Tháo điểm nghẽn, tạo quỹ đạo phát triển mới cho Huế

 Khu nghỉ dưỡng cao cấp Banyan Tree Lăng Cô. Ảnh: Tôn Nữ Diệu Hiền

Theo Báo cáo của UBND thành phố, kinh tế Huế 9 tháng tiếp tục tăng trưởng khá. GRDP ước tăng 8,72%; dịch vụ tăng 9,06%, công nghiệp - xây dựng tăng 10,01%. Kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh mới nhưng chưa đạt kỳ vọng, tạo áp lực đối với mục tiêu tăng trưởng cả năm.

Các động lực mới đã xuất hiện khá rõ. Du lịch - dịch vụ tiếp tục là điểm sáng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng đạt 57.665 tỷ đồng, tăng 19,2%; lưu trú và ăn uống tăng 34,6%, lữ hành tăng 31,4%; xuất khẩu đạt hơn 1,326 tỷ USD, tăng 19,4%. Huế Wonderverse Fest 2026 thu hút hơn 300 nghìn lượt người, cho thấy khả năng chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành giá trị kinh tế ngày càng rõ.

Khi lượng khách tăng mạnh, bài toán phải chuyển sang làm sao để khách ở lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và muốn trở lại. Điều đó đòi hỏi hệ sinh thái sản phẩm mới từ kinh tế đêm, ẩm thực, nghệ thuật biểu diễn đến trải nghiệm di sản và công nghiệp văn hóa.

Cùng với dịch vụ, công nghiệp đang hình thành năng lực mới. Huế cần thêm trụ cột đủ mạnh để tạo việc làm, nguồn thu và sức chống chịu, nhưng không phải công nghiệp bằng mọi giá. Hướng phù hợp là công nghiệp sạch, công nghệ cao, chế biến - chế tạo giá trị gia tăng lớn, công nghệ số, logistics gắn với Chân Mây - Lăng Cô. Chất lượng phải được đặt ngang với tốc độ tăng trưởng.

Báo cáo không né tránh hạn chế: GRDP chưa đạt kỳ vọng; công nghiệp chưa đột phá; nhiều dự án chậm; thiếu lao động chất lượng cao; doanh nghiệp chịu áp lực thị trường và chuyển đổi xanh. Tần suất chuyến bay còn thấp, sản phẩm du lịch và kinh tế đêm chưa phong phú. Đây là những điểm nghẽn phải tháo gỡ nếu Huế muốn chuyển sang quỹ đạo tăng trưởng cao hơn.

Đáng quan tâm nhất vẫn là đầu tư công. Tổng vốn đầu tư thực hiện 9 tháng ước đạt khoảng 28.516 tỷ đồng, tăng 12,4%, nhưng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện giảm 19,5%. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công theo kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao mới đạt 48%.

 Du khách không gian trên Đoàn tàu di sản Huế - Đà Nẵng. Ảnh: Ngọc Hòa

Đầu tư công không chỉ là câu chuyện tỷ lệ giải ngân. Khi Huế cần động lực tăng trưởng mạnh hơn, nguồn vốn này phải trở thành “vốn mồi”, mở đường cho đầu tư xã hội, tạo không gian phát triển mới. Một dự án chậm có thể kéo chậm cả chuỗi cơ hội phía sau.

Bởi vậy, không thể chỉ “đôn đốc”. Phải phân loại rõ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục, quy hoạch hay năng lực chủ đầu tư, nhà thầu; đồng thời gắn từng điểm nghẽn với địa chỉ chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý cụ thể.

Huế đang thể hiện quyết tâm khi đặt yêu cầu giải ngân 100% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, tập trung tháo gỡ dự án tồn đọng, đẩy nhanh dự án trọng điểm, triển khai cơ chế “làn xanh”, đồng thời kiên quyết xử lý dự án vi phạm pháp luật về đất đai, đầu tư. Vấn đề là phải biến quyết tâm thành tiến độ, biến tiến độ thành sản phẩm trên từng công trường.

Nhưng sau vốn, đất đai, quy hoạch và dự án, điểm nghẽn quyết định vẫn là năng lực thực thi. Báo cáo thẳng thắn nhìn nhận công tác tham mưu của một số sở, ngành, địa phương có lúc chưa kịp thời; khả năng phân tích, dự báo còn hạn chế; một bộ phận cán bộ chưa thích ứng tốt với mô hình quản trị mới; phối hợp và chế độ thông tin có nơi chưa đáp ứng yêu cầu.

Điều này càng đáng lưu ý khi Huế vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Phân cấp mạnh hơn đòi hỏi năng lực cán bộ, dữ liệu, công nghệ và phương thức điều hành tương ứng. Thành phố đặt mục tiêu cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục, 50% chi phí tuân thủ và phát triển chính quyền số. Chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa khi người dân, doanh nghiệp chờ ít hơn, chi phí thấp hơn và được phục vụ tốt hơn.

Tỷ lệ đô thị hóa của Huế đạt 74,42%; quy hoạch chung và quy hoạch phân khu khu vực đô thị trung tâm đã phủ kín 100%, nhưng quy hoạch chi tiết mới khoảng 24,9%. Tầm nhìn đã khá rõ, song chuyển tầm nhìn thành không gian phát triển cụ thể phải nhanh hơn. Huế tương lai cần là không gian đa trung tâm: Đô thị di sản là hạt nhân văn hóa; Chân Mây - Lăng Cô là cực cảng biển, logistics, công nghiệp, du lịch; Phú Bài gắn hàng không và công nghiệp; vùng biển hướng tới kinh tế biển; Tam Giang - Cầu Hai phát huy giá trị sinh thái. Đó là cách để Huế vừa bảo tồn sâu sắc, vừa phát triển nhanh.

Vì vậy, 3 tháng cuối năm 2026 không chỉ là thời gian hoàn thành các chỉ tiêu. Đây là lúc phải tháo mạnh những nút thắt: Đưa vốn vào công trình, dự án vào hoạt động, đất đai thành nguồn lực và bộ máy mới vận hành thông suốt.

Huế đã có vị thế mới, động lực mới đang hình thành, điểm nghẽn đã được nhận diện. Điều cần thiết là biến quyết tâm thành tiến độ, tiến độ thành sản phẩm, tiềm năng thành động lực tăng trưởng thực tế.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là GRDP cao hơn, nhiều dự án hay nhiều du khách hơn. Điều Huế cần kiến tạo là một mô hình phát triển riêng: Di sản - văn hóa - sinh thái - cảnh quan làm nền tảng; khoa học công nghệ, chuyển đổi số, công nghiệp sạch, du lịch chất lượng cao và kinh tế sáng tạo làm động lực; con người, môi trường và chất lượng sống làm thước đo. Tháo được điểm nghẽn hôm nay chính là mở đường cho nguồn lực ngày mai, để Huế thực sự tạo lập một quỹ đạo phát triển mới tương xứng với vị thế thành phố trực thuộc Trung ương.