Hải quan ASEAN: Tăng cường chuỗi cung ứng để ứng phó các cú sốc bên ngoài

Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35 diễn ra từ ngày 2 đến 4/6, tại Phnom Penh, Campuchia. (Ảnh: HQ/Vietnam+)

Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35 diễn ra từ ngày 2 đến 4/6, tại Phnom Penh, Campuchia. Sự kiện có sự tham gia của lãnh đạo hải quan của 11 quốc gia thành viên, bao gồm Timor-Leste lần đầu tham dự với tư cách thành viên chính thức, cùng Ban Thư ký ASEAN.

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp diễn gây áp lực lên thị trường năng lượng và làm tăng chi phí vận tải, Hải quan ASEAN xác định nhiệm vụ trọng tâm là duy trì dòng chảy thương mại thông suốt và hỗ trợ doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro từ các biến động bên ngoài.

Để thực hiện mục tiêu này, Hội nghị thống nhất đẩy nhanh các sáng kiến khu vực, tăng cường tính minh bạch và dự đoán trong thủ tục hải quan thông qua việc ứng dụng công nghệ số và mở rộng cơ chế Một cửa ASEAN với các đối tác ngoại khối. Một trong những bước tiến quan trọng là việc triển khai Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về Doanh nghiệp ưu tiên trong ASEAN nhằm củng cố chuỗi cung ứng khu vực và thúc đẩy thương mại nội khối.

Bên cạnh đó, Hải quan ASEAN kỳ vọng sẽ khởi động thảo luận thỏa thuận tương tự với Trung Quốc vào tháng Bảy và hướng tới ký kết vào năm 2027, qua đó tạo thuận lợi tối đa cho các doanh nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do.

Song song đó, hệ thống quá cảnh hải quan ASEAN tiếp tục được mở rộng với sự tham gia của thành viên thứ 7, đánh dấu cột mốc quan trọng trong kết nối xuyên biên giới. Đáng chú ý, dự án thí điểm vận tải đường sắt áp dụng hệ thống quá cảnh giữa Malaysia, Thái Lan và Lào dự kiến triển khai vào cuối năm 2026, cùng với các nghiên cứu khả thi về kết nối hạ tầng logistics với Trung Quốc và hành lang Borneo.

Trên lộ trình hiện đại hóa, Hội nghị đã hoan nghênh kế hoạch xây dựng Một cửa ASEAN thế hệ mới (2.0) giai đoạn 2026-2030, tập trung vào việc mở rộng trao đổi chứng từ điện tử và hướng tới ký kết Bản ghi nhớ về hợp tác Một cửa với Trung Quốc.

Việc kết thúc đàm phán Hiệp định khung về kinh tế số ASEAN, dự kiến ký kết vào tháng 11/2026, được xem là nền tảng vững chắc để các cơ quan hải quan thúc đẩy thương mại không giấy tờ, số hóa quy trình thông quan nhằm tăng cường an ninh và tiết giảm chi phí giao dịch, đồng thời các nước đang khẩn trương hoàn tất Danh mục Thuế quan Hài hòa ASEAN (AHTN) phiên bản 2028 để phản ánh chính xác các mô hình thương mại mới và ưu tiên toàn cầu về y tế, môi trường.

Bên cạnh tạo thuận lợi thương mại, công tác kiểm soát và chống gian lận cũng được đặc biệt chú trọng thông qua các chiến dịch kiểm soát chung nhằm ngăn chặn vi phạm xuất xứ và buôn lậu. Hải quan ASEAN cũng bày tỏ sự quan tâm sâu sắc đến các sáng kiến hải quan xanh, kinh tế tuần hoàn và trung hòa carbon với sự hỗ trợ kỹ thuật từ các đối tác lớn như Australia, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Theo đó, các chương trình đào tạo quản lý cấp trung trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và hợp tác với khu vực tư nhân về tự động hóa cũng được xác định là nhân tố then chốt để nâng cao năng lực thực thi công vụ.

Tại hội nghị, đại diện Hải quan Việt Nam, Phó Cục trưởng Lưu Mạnh Tưởng khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục tích cực hợp tác triển khai các cam kết về doanh nghiệp ưu tiên, quá cảnh hải quan và các chiến dịch kiểm soát quy mô khu vực, như Con Rồng Mê Kông giai đoạn 8. Việc ký kết và nâng cấp các hiệp định thương mại tự do với các đối tác Canada, Ấn Độ, Hàn Quốc và Trung Quốc thời gian tới sẽ tiếp tục là đòn bẩy để Hải quan ASEAN nói chung và Việt Nam nói riêng hiện đại hóa thủ tục, góp phần xây dựng một cộng đồng kinh tế khu vực bền vững và linh hoạt hơn trước mọi thách thức./.

Việt Nam sẽ tiếp tục tích cực hợp tác triển khai các cam kết về doanh nghiệp ưu tiên, quá cảnh hải quan và các chiến dịch kiểm soát quy mô khu vực. (Ảnh: HQ/Vietnam+)