Hải quân Mỹ 'hụt hơi' trước Trung Quốc, tính nhờ Nhật Bản và Hàn Quốc đóng tàu

Tàu khu trục lớp Sejong Đại Đế của Hàn Quốc. Ảnh: MW.

Bộ Quốc phòng Mỹ đang xem xét các kế hoạch mua thiết kế tàu khu trục và tàu hộ vệ từ nước ngoài, đồng thời đóng tàu chiến tại các xưởng đóng tàu ở nước ngoài, nhằm đối phó với việc năng lực của hạm đội mặt nước Hải quân Mỹ bị hạn chế nghiêm trọng do công suất yếu của ngành đóng tàu trong nước.

Đề xuất ngân sách năm tài khóa 2027 bao gồm 1,85 tỷ USD cho nghiên cứu và phát triển nhằm khảo sát khả năng đóng tàu khu trục và tàu hộ vệ ở nước ngoài. Lầu Năm Góc đã chỉ đạo Hải quân xem xét sử dụng các xưởng đóng tàu và thiết kế của Nhật Bản và Hàn Quốc, như các lớp khu trục hạm Mogami và Daegu.

Luật liên bang quy định tàu chiến của Hải quân Mỹ chỉ được phép đóng tại các xưởng trong nước, trừ khi Tổng thống cấp miễn trừ vì lý do an ninh quốc gia. Vì vậy, kế hoạch đóng tàu – hoặc thậm chí sản xuất linh kiện – ở nước ngoài có thể vấp phải chỉ trích từ các nghị sĩ, doanh nghiệp đóng tàu nội địa và các công đoàn.

Tàu khu trục lớp Maya của Nhật Bản. Ảnh: MW.

Phản đối ý tưởng thuê ngoài sản xuất tàu chiến, ông Matthew Paxton – Chủ tịch Hiệp hội các nhà đóng tàu Mỹ – cho rằng: “Chúng ta không cần chi hàng triệu USD tiền thuế để nghiên cứu điều đã rõ; Mỹ có đủ năng lực công nghiệp, lao động tay nghề cao và chuyên môn kỹ thuật để xây dựng và duy trì sức mạnh hải quân.”

Ông nhấn mạnh ngành đóng tàu Mỹ đã chứng minh khả năng chế tạo các tàu chiến tiên tiến nhất thế giới đúng tiến độ và trong ngân sách, nếu được đầu tư và định hướng rõ ràng từ chính phủ.

Một phương án trung gian có thể là để các công ty Đông Á sở hữu xưởng đóng tàu tại Mỹ, đồng thời nhập khẩu lao động và chuyên môn. Xu hướng này đang gia tăng, với tập đoàn Hanwha Group của Hàn Quốc đã mua lại xưởng Philly Shipyard tại bang Pennsylvania và đang tìm cách mở rộng hợp tác với Hải quân Mỹ.

Tàu khu trục lớp Zumwalt của Hải quân Mỹ. Ảnh: MW.

Sản lượng tàu khu trục của Mỹ đã bị Trung Quốc vượt xa, khi Bắc Kinh đóng từ 6–10 tàu mỗi năm, trong khi Mỹ chỉ đạt trung bình 1,6 chiếc. Gần đây, Mỹ thậm chí bị Triều Tiên vượt qua với tốc độ sản xuất tương đương 1,6 tàu/năm.

Vấn đề càng nghiêm trọng khi Hải quân Mỹ vẫn phụ thuộc vào lớp tàu khu trục thời Chiến tranh Lạnh Arleigh Burke, vốn đã lỗi thời về không gian, trọng lượng và năng lượng so với tiêu chuẩn thập niên 2020, khiến khả năng nâng cấp bị hạn chế.

Các nỗ lực phát triển tàu chiến mới hoàn toàn sau Chiến tranh Lạnh liên tục thất bại. Điển hình là chương trình Zumwalt – chỉ sản xuất với số lượng rất hạn chế, gặp nhiều vấn đề và có chi phí vượt 8 tỷ USD mỗi chiếc.

Tàu khu trục lớp Type-055 của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Ảnh: MW.

Tháng 1/2022, Hải quân Mỹ công bố cấu hình dự kiến cho tàu khu trục thế hệ mới thuộc chương trình DDG(X).

Việc cắt giảm chương trình Zumwalt từ 32 xuống chỉ còn 3 tàu do chi phí đội lên và vấn đề kỹ thuật đã làm suy yếu khả năng cạnh tranh của Mỹ, đặc biệt trước các tàu khu trục hiện đại của Trung Quốc như lớp tàu khu trục Type 055.

Năng lực phát triển tàu chiến thế hệ mới đúng thời hạn và chi phí hợp lý của ngành quốc phòng Mỹ vẫn bị đặt dấu hỏi lớn. Điều này làm gia tăng sự ủng hộ đối với phương án đóng tàu DDG(X) tại Hàn Quốc hoặc Nhật Bản.

Nếu kịch bản này xảy ra, việc sản xuất các tàu chiến mặt nước hiện đại sẽ ngày càng tập trung tại Đông Bắc Á, nơi Nhật Bản, Trung Quốc và hai miền Triều Tiên đang nổi lên như các trung tâm đóng tàu quân sự hàng đầu thế giới.