Hải Phòng: Hơn 900 đơn vị nợ tiền bảo hiểm xã hội, tổng hơn 500 tỷ đồng

Thông tin nêu trên được lãnh đạo Phòng Cảnh sát Kinh tế (Công an TP Hải Phòng) công bố tại hội nghị phổ biến, đối thoại pháp luật về bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) năm 2026 do Bảo hiểm xã hội TP Hải Phòng tổ chức hồi đầu tháng 6/2026 vừa qua.

Hội nghị phổ biến, đối thoại pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN năm 2026.

Hơn 900 đơn vị, doanh nghiệp nợ hơn 500 tỷ đồng bảo hiểm

Theo lãnh đạo Phòng Cảnh sát Kinh tế, số liệu thống kê của cơ quan BHXH TP Hải Phòng cho thấy, tính đến hết tháng 5/2026, trên toàn địa bàn thành phố có tới hơn 900 đơn vị, doanh nghiệp thường xuyên chậm đóng, nợ kéo dài từ 3 tháng trở lên với tổng số tiền nợ lên đến hơn 500 tỷ đồng.

Bên cạnh các đơn vị nợ đọng thông thường, TP Hải Phòng hiện có hơn 2.800 doanh nghiệp đã dừng hoạt động, giải thể hoặc rơi vào trạng thái phá sản nhưng vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính bảo hiểm, để lại khoản nợ không thể thu hồi trị giá hơn 200 tỷ đồng.

Số tiền nợ đọng BHXH hiện nay tại các đơn vị này đã ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, chủ yếu nợ đọng tập trung lớn ở các tổng công ty quy mô lớn, khối cơ khí xây dựng, lắp máy và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có chủ bỏ trốn.

Đơn cử, các đơn vị thuộc Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (SBIC) tại Hải Phòng nhiều năm liên tục nợ 344,5 tỷ đồng (trong đó tiền lãi chậm đóng chiếm đến hơn 194 tỷ đồng). Hàng trăm công nhân ngành đóng tàu bị treo quyền lợi bảo hiểm, không thể giải quyết các chính sách an sinh cơ bản.

Khối doanh nghiệp lắp máy (Lilama 69/2, Lisemco, Amecc) chậm đóng 56,6 tỷ đồng (bao gồm 23,1 tỷ đồng tiền lãi chậm đóng) gây áp lực nặng nề lên công tác thu của cơ quan BHXH, ảnh hưởng niềm tin của người lao động.

Công ty Cổ phần Chế biến thủy sản xuất khẩu Hải Phòng nợ đóng và chậm đóng BHXH khoảng 24,7 tỷ đồng, ảnh hưởng đến các quyền lợi hợp pháp của người lao động (như chốt sổ BHXH, hưởng chế độ thai sản, thất nghiệp hay lương hưu).

Đại diện các doanh nghiệp tham gia hội nghị.

Cũng theo lãnh đạo Phòng Cảnh sát Kinh tế, BHXH, BHYT và BHTN là 3 trụ cột cốt lõi cấu thành nên hệ thống an sinh xã hội quốc gia, đóng vai trò bảo vệ quyền lợi hợp pháp, sức khỏe và sự ổn định cuộc sống lâu dài cho người lao động.

Tuy nhiên tình trạng nợ đọng, chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN, đặc biệt là hành vi cố ý trốn đóng các BHXH bắt buộc của các doanh nghiệp vẫn còn xảy ra. Thực trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi được khám chữa bệnh, hưởng chế độ thai sản, ốm đau hay hưu trí của hàng vạn người lao động, làm nảy sinh nhiều nguy cơ bất ổn về trật tự an toàn xã hội trên địa bàn thành phố.

Nhận diện các hành vi vi phạm

Theo lãnh đạo Phòng Cảnh sát Kinh tế, các doanh nghiệp trốn đóng bảo hiểm thường áp dụng các phương thức tinh vi như cố tình không lập danh sách tham gia bảo hiểm bắt buộc cho người lao động, hoặc ký kết các loại hợp đồng lao động biến tướng dưới dạng hợp đồng cộng tác viên, hợp đồng khoán việc ngắn hạn liên tục để lách luật.

Thủ đoạn tiếp theo là doanh nghiệp kê khai mức lương làm căn cứ đóng bảo hiểm thấp hơn rất nhiều so với thu nhập thực tế của người lao động bằng cách bóc tách lương thành các khoản phụ cấp không chịu thuế, nhằm giảm thiểu tối đa số tiền phải nộp.

Thủ đoạn nguy hiểm khác là doanh nghiệp vẫn khấu trừ đều đặn tỷ lệ đóng bảo hiểm từ tiền lương của người lao động hàng tháng nhưng lại chiếm dụng nguồn tiền này để xoay vòng vốn kinh doanh cá nhân, hoàn toàn không nộp về cơ quan bảo hiểm.

Thượng tá Phạm Song Sơn - Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hải Phòng - trao đổi thực tiễn, cảnh báo các hành vi vi phạm phổ biến.

Ngoài ra, hành vi chuyển nhượng pháp nhân cho chủ sở hữu mới hoặc lợi dụng kẽ hở quản lý để chủ đầu tư nước ngoài xuất cảnh về nước bỏ trốn cũng là phương thức thường xuyên được ghi nhận tại các khu công nghiệp.

Sự ra đời của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Nghị định số 274/2025/NĐ-CP đã mang lại một bước tiến lớn khi phân định rõ ràng giữa hành vi “chậm đóng” và hành vi “trốn đóng”. Sự rạch ròi này giúp loại bỏ sự mập mờ có tính chất ngụy biện của doanh nghiệp khi nợ bảo hiểm.

Hành vi chậm đóng được xác định là việc người sử dụng lao động nộp tiền BHXH chậm so với thời hạn quy định của pháp luật, bao gồm cả trường hợp người lao động đã làm việc thực tế nhưng doanh nghiệp chưa đăng ký tham gia bảo hiểm trong vòng 60 ngày kể từ khi hết thời hạn bắt buộc.

Ngược lại, hành vi trốn đóng bảo hiểm được cấu thành khi doanh nghiệp thuộc một trong các trường hợp: cố ý không đăng ký tham gia bảo hiểm cho người lao động; nộp tiền bảo hiểm chậm quá 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định; hoặc thực hiện hành vi gian dối bằng cách khai báo mức lương của người lao động thấp hơn thực tế để giảm số tiền phải đóng.

Việc tính toán tiền trốn đóng trong trường hợp này sẽ bao gồm cả nghĩa vụ gốc của doanh nghiệp và phần chênh lệch phát sinh do khai báo sai lệch thông tin lương.

Các đại biểu Học viện Cảnh sát nhân dân (Bộ Công an), Công an TP Hải Phòng tham dự và phổ biến một số chính sách, pháp luật mới về BHXH, BHYT, BHTN.

Các giải pháp đấu tranh, phòng ngừa

Trong thời gian tới, lực lượng Cảnh sát kinh tế sẽ phối hợp cùng cơ quan BHXH TP Hải Phòng sẽ đẩy mạnh việc xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin tự động, liên thông cơ sở dữ liệu, phối hợp cùng Thuế Hải Phòng và Sở Tài chính thành phố trong việc đối chiếu định kỳ dữ liệu quyết toán thuế thu nhập cá nhân của doanh nghiệp với danh sách đóng bảo hiểm thực tế, giúp phát hiện lập tức các trường hợp doanh nghiệp cố tình “bỏ ngoài” lao động hoặc khai man quỹ lương để trốn đóng. Đây là biện pháp phòng ngừa từ sớm, ngăn chặn không để phát sinh những khoản nợ lớn, khó thu hồi.

Lực lượng liên ngành sẽ tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra tại các đơn vị có dấu hiệu vi phạm hoặc nợ đọng kéo dài.

Đối với các doanh nghiệp cố tình chây ỳ, né tránh việc làm việc với cơ quan chức năng, cơ quan BHXH thành phố sẽ chủ động hoàn thiện hồ sơ theo đúng hướng dẫn của Công văn số 5659/BCA-CSKT để kiến nghị cơ quan Công an khởi tố vụ án hình sự.

Việc tập trung điều tra và xử lý các vụ việc trọng điểm có dấu hiệu tội phạm vi phạm trong lĩnh vực BHXH sẽ tạo ra hiệu ứng răn đe mạnh mẽ, buộc các doanh nghiệp khác trên địa bàn phải tự giác chấn chỉnh hành vi và hoàn thành nghĩa vụ tài chính liên quan đến lĩnh vực bảo hiểm.

Cũng theo lãnh đạo Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TP Hải Phòng, ngoài việc áp dụng đồng bộ các chế tài hành chính bổ sung sẽ được thực hiện quyết liệt, bên cạnh việc áp dụng mức phạt lãi 0,03%/ngày, sẽ đề xuất UBND thành phố tước quyền lợi tham gia đấu thầu các dự án đầu tư công trên địa bàn thành phố đối với các doanh nghiệp trốn đóng bảo hiểm, không được xét tặng các danh hiệu thi đua, khen thưởng và công khai định kỳ trên các phương tiện thông tin đại chúng và trang thông tin điện tử danh sách các đơn vị trốn đóng bảo hiểm kéo dài.

Phòng Cảnh sát kinh tế, công an cấp xã sẽ phối hợp cùng cơ quan Bảo hiểm xã hội cùng cấp tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật giúp cho người lao động nhận thức rõ quyền lợi của bản thân, tự giám sát quá trình đóng bảo hiểm của doanh nghiệp và kịp thời phản ánh, tố giác các hành vi gian dối, giữ lại tiền lương đóng bảo hiểm của chủ doanh nghiệp tới các cơ quan bảo vệ pháp luật để kịp thời xử lý, bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh và sự ổn định an sinh lâu dài cho thành phố Cảng.

Bà Trần Thị Hương – Giám đốc BHXH TP Hải Phòng - phát biểu tại hội nghị.

Phát biểu tại buổi đối thoại, bà Trần Thị Hương - Giám đốc BHXH TP Hải Phòng - khẳng định, cơ quan Bảo hiểm cam kết tiếp tục đồng hành cùng các đơn vị, doanh nghiệp, người lao động và các cơ quan, đơn vị trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN; không ngừng nâng cao chất lượng phục vụ, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân, doanh nghiệp tiếp cận và thụ hưởng đầy đủ các chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước.