Tăng trưởng hai con số phải dựa trên năng lực sản xuất mới

Tăng trưởng năm 2027 là "yêu cầu rất cao

"

- Phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh năm 2027 phải “tăng tốc, bứt phá”, gắn tăng trưởng cao với năng suất, sức cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế. Ông đánh giá thế nào về thông điệp này?

- Thông điệp “tăng tốc, bứt phá” không đơn thuần là yêu cầu đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng, mà còn đặt ra đòi hỏi đổi mới căn bản tư duy quản trị và phát triển kinh tế.

TS. Lê Bá Chí Nhân

Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng vốn đầu tư và lợi thế chi phí sang phát triển dựa trên năng suất lao động, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Vấn đề không chỉ là huy động được bao nhiêu vốn, mà quan trọng hơn là mỗi đồng vốn tạo ra bao nhiêu giá trị gia tăng, bao nhiêu việc làm có chất lượng và năng lực cạnh tranh mới.

Mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2027 là yêu cầu rất cao, đòi hỏi sự chuyển động đồng bộ của cả hệ thống và khu vực doanh nghiệp. Quan trọng hơn, tăng trưởng cao phải đi cùng ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

- Theo ông, những động lực nào cần được ưu tiên để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2027?

-Theo tôi, tăng trưởng hai con số đòi hỏi sự chuyển biến về chất, thay vì chủ yếu dựa vào mở rộng vốn đầu tư và quy mô sản xuất.

Trước hết, cần ưu tiên những động lực có thể tạo ra tăng trưởng ngay trong năm 2027, trong đó đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu tiếp tục giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, mỗi động lực cần được tiếp cận theo hướng nâng cao hiệu quả, thay vì chỉ gia tăng quy mô.

Với đầu tư, trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng chiến lược, đồng thời nâng cao hiệu quả phân bổ vốn. Đầu tư công phải thực sự đóng vai trò dẫn dắt, tạo không gian phát triển mới và huy động thêm nguồn lực tư nhân. Cùng với đó, cần tháo gỡ các rào cản về đất đai, thủ tục và tiếp cận nguồn lực để khu vực kinh tế tư nhân mở rộng đầu tư, sản xuất.

Với xuất khẩu, điều đáng quan tâm không chỉ là tốc độ tăng kim ngạch, mà còn là phần giá trị gia tăng được giữ lại trong nước. Muốn vậy, phải phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa và thúc đẩy liên kết thực chất với khu vực FDI. Đồng thời, cần củng cố sức cầu trong nước thông qua cải thiện thu nhập, phát triển dịch vụ và mở rộng thị trường tiêu dùng.

Về căn cơ, năng suất phải trở thành động lực quyết định của tăng trưởng cao. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được chuyển hóa thành năng suất lao động, hiệu quả sản xuất và năng lực cạnh tranh cụ thể của doanh nghiệp.

Bao trùm các giải pháp trên là cải cách thể chế, đặc biệt ở khâu thực thi. Mỗi dự án được tháo gỡ vướng mắc, mỗi nguồn lực được đưa vào sản xuất sớm hơn đều góp phần tạo thêm dư địa tăng trưởng. Và điều quan trọng là phải tạo được tốc độ tăng trưởng cao trong năm 2027 mà không đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô. Tăng trưởng hai con số chỉ thực sự bền vững khi được tạo ra từ năng suất cao hơn, hiệu quả đầu tư tốt hơn và giá trị gia tăng trong nước lớn hơn.

Chuyển mạnh từ chủ trương sang hành động

-Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đưa các nguồn lực đã huy động vào sản xuất, kinh doanh, không để lãng phí vốn, đất đai, tài sản và cơ hội. Cần làm gì để chuyển những nguồn lực này thành năng lực sản xuất và giá trị tăng trưởng thực chất, thưa ông?

- Cần nhìn nhận rằng nguồn lực được huy động chưa đồng nghĩa với năng lực sản xuất được gia tăng. Nếu doanh nghiệp thiếu đơn hàng, thị trường, công nghệ hoặc lao động phù hợp, việc mở rộng tín dụng đơn thuần có thể làm tăng nghĩa vụ nợ mà không tạo ra giá trị tương ứng.

Vì vậy, chính sách tín dụng cần hướng đến các phương án kinh doanh khả thi, sản xuất, xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ và đổi mới công nghệ; đồng thời kiểm soát rủi ro, hạn chế dòng vốn tập trung quá mức vào đầu cơ tài sản. Song song đó, phải phát triển thị trường vốn minh bạch, an toàn để doanh nghiệp có thêm kênh huy động nguồn lực dài hạn, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Đối với đất đai và tài sản công, cần rà soát những khu đất, dự án và tài sản chưa được khai thác hiệu quả để xác định phương án sử dụng phù hợp, đúng quy hoạch và pháp luật. Khơi thông nguồn lực không có nghĩa là nới lỏng nguyên tắc quản lý, mà là tháo gỡ đúng điểm nghẽn, xác định rõ trách nhiệm và bảo đảm công khai, minh bạch.

- Về ngân sách, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu nuôi dưỡng nguồn thu, tiết kiệm từ khâu phân bổ và đánh giá hiệu quả chi bằng kết quả thực tế. Theo ông, cần ưu tiên phân bổ và sử dụng ngân sách như thế nào để tạo động lực cho tăng trưởng?

- Trước hết, cần nuôi dưỡng nguồn thu trên cơ sở phát triển sản xuất, kinh doanh và mở rộng cơ sở thu bền vững. Chính sách thuế phải bảo đảm công bằng, minh bạch, không tạo gánh nặng không cần thiết cho doanh nghiệp và hoạt động đầu tư dài hạn. Đồng thời, cần tái cơ cấu chi ngân sách, ưu tiên hạ tầng thiết yếu, giáo dục, y tế, khoa học công nghệ và chuyển đổi số; rà soát, điều chỉnh các dự án kéo dài, hiệu quả thấp hoặc không còn phù hợp.

Hiệu quả đầu tư công cũng cần được đánh giá thực chất, không chỉ dựa vào tỷ lệ giải ngân mà còn ở chất lượng công trình, hiệu quả khai thác và tác động kinh tế - xã hội. Đầu tư công phải tạo sức lan tỏa, thu hút đầu tư tư nhân và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Quá trình này cần gắn với kỷ luật tài khóa, minh bạch ngân sách và kiểm soát nợ công, bảo đảm nguồn lực được sử dụng hiệu quả và tạo dư địa cho tăng trưởng bền vững.

- Từ nay đến năm 2027, Việt Nam cần tập trung vào những giải pháp nào để đưa các chủ trương về tăng trưởng và sử dụng hiệu quả nguồn lực vào thực tiễn?

- Nhiệm vụ cấp thiết là chuyển nhanh từ chủ trương sang hành động, với mục tiêu, tiến độ và trách nhiệm cụ thể. Cần gắn trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương với kết quả tháo gỡ điểm nghẽn, chất lượng giải ngân và hiệu quả sử dụng tài sản công.

Cùng với đó, phải siết chặt kỷ luật thực thi, nâng cao trách nhiệm giải trình, đồng thời phân biệt rõ sai phạm với những khó khăn khách quan. Cơ chế khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung cần đi đôi với kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm hành vi trục lợi.

Tinh thần cốt lõi của thông điệp “tăng tốc, bứt phá” là tạo chuyển biến thực chất trong huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực: khơi thông nguồn lực đình trệ, củng cố thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát huy sức mạnh nội sinh của nền kinh tế. Đây cũng chính là nền tảng để Việt Nam đạt tăng trưởng cao gắn với phát triển nhanh và bền vững trong dài hạn.

- Xin cảm ơn ông!