Hải quân Mỹ yêu cầu 17 tỉ USD để chế tạo tàu chiến lớp Trump đầu tiên

Thế hệ siêu chiến hạm mới

Hải quân Mỹ đang bước vào một ngã rẽ lịch sử với việc đệ trình ngân sách 17 tỉ USD cho chiếc thiết giáp hạm đầu tiên thuộc lớp Trump, mang tên USS Defiant (BBG-1). Theo thông tin từ USNI News, khoản ngân sách khổng lồ này nằm trong kế hoạch tài khóa 2027 nhằm mục tiêu mua sắm chính thức vào năm 2028.

Chương trình mang mã danh BBG(X) này được công bố vào cuối năm 2025, đóng vai trò hạt nhân trong sáng kiến "Hạm đội Vàng" (Golden fleet) của Tổng thống Donald Trump nhằm tối ưu hóa năng lực tác chiến đỉnh cao.

Việc chế tạo USS Defiant không chỉ là sự bù đắp cho những khoảng trống năng lực do các tàu tuần dương để lại, mà còn là nỗ lực gom toàn bộ sức mạnh chỉ huy phòng không, tấn công tầm xa và răn đe vào một pháo đài thép duy nhất trên biển.

Ảnh minh họa thiết giáp hạm USS Defiant - tàu chiến đầu tiên thuộc lớp Trump - Ảnh: Hải quân Mỹ.

Quyết định chuyển hướng từ chương trình tàu khu trục DDG(X) sang khái niệm thiết giáp hạm BBG(X) bắt nguồn từ những giới hạn kỹ thuật không thể vượt qua.

Các nghiên cứu từ năm 2021 đến đầu năm 2026 chỉ ra rằng khung thân của DDG(X) quá nhỏ để chứa hệ thống phóng thẳng đứng quy mô lớn, tên lửa siêu thanh và vũ khí năng lượng cao mà không làm sập hệ thống điện hay quá tải tản nhiệt.

Việc phân tán sức mạnh ra nhiều phiên bản tàu nhỏ hơn cũng bị loại bỏ do không đáp ứng được yêu cầu tác chiến. Sự lựa chọn duy nhất là tạo ra một khung thân khổng lồ, ưu tiên không gian tải trọng và nguồn năng lượng dồi dào hơn là số lượng tàu chạy trên biển, đặc biệt trong bối cảnh các tàu tuần dương lớp Ticonderoga đang dần nghỉ hưu.

Kho vũ khí khổng lồ và sức mạnh răn đe đa tầng

Sở hữu lượng giãn nước vượt mức 30.000 tấn, USS Defiant có kích thước lớn gấp 3 lần một tàu khu trục lớp Arleigh Burke và nhỉnh hơn cả tuần dương hạm mang tên lửa Admiral Nakhimov của Nga. Chiều dài tàu ước tính lên tới 260 - 270 m, rộng từ 32 - 35 m, vượt qua cả huyền thoại Yamato của Nhật Bản. Tuy to lớn, siêu chiến hạm này vẫn đạt tốc độ trên 30 hải lý/h (55,5km/h), sánh ngang tốc độ của tàu Bismarck thời Thế chiến thứ hai.

Với thủy thủ đoàn từ 650 đến 800 người, tàu được trang bị sàn đáp và nhà chứa kép hỗ trợ máy bay V-22 Osprey cùng các hệ thống máy bay cất cánh thẳng đứng trong tương lai. Trái tim công nghệ của con tàu là hệ thống radar AN/SPY-6, cung cấp năng lực phát hiện và bám bắt mục tiêu tích hợp hoàn hảo.

Tổng thống Trump công bố sáng kiến "Hạm đội vàng" - Ảnh: Getty.

Hỏa lực của lớp tàu này là một bước nhảy vọt chưa từng có. 12 bệ phóng tên lửa siêu thanh Tấn công Nhanh Thông thường (CPS) cho phép USS Defiant vươn tầm tấn công các mục tiêu nhạy cảm về thời gian ở khoảng cách liên lục địa chỉ trong vòng một giờ đồng hồ. Cùng với đó là 128 bệ phóng thẳng đứng (VLS) Mk41, mang theo từ tên lửa tấn công mặt đất Tomahawk, tên lửa đánh chặn Standard Missile cho đến khả năng tích hợp tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân SLCM-N. Năng lực này vượt xa sức chứa 96 bệ phóng của lớp Arleigh Burke Flight III, cho phép tàu thực hiện đồng thời các chiến dịch tấn công và phòng không phức tạp.

Thay vì sử dụng các lớp giáp thép dày hơn 300 mm như các thiết giáp hạm thế kỷ 20, khả năng sinh tồn của lớp tàu mới dựa trên mạng lưới phòng thủ chủ động đa lớp. Hệ thống này bao gồm hai bệ phóng tên lửa RIM-116, pháo cỡ nòng 127 mm, hệ thống phòng thủ tầm gần 30 mm và đặc biệt là các tổ hợp vũ khí laser công suất từ 300 đến 600 kilowatt, với tiềm năng nâng cấp lên 1 megawatt. Những hệ thống vũ khí năng lượng định hướng này, cùng mạng lưới chống máy bay không người lái (UAV) tiêu chuẩn, đòi hỏi nguồn điện năng khổng lồ để có thể vô hiệu hóa các mối đe dọa trước khi chúng chạm vào thân tàu.

Rủi ro tài chính và bài toán nhân lực ngành đóng tàu

Tham vọng lớn luôn đi kèm với những thách thức khổng lồ. Tổng chi phí cho 3 chiếc thiết giáp hạm đầu tiên ước tính lên tới 43,5 tỉ USD, đưa chương trình này trở thành nỗ lực đóng tàu tác chiến đắt đỏ nhất của Mỹ kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Cụ thể, sau chiếc đầu tiên trị giá 17 tỉ USD, chiếc thứ 2 dự kiến tiêu tốn 13 tỉ USD vào tài khóa 2030, và chiếc thứ 3 cần 11 đến 11,5 tỉ USD vào năm 2031.

Mức giá của USS Defiant cao gấp 6 đến 8 lần chi phí của một tàu Arleigh Burke Flight III và bỏ xa mốc 7 tỉ USD của tàu khu trục tàng hình lớp Zumwalt. Việc thiếu cơ chế tài trợ theo khối buộc mỗi tàu phải được cấp vốn đầy đủ ngay trong năm mua sắm, làm giảm đi sự linh hoạt trong ngân sách quốc phòng.

Tàu khu trục lớp DDG-1000 Zumwalt - Ảnh: Hải quân Mỹ.

Năng lực sản xuất cốt lõi của Mỹ cũng đang bị đặt một dấu hỏi lớn. Các xưởng đóng tàu chủ lực như Bath Iron Works, Ingalls Shipbuilding hay Newport News Shipbuilding đều đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lực lượng lao động có tay nghề và phải gánh vác các hợp đồng hiện tại.

Dù có thông tin Hanwha Philly Shipyard có thể tham gia vào chuỗi cung ứng nhằm phân bổ khối lượng công việc, cơ sở này chưa từng đóng tàu chiến và cần thời gian để phát triển năng lực. Những rào cản từ cơ sở hạ tầng công nghiệp này mang đến những rủi ro hiện hữu về việc chậm trễ tiến độ và đội vốn trong tương lai.