Hải quan Việt Nam tại APEC 2026: Chuyển đổi số và thúc đẩy chuỗi cung ứng thương mại bền vững

Ngày 20/8/2026, tại thành phố Đại Liên, Trung Quốc, bên lề Cuộc họp lần thứ hai của Tiểu ban Hải quan APEC (SCCP2), Phiên Đối thoại Hải quan - Doanh nghiệp APEC 2026 (ACBD) chính thức khai mạc với sự tham dự của đại diện các cơ quan hải quan, cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế, giới học thuật và cộng đồng doanh nghiệp. Sự kiện năm nay mang chủ đề “Gắn kết Hải quan - Doanh nghiệp, kết nối tương lai châu Á - Thái Bình Dương”.

Khai mạc phiên đối thoại Hải quan - Doanh nghiệp APEC 2026 (ACBD). Ảnh: Cục Hải quan.

Động lực cho "Hải quan xanh" và tạo thuận lợi thương mại

Phát biểu tại phiên khai mạc, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Việt Nam Âu Anh Tuấn nhấn mạnh, những biến động nhanh chóng của môi trường thương mại quốc tế đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với cơ quan quản lý.

Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn phát biểu tại phiên khai mạc. Ảnh: Cục Hải quan.

Hải quan hiện đại không chỉ dừng lại ở việc tạo thuận lợi cho thương mại hợp pháp, thu ngân sách, mà còn đóng vai trò trọng yếu trong việc bảo vệ môi trường, xã hội và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh này, số hóa, phân tích dữ liệu và ứng dụng công nghệ mới được xem là công cụ cốt lõi.

Việc hiện đại hóa thủ tục không chỉ giúp tăng tính minh bạch, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp mà còn góp phần giảm thiểu rác thải giấy, tối ưu hóa quy trình logistics theo hướng phát triển xanh.

Đáng chú ý, Hải quan Việt Nam xác định chuyển đổi số không đơn thuần là số hóa các thủ tục hiện hành mà hướng tới thay đổi mô hình quản lý dựa trên dữ liệu và công nghệ. Đây được xem là nền tảng để vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.

Tại phiên thảo luận về “Thúc đẩy hợp tác, tính bao trùm và tăng trưởng bền vững khu vực châu Á - Thái Bình Dương”, đại diện Hải quan Việt Nam đã chia sẻ về “Mô hình quản lý của Hải quan Việt Nam đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử”. Nội dung này phản ánh yêu cầu đổi mới phương thức quản lý trước tốc độ phát triển nhanh của thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh xuyên biên giới.

Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong hệ sinh thái số

Một trong những điểm nhấn tại ACBD 2026 là việc thúc đẩy quan hệ đối tác giữa cơ quan Hải quan và cộng đồng doanh nghiệp. Theo Hải quan Việt Nam, những phản hồi, kinh nghiệm thực tiễn từ doanh nghiệp là cơ sở quan trọng để nhận diện các vướng mắc, hoàn thiện chính sách và xây dựng giải pháp phù hợp với thực tiễn thương mại.

ACBD 2026 cũng tập trung thảo luận về ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và số hóa trong thương mại. Ảnh: Cục Hải quan.

Bên lề chương trình, Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn cùng đoàn Hải quan Việt Nam đã làm việc với đoàn Tập đoàn FedEx do ông Raj Subramaniam, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc điều hành FedEx, dẫn đầu.

Tại cuộc làm việc, FedEx khẳng định Việt Nam là thị trường quan trọng, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục đầu tư, mở rộng hoạt động và đánh giá cao sự hỗ trợ của Hải quan Việt Nam trong thời gian qua. Hai bên tập trung trao đổi về sự phát triển nhanh của thương mại điện tử xuyên biên giới và yêu cầu hiện đại hóa phương thức quản lý nhằm bảo đảm hàng hóa được lưu chuyển thuận lợi nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu kiểm soát và tuân thủ pháp luật.

Theo Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn, Hải quan Việt Nam đang xây dựng mô hình quản lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua môi trường điện tử, trong đó chú trọng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan Hải quan với các chủ thể trong hệ sinh thái; xác thực thông tin người tham gia giao dịch và ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản lý, phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại.

Ở chiều ngược lại, FedEx cho rằng tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và kết nối dữ liệu điện tử sẽ ngày càng giữ vai trò quan trọng trong xử lý khối lượng lớn các lô hàng chuyển phát nhanh. Tập đoàn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, giải pháp công nghệ và tăng cường trao đổi trong quá trình Hải quan Việt Nam nghiên cứu hệ thống quản lý mới, qua đó bảo đảm khả năng kết nối với doanh nghiệp chuyển phát nhanh và các nền tảng thương mại điện tử.

Hướng tới chuỗi cung ứng bền vững và chống chịu tốt hơn

ACBD 2026 dành trọng tâm thảo luận cho nhiều vấn đề đang tác động trực tiếp đến hoạt động thương mại khu vực như ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và số hóa trong tạo thuận lợi thương mại; thương mại điện tử xuyên biên giới; an toàn thực phẩm; kết nối chuỗi cung ứng; hợp tác Hải quan - doanh nghiệp; chương trình doanh nghiệp ưu tiên và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng khu vực.

Đây cũng là những nội dung có ý nghĩa đối với định hướng phát triển thương mại bền vững. Việc tăng cường số hóa, chia sẻ dữ liệu và tự động hóa không chỉ góp phần rút ngắn thời gian xử lý mà còn tạo điều kiện để cơ quan quản lý nâng cao khả năng nhận diện rủi ro, kiểm soát tốt hơn các dòng hàng hóa và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới ngày càng phát triển, yêu cầu đặt ra không chỉ là xây dựng một hệ thống quản lý hiện đại mà còn phải hình thành một hệ sinh thái kết nối giữa Hải quan, doanh nghiệp chuyển phát nhanh, nền tảng thương mại điện tử và các chủ thể liên quan. Đây là hướng tiếp cận được Hải quan Việt Nam nhấn mạnh trong quá trình nghiên cứu mô hình quản lý mới.

Sẵn sàng cho vai trò Chủ tịch Tiểu ban Hải quan APEC 2027

Phiên Đối thoại Hải quan - Doanh nghiệp APEC 2026 có ý nghĩa đặc biệt khi Việt Nam sẽ đăng cai APEC 2027 và đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Tiểu ban Hải quan APEC. Đây là cơ hội để Hải quan Việt Nam tiếp tục học hỏi kinh nghiệm, tiếp nhận kỳ vọng và khuyến nghị từ các nền kinh tế thành viên cũng như cộng đồng doanh nghiệp.

Theo Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn, Hải quan Việt Nam sẽ kế thừa kết quả của Năm APEC Trung Quốc 2026, đồng thời chuẩn bị cho APEC 2027 trên tinh thần hợp tác, đồng thuận và hướng tới những kết quả thực chất.

Trong các ngày làm việc tiếp theo, Đoàn Hải quan Việt Nam tiếp tục tham dự Cuộc họp lần thứ hai của Tiểu ban Hải quan APEC (SCCP2), tích cực tham gia thảo luận các chương trình nghị sự và thể hiện sự sẵn sàng đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Tiểu ban Hải quan APEC trong năm Việt Nam đăng cai APEC 2027.

Lãnh đạo Cục Hải quan khẳng định, Việt Nam sẽ kế thừa những thành tựu của Năm APEC Trung Quốc 2026, chủ động học hỏi kinh nghiệm và tiếp thu khuyến nghị từ cộng đồng doanh nghiệp quốc tế. Việc tích cực tham gia các diễn đàn đa phương và chia sẻ kinh nghiệm quản lý chuyển đổi số một lần nữa khẳng định cam kết của Hải quan Việt Nam: Hướng tới mô hình hải quan hiện đại, kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển thương mại bền vững của toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương.