Hải quan được chủ động tạm dừng thông quan đối với hàng hóa có dấu hiệu giả mạo

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 06/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư 13/2015/TT-BTC (đã được sửa đổi tại Thông tư 13/2020/TT-BTC), hoàn thiện khung pháp lý về kiểm tra, giám sát và xử lý hàng hóa xuất nhập khẩu có dấu hiệu giả mạo, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Cán bộ hải quan kiểm tra hàng hóa. Ảnh: CTVAH

Một trong những điểm mới đáng chú ý tại thông tư là bổ sung cơ chế hải quan chủ động tạm dừng làm thủ tục đối với lô hàng nghi ngờ giả mạo nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý hoặc sao chép lậu. Theo đó, khi có căn cứ rõ ràng từ phân tích dữ liệu và thông tin nghiệp vụ, Đội trưởng Hải quan nơi đăng ký tờ khai được quyền ra quyết định tạm dừng thông quan, không cần chờ yêu cầu từ chủ thể quyền.

Ngay sau khi ban hành quyết định, hải quan phải thông báo cho chủ thể quyền sở hữu trí tuệ trong vòng 8 giờ làm việc, đồng thời kiểm tra thực tế hàng hóa để xác định vi phạm. Trường hợp xác định là hàng giả hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cơ quan hải quan xử lý theo quy định; nếu có dấu hiệu hình sự sẽ chuyển cơ quan chức năng điều tra.

Thông tư cũng chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ đề nghị bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, quy định rõ thời hạn 20 ngày làm việc để Cục Hải quan xem xét, chấp nhận hoặc từ chối hồ sơ, đồng thời bổ sung các trường hợp từ chối tiếp nhận nhằm hạn chế hồ sơ không hợp lệ.

Đáng chú ý, hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát được thực hiện chủ yếu qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, chỉ tiếp nhận hồ sơ giấy khi hệ thống gặp sự cố, phù hợp với Luật Giao dịch điện tử và định hướng số hóa thủ tục hành chính.

Một điểm mới khác là bổ sung quy định kiểm tra, giám sát hàng hóa liên quan quyền sở hữu trí tuệ trong thương mại điện tử, áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro. Với các lô hàng giao dịch online có dấu hiệu giả mạo, hải quan sẽ áp dụng ngay quy trình tạm dừng thủ tục tương tự hàng hóa truyền thống.

Thông tư cũng đồng loạt cập nhật hệ thống thuật ngữ, thẩm quyền và tên gọi tổ chức theo mô hình mới của ngành Hải quan, thay thế “Tổng cục Hải quan” bằng “Cục Hải quan”, “Cục Hải quan tỉnh, thành phố” bằng “Chi cục Hải quan khu vực”, bảo đảm thống nhất trong thực thi.

Song Linh