Hải quan tăng tốc cải cách thể chế, tăng hiệu quả quản lý, nguồn thu

Trước diễn biến phức tạp của các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, Cục Hải quan tăng cường kiểm tra, kiểm soát; ban hành kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027. Ảnh: CHQ

Về công tác xây dựng thể chế, thời gian qua, Cục Hải quan tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Hải quan sửa đổi. Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 142/2026/TT-BTC ngày 29/9/2026 về thủ tục hải quan đối với hàng hóa gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh quốc tế và Thông tư số 154/2026/TT-BTC ngày 15/10/2026 về thủ tục hải quan, quản lý thuế, phí, lệ phí đối với hàng hóa xuất nhập khẩu trong hoạt động thương mại biên giới.

Đồng thời, Cục Hải quan phối hợp hoàn thiện các Dự thảo Nghị định về quản lý hàng hóa giao dịch qua thương mại điện tử, điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế, kho bãi và thủ tục hải quan đối với hàng quá cảnh qua Hệ thống quá cảnh Hải quan ASEAN...

Đối với công tác cải cách thủ tục hành chính, Cục Hải quan đã trình Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 3007/QĐ-BTC, công bố 4 thủ tục hành chính được tái cấu trúc dựa trên dữ liệu. Các đơn vị tiếp tục rà soát, đề xuất khai thác dữ liệu thay thế thành phần hồ sơ; đồng thời xây dựng phương án xử lý đối với trường hợp dữ liệu thiếu, chưa thống nhất hoặc kết nối chưa đáp ứng yêu cầu.

Đáng chú ý, với phương án tại Quyết định số 1848/QĐ-TTg, Cục Hải quan đã thực thi cắt giảm, đơn giản hóa 35/39 thủ tục hành chính trong kế hoạch và thực thi thêm 13 thủ tục. Theo phương án tại Quyết định số 2421/QĐ-BTC, đã thực thi 29/39 thủ tục, trong đó bãi bỏ 17 và đơn giản hóa 12 thủ tục.

Cục Hải quan cũng chuẩn bị thí điểm xác thực người khai hải quan đối với hàng hóa trị giá nhỏ qua cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân loại hàng hóa và xây dựng Bản đồ số ngành Hải quan. Trong tổng số 171 thủ tục do ngành thực hiện, có 96 thủ tục cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, 49 thủ tục trực tuyến một phần. Từ ngày 14/9 đến 13/10/2026, ngành tiếp nhận hơn 8,9 triệu hồ sơ, trong đó gần như toàn bộ được thực hiện trực tuyến (8.908.276 hồ sơ).

Đối với công tác thu ngân sách, đại diện Cục Hải quan cho biết, trong tháng 10/2026, số thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 46.449 tỷ đồng. Lũy kế đến ngày 31/10/2026 đạt 447.362 tỷ đồng, bằng 99,2% dự toán được giao (451.000 tỷ đồng). Số thu hồi và xử lý nợ thuế đạt 2.352,2 tỷ đồng.

Để bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ thu, Cục Hải quan yêu cầu tăng cường kiểm tra, tham vấn, xác định trị giá hải quan; kịp thời phát hiện, xử lý dấu hiệu gian lận về mã số, trị giá, xuất xứ hàng hóa, đồng thời đẩy mạnh phối hợp thu, nộp thuế điện tử và thông quan 24/7. Bên cạnh đó, Cục trưởng Cục Hải quan, ông Nguyễn Văn Thọ cũng yêu cầu toàn ngành tập trung hoàn thiện các dự thảo văn bản hướng dẫn thi hành Luật Hải quan; tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu và chủ động đối thoại với doanh nghiệp; đồng thời, chuẩn bị nguồn lực triển khai hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số...

Cục Hải quan tiếp tục hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Tài chính phê duyệt Dự án xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số. Với dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3, nhà thầu đã hoàn thành cài đặt 188 thủ tục hành chính của 9 bộ, ngành trên môi trường thử nghiệm, kết nối và kiểm thử thành công với Bộ Nội vụ.