòng tiền kinh doanh duy trì trạng thái dương, nhưng tổng lượng phải thu vẫn ở mức cao ngất ngưởng so với quy mô vốn chủ sở hữu. Đây là một nút thắt mà nếu không có giải pháp quyết liệt, nó sẽ tiếp tục bào mòn nội lực và làm giảm tính minh bạch trong mắt các tổ chức tín dụng cũng như các nhà đầu tư chiến lược.

Bên cạnh đó, danh mục hàng tồn kho với hơn 2.445 tỷ đồng cũng là một trọng tâm cần chú ý. Mặc dù hàng tồn kho trong bất động sản có thể coi là "của để dành", nhưng trong bối cảnh thanh khoản thị trường chung vẫn còn là một dấu hỏi, việc hàng tồn kho chiếm gần 30% tổng tài sản đòi hỏi doanh nghiệp phải có chiến lược bán hàng thực sự đột phá. Nếu không được luân chuyển nhanh, các dự án này sẽ trở thành gánh nặng chi phí tài chính, nhất là khi nợ vay ngắn hạn của công ty đang có dấu hiệu gia tăng trở lại.

Áp lực nợ vay và chiến lược đầu tư đầy tham vọng

Trong bức tranh tài chính đầy tương phản của Hải Phát, cấu trúc nợ vay là một điểm cần được mổ xẻ kỹ lưỡng. Tổng nợ phải trả hiện chiếm gần 58% nguồn vốn, một tỷ lệ không quá bất thường đối với doanh nghiệp địa ốc nhưng lại ẩn chứa nhiều rủi ro khi xét về kỳ hạn. Điểm đáng lưu tâm là sự dịch chuyển của dòng nợ khi nợ vay ngắn hạn đã tăng từ 1.066 tỷ đồng lên hơn 1.177 tỷ đồng chỉ trong vòng ba tháng. Sự gia tăng này, dù không quá đột biến, nhưng lại diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp đang cần tích lũy tiền mặt để đảm bảo an toàn tài chính.

Một chi tiết đáng chú ý khác trong báo cáo lưu chuyển tiền tệ là khoản chi hơn 400 tỷ đồng để đầu tư góp vốn vào các đơn vị khác. Đây là một bước đi cho thấy tham vọng không nhỏ của ban lãnh đạo Hải Phát trong việc mở rộng hệ sinh thái hoặc thực hiện các thương vụ thâu tóm dự án mới. Tuy nhiên, nhìn dưới góc độ quản trị rủi ro, việc mạnh tay chi tiền đầu tư trong khi áp lực nợ vay ngắn hạn đang tăng và biên lợi nhuận gộp đang giảm là một nước đi đầy táo bạo và cũng đầy rủi ro. Liệu những khoản đầu tư này có mang lại trái ngọt trong ngắn hạn để bù đắp cho sự thiếu hụt dòng tiền, hay nó sẽ tiếp tục làm phân tán nguồn lực vốn đã đang bị thắt chặt của công ty?

Điểm sáng hiếm hoi trong cấu trúc nợ là việc chi phí lãi vay giảm mạnh. Điều này cho thấy Hải Phát có thể đã thực hiện tái cơ cấu các khoản vay cũ với lãi suất cao sang các nguồn vốn rẻ hơn, hoặc đã tất toán được một phần nợ gốc từ các nguồn thu hồi được. Tuy nhiên, sự sụt giảm chi phí tài chính này mang tính chất kỹ thuật và không thể thay thế cho sự cần thiết của một mô hình kinh doanh có khả năng sinh lời bền vững từ hoạt động chính.

Những khó khăn bủa vây và con đường tìm lại vị thế

Nhìn một cách tổng thể, Hải Phát đang đứng trước một ngã ba đường với những khó khăn chồng chất. Khó khăn đầu tiên đến từ nội tại chính là sự suy yếu của năng lực tạo ra lợi nhuận gộp. Khi lợi thế về chi phí không còn, doanh nghiệp sẽ mất đi tấm khiên bảo vệ trước những biến động của thị trường. Thứ hai, sự phụ thuộc quá lớn vào các khoản phải thu khiến cho bảng cân đối kế toán trở nên "mong manh" hơn bao giờ hết trước các rủi ro tín dụng.

Bên cạnh đó, áp lực từ thị trường bất động sản nói chung cũng là một thách thức không thể ngó lơ. Dù phân khúc nhà ở tại các thành phố lớn như Hà Nội vẫn có nhu cầu, nhưng quá trình phê duyệt pháp lý dự án và tâm lý thận trọng của người mua nhà đang khiến tốc độ quay vòng vốn của các doanh nghiệp chậm lại. Đối với Hải Phát, việc giải quyết các tồn đọng về pháp lý tại các dự án trọng điểm để đẩy mạnh bàn giao và thu tiền từ khách hàng là ưu tiên hàng đầu, nhưng đây cũng là nhiệm vụ đầy gian nan trong bối cảnh các quy định về bất động sản ngày càng thắt chặt.

Khó khăn thứ ba nằm ở niềm tin của thị trường. Sau những giai đoạn biến động mạnh về giá cổ phiếu và các thông tin liên quan đến quản trị, việc lấy lại niềm tin của nhà đầu tư đòi hỏi Hải Phát phải thể hiện một sự minh bạch và ổn định cao hơn trong kết quả kinh doanh. Những con số lợi nhuận sụt giảm trong quý 1 rõ ràng chưa phải là liều thuốc an thần cho các cổ đông.

Để vượt qua giai đoạn này, Hải Phát cần một chiến lược "tự phẫu thuật" triệt để. Việc thu hồi các khoản phải thu không thể chỉ dừng lại ở những con số nhỏ giọt mà cần một lộ trình quyết liệt để giải phóng nguồn vốn. Đồng thời, doanh nghiệp cần tập trung tối ưu hóa quy trình xây dựng và quản lý dự án để cải thiện biên lợi nhuận, tránh tình trạng doanh thu tăng nhưng chỉ làm giàu cho các nhà cung cấp nguyên vật liệu hoặc đơn vị thi công.

Kết thúc quý đầu năm 2026, Hải Phát giống như một con thuyền đang nỗ lực vượt qua vùng biển động. Dù động cơ vẫn đang chạy và con tàu vẫn đang tiến về phía trước, nhưng sức nặng từ những bao cát "phải thu" và những cơn gió ngược từ chi phí đang khiến hành trình trở nên nặng nề hơn bao giờ hết.

Những quý tiếp theo của năm 2026 sẽ là bài kiểm tra thực sự cho bản lĩnh của ban điều hành trong việc chèo lái con thuyền Hải Phát tìm lại vùng biển bình yên và khẳng định lại vị thế của mình trên bản đồ bất động sản Việt Nam. Một sự thay đổi từ tư duy tăng trưởng nóng sang tập trung vào chất lượng tài chính và hiệu quả thực tế có lẽ là điều mà Hải Phát cần nhất vào lúc này để biến những thách thức thành cơ hội bứt phá trong tương lai.