Hải quan nâng cao năng lực ngăn chặn buôn bán động, thực vật hoang dã xuyên biên giới

Chặn các tuyến buôn bán động, thực vật hoang dã

Ngày 18/6/2026, tại thành phố Hạ Long (Quảng Ninh), Hải quan Việt Nam phối hợp với Tổ chức TRAFFIC International tại Việt Nam tổ chức Hội thảo tập huấn về phòng, chống buôn bán trái phép các loài động, thực vật hoang dã dành cho các đơn vị hải quan trên toàn quốc trong khuôn khổ Chiến dịch Con Rồng Mê Kông VIII (Operation Mekong Dragon VIII - OMD VIII).

Các đại biểu tham gia tập huấn về phòng, chống buôn bán trái phép các loài động, thực vật hoang dã. Ảnh: CHQ

Hội thảo quy tụ 26 đại biểu là đầu mối triển khai OMD VIII đến từ 20 Chi cục Hải quan khu vực, Chi cục Điều tra chống buôn lậu và Văn phòng Cục Hải quan, cùng đội ngũ chuyên gia đến từ TRAFFIC, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, Ban Giám sát quản lý về hải quan và Chi cục Điều tra chống buôn lậu.

Theo đại diện TRAFFIC International tại Việt Nam, Việt Nam với vị trí địa lý chiến lược và độ mở thương mại lớn tiếp tục nằm trên các tuyến vận chuyển trọng điểm của hoạt động buôn bán động, thực vật hoang dã trái phép trong khu vực. Các đường dây xuyên quốc gia đang gia tăng lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu, logistics, chuyển phát nhanh và thương mại hiện đại để vận chuyển trái phép ngà voi, sừng tê giác, vảy tê tê cùng nhiều loài nguy cấp, quý, hiếm khác.

Trong bối cảnh đó, lực lượng Hải quan được xác định là tuyến đầu trong phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm. Không chỉ thực hiện chức năng kiểm soát tại cửa khẩu, Hải quan còn đóng vai trò kết nối thông tin, điều phối nghiệp vụ và thúc đẩy hợp tác thực thi pháp luật giữa các địa phương cũng như các quốc gia thành viên chiến dịch.

Đại diện Chi cục Điều tra chống buôn lậu cho biết, phương thức hoạt động của các đối tượng ngày càng tinh vi với nhiều thủ đoạn mới như khai báo sai tên hàng, chia nhỏ lô hàng, lợi dụng loại hình quá cảnh, chuyển phát nhanh và thương mại điện tử nhằm né tránh kiểm tra của cơ quan chức năng.

Để chủ động ứng phó, Cục Hải quan đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như tăng cường thu thập, phân tích thông tin nghiệp vụ; ứng dụng quản lý rủi ro; đầu tư thiết bị soi chiếu hiện đại; mở rộng phối hợp liên ngành và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Thông qua Chiến dịch Con Rồng Mê Kông cùng các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, năng lực phát hiện, điều tra và xử lý các vụ việc liên quan đến động, thực vật hoang dã tiếp tục được nâng lên.

Tại chương trình tập huấn, các học viên được cập nhật nhiều nội dung chuyên sâu gồm đánh giá giữa kỳ OMD VIII; quy định của Công ước CITES và pháp luật Việt Nam; kiểm soát thương mại các loài hoang dã; công cụ thúc đẩy thương mại gỗ hợp pháp; kỹ năng phân tích rủi ro, xác định trọng điểm, nhận dạng tang vật, lấy mẫu giám định và xử lý tình huống thực tế.

Điểm nhấn của hội thảo là mô hình đào tạo gắn với thực tiễn, kết hợp giữa lý thuyết, thảo luận tình huống và chia sẻ kinh nghiệm nghiệp vụ giữa các đầu mối triển khai chiến dịch trên toàn quốc nhằm tăng cường khả năng phối hợp và phản ứng nhanh trước các phương thức phạm tội mới.

Gần 930 vụ việc bị phát hiện sau hai tháng triển khai OMD VIII

Theo Cục Hải quan, Chiến dịch Con Rồng Mê Kông do Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc khởi xướng từ năm 2018 với sự hỗ trợ của RILO A/P và UNODC. Sau 8 giai đoạn triển khai liên tục, sáng kiến này đã phát triển từ cơ chế hợp tác song phương thành cơ chế phối hợp đa phương có uy tín, thu hút sự tham gia của nhiều cơ quan hải quan, lực lượng thực thi pháp luật, tổ chức quốc tế và đối tác phát triển trong khu vực cũng như trên thế giới.

Những kết quả đạt được của chiến dịch đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận, góp phần nâng cao năng lực quản lý biên giới và tăng cường an ninh, an toàn khu vực. Đáng chú ý, Chiến dịch Con Rồng Mê Kông đã ba lần được đề cập trong các Tuyên bố chung Việt Nam - Trung Quốc tại các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước.

Theo số liệu sơ bộ cập nhật tại hội nghị, sau gần hai tháng triển khai (từ ngày 15/4 đến 8/6/2026), các cơ quan thành viên đã phát hiện và xử lý 927 vụ việc. Trong đó có 839 vụ liên quan đến ma túy, 21 vụ liên quan đến tiền chất, 47 vụ việc về động, thực vật hoang dã và 20 vụ việc khác liên quan đến vũ khí, thuốc lá và thuốc lá điện tử.

Khối lượng tang vật bị thu giữ cho thấy quy mô đáng chú ý của chiến dịch khi tổng lượng ma túy bị phát hiện đạt khoảng 6,33 tấn cùng hơn 252.000 đơn vị ma túy dạng viên, gói; khoảng 400 kg tiền chất và hơn 71.000 đơn vị dạng hộp, chai; khoảng 20,7 tấn cùng hơn 2.000 cá thể, mẫu vật động, thực vật hoang dã.

Trong quá trình triển khai OMD VIII, Hải quan Việt Nam cũng tích cực chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, kết quả đấu tranh và những khó khăn trong công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép ma túy và động, thực vật hoang dã xuyên biên giới.