Việt Nam vào nhóm 13 quốc gia trên thế giới giữ vững an ninh năng lượng

Các đại biểu thực hiện nghi thức công bố Báo cáo An ninh Năng lượng Việt Nam 2026. Ảnh: Ban tổ chức.

Sáng 10/11, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 với chủ đề “Năng lượng tự chủ – Mạch máu của tăng trưởng hai con số”; đồng thời công bố Báo cáo An ninh năng lượng quốc gia Việt Nam 2026.

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết sự kiện diễn ra sau hơn một năm triển khai Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045; Nghị quyết số 328/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW; Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia. Các định hướng này tiếp tục yêu cầu chuyển mạnh tư duy phát triển năng lượng từ “đủ cung” sang “an toàn, ổn định, tự chủ, bền vững”. Đây là kim chỉ nam xuyên suốt để toàn ngành nhìn nhận kết quả, chỉ rõ hạn chế và đề ra các giải pháp trong thời gian tới.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn, Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên giai đoạn 2026 – 2030. Vì vậy, năng lượng phải đi trước một bước và tự chủ năng lượng chính là nền tảng của tự chủ kinh tế. Các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 đã được lượng hóa tại Nghị quyết số 70 về tổng cung năng lượng sơ cấp, tổng công suất nguồn điện, công suất lọc dầu, lưu trữ dầu thô và xăng dầu, đóng vai trò là cam kết chính trị của toàn ngành và là thước đo trực tiếp kết quả công tác chỉ đạo, điều hành.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn: "Năng lượng phải đi trước một bước và tự chủ năng lượng chính là nền tảng của tự chủ kinh tế". Ảnh: Ban tổ chức.

Đánh giá về bối cảnh thực tiễn, lãnh đạo Bộ Công Thương dẫn chứng Báo cáo An ninh Năng lượng Việt Nam 2026 được công bố ngày 10/11, khẳng định năm 2026 là năm hệ thống năng lượng nước ta phải đối mặt với khó khăn, thách thức rất lớn trong nhiều thập kỷ. Điển hình là việc eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng 6 tháng, kéo theo giá dầu thô Brent có thời điểm lên mức 118,35 USD/thùng. Cùng với đó, thời tiết nắng nóng lịch sử kết hợp hiện tượng El Nino đã đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, trong khi sản lượng thủy điện cả năm thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.

“Dữ liệu từ 177 quốc gia được báo cáo khảo sát tính đến ngày 9/11/2026 cho thấy có tới 102 nước (tương đương 57,6%) gặp khó khăn về năng lượng, chỉ có 13 quốc gia duy trì được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam”, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh; đồng thời khẳng định việc giữ vững được vị thế này không phải là điều hiển nhiên, mà bắt nguồn từ sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, sự đồng hành của Quốc hội, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, cùng sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Qua đó, thể chế từng bước được khơi thông và đất nước đã giữ vững được ba trụ cột đặc biệt quan trọng.

Thứ nhất: Bảo đảm cung ứng đủ điện trong một năm nhiều biến động chưa từng có tiền lệ.

Dù khó khăn chưa từng có, song cả nước đã vượt qua ba đợt nắng nóng cực đoan mà không phải thực hiện cắt điện luân phiên. Năm 2026, điện sản xuất và nhập khẩu ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3%, cao hơn kịch bản cơ sở 6,2 tỷ kWh. Ngày 24/6/2026, công suất cực đại đạt 57.537 MW, riêng miền Bắc 30.248 MW. Điện thương phẩm 10 tháng tăng 9,84%, lần đầu ở mức xấp xỉ tốc độ tăng GDP.

Trong 9 tháng năm 2026, ngành điện đã khởi công 136 và đóng điện 131 công trình lưới điện. Kết quả này là nhờ kế hoạch 3 kịch bản phê duyệt từ cuối năm 2025; lưới và nguồn đóng điện đúng mùa, tích nước, sửa chữa tổ máy hoàn tất trước mùa hè.

Các đại biểu tham dự diễn đàn. Ảnh: Ban tổ chức.

Thứ hai: Nguồn cung xăng dầu trong nước tiếp tục được giữ vững ngay cả khi các tuyến vận tải chiến lược bị phong tỏa.

Tổ công tác về an ninh năng lượng được thành lập ngày 4/3/2026, ngay sau khi gián đoạn bắt đầu. Trong 9 tháng năm 2026, hai cơ sở lọc dầu sản xuất 12,1 triệu tấn; Dung Quất chạy 123%, Nghi Sơn 112% công suất. Khai thác dầu, condensate (khí ngưng tụ) đạt 115% kế hoạch, khí về bờ 120%. Dầu thô đa dạng từ 1 lên hơn 10 loại; Việt Nam không để xảy ra thiếu hụt, chưa phải sử dụng xăng dầu dự trữ quốc gia.

Thứ ba: Giá năng lượng được kiểm soát ổn định. Nhà nước dành trên 64.000 tỷ đồng cho các chính sách giảm thuế, phí xăng dầu, tạm ứng Quỹ bình ổn giá. Ngày 26/10/2026, giá xăng bán lẻ trong nước bằng khoảng 63% bình quân thế giới, thấp nhất trong 16 nền kinh tế so sánh. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, còn 2.159,9037 đồng/kWh chưa gồm thuế giá trị gia tăng.

Bên cạnh các kết quả đạt được, Thứ trưởng Bộ Công Thương cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức lớn mà Báo cáo đã nhận diện. Hiện tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng đã chiếm tới 43,9% tổng cung năng lượng sơ cấp năm 2025. Mức dự trữ xăng dầu mới đạt 60 ngày nhập ròng, thấp hơn so với mục tiêu 90 ngày đề ra tại Nghị quyết số 70, trong khi dầu thô hiện vẫn chưa có dự trữ quốc gia. Ngoài ra, nhu cầu phụ tải tại khu vực miền Bắc tăng cao, song nhiều công trình nguồn và lưới điện vẫn gặp vướng mắc liên quan đến cơ chế, mặt bằng và nguồn vốn.

Dự báo về giai đoạn tới, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nhận định năm 2027 và năm 2028 sẽ còn đối mặt với nhiều khó khăn hơn nữa. Nhu cầu điện dự kiến tiếp tục tăng trưởng khoảng 10% trên nền tiêu thụ rất cao của năm 2026, trong khi các nguồn điện mới chưa kịp đưa vào vận hành, tạo sức ép lớn lên công suất cực đại của miền Bắc.

Theo Báo cáo, hiện tượng El Nino có thể kéo dài tới khoảng tháng 6/2027. Công suất cực đại miền Bắc năm 2027 dự báo 32.693 - 34.865 MW. Tại hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia ngày 07/11/2026, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh trong mọi trường hợp phải cung ứng đủ năng lượng, đặc biệt là điện, cho phát triển kinh tế và đời sống nhân dân. Các công trình nguồn, lưới bắt buộc vào vận hành năm 2027 phải thực hiện bằng được; ma trận công việc phải đi liền với ma trận trách nhiệm, ma trận rủi ro; việc thiết kế giải pháp là để phòng rủi ro tăng trưởng, không phải để tính phương án lùi.