Hai thú vui đang 'cướp' quyền làm cha mẹ của người trẻ

Bên lề sự kiện khởi động dự án chăm sóc sức khỏe sinh sản, cải thiện tình trạng vô sinh hiếm muộn trong cộng đồng, bác sĩ Nguyễn Thành Trung, chuyên khoa sản tại một bệnh viện ở Hà Nội, cảnh báo, rượu và thuốc lá đang trở thành hai “sát thủ thầm lặng”, tước đi quyền làm cha mẹ của nhiều cặp vợ chồng trẻ.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ vô sinh, hiếm muộn cao trên thế giới.

Đáng lo ngại, khoảng 50% số ca vô sinh hiếm muộn rơi vào nhóm người dưới 30 tuổi. Tại Việt Nam, mỗi năm ước tính có khoảng 1 triệu cặp vợ chồng vô sinh hoặc hiếm muộn, chiếm khoảng 7,7%.

BS Nguyễn Thành Trung khám, tư vấn cho bệnh nhân. Ảnh: N. Huyền

Thực tế ghi nhận tại các bệnh viện cho thấy, tỷ lệ vô sinh hiếm muộn thăm khám chuyên khoa đang gia tăng nhanh.

“Lượng bệnh nhân đến khám tăng đều theo từng tháng, từng quý và từng năm, trung bình khoảng 10% mỗi năm. Điều đáng lo là xu hướng vô sinh hiếm muộn ngày càng trẻ hóa. Hiện nay, không hiếm trường hợp bệnh nhân mới 19-20 tuổi đã đi khám vô sinh, hiếm muộn. Có những cặp đôi kết hôn rất sớm, thậm chí chưa kết hôn nhưng sống thử trong thời gian dài cũng phát hiện gặp trục trặc khi quyết định có con”, bác sĩ Trung nói.

Bác sĩ Trung từng tiếp nhận một cặp vợ chồng trẻ (chồng sinh năm 2005) mong muốn có con ngay nhưng kết hôn 1 năm vẫn chưa thực hiện được. Kết quả kiểm tra cho thấy, tinh trùng của bệnh nhân này rất yếu, khó có thai tự nhiên trong khi người vợ hoàn toàn bình thường.

“Dù tuổi đời còn rất trẻ, cặp đôi này buộc phải can thiệp bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)”, bác sĩ Trung nói.

Rượu, thuốc lá cướp quyền làm cha, mẹ

Theo bác sĩ Trung, tình trạng trẻ hóa vô sinh bắt nguồn từ nhiều yếu tố, trong đó có việc giới trẻ ngày nay quan hệ tình dục sớm, có nhiều bạn tình làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, từ đó làm tăng nguy cơ vô sinh.

Bên cạnh đó, lối sống thiếu lành mạnh, thừa cân, stress kéo dài và đặc biệt là việc lạm dụng rượu, thuốc lá ở người trẻ đang trở thành nguyên nhân chính.

“Các nghiên cứu đã chỉ ra, rượu và thuốc lá gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản, đặc biệt ở nam giới. Thuốc lá và rượu chứa nhiều chất độc và các gốc tự do, tác động trực tiếp lên tinh trùng, gây phân mảnh ADN tinh trùng. Điều này không chỉ làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên mà còn khiến quá trình điều trị hỗ trợ sinh sản trở nên khó khăn hơn, tăng nguy cơ thất bại.

Cụ thể, một người đàn ông hút khoảng 10 điếu thuốc mỗi ngày liên tục trong 10 năm gần như chắc chắn gặp các vấn đề về sức khỏe, trong đó có sinh sản. Rượu cũng tương tự, việc lạm dụng rượu ở mức 200-500ml/ngày trong thời gian dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng tinh trùng của nam giới", bác sĩ Trung nhấn mạnh.

Bác sĩ Trung từng điều trị cho một cặp vợ chồng kết hôn 6 tháng. Người vợ hoàn toàn bình thường nhưng người chồng mới 21 tuổi có số lượng tinh trùng rất thấp, tỷ lệ dị dạng cao. Khai thác tiền sử cho thấy, người này hút thuốc từ khi học cấp 2, kéo dài đến hiện tại, kèm theo chế độ ăn uống thiếu khoa học và thừa cân.

Sau khi được tư vấn thay đổi lối sống, giảm dần rồi cai thuốc lá, kiêng rượu, giảm cân và dùng thuốc hỗ trợ, chỉ sau 2-3 tháng, chất lượng tinh trùng của bệnh nhân đã được cải thiện rõ rệt. Và sau 6 tháng, cặp đôi có thể sinh con tự nhiên.

Từ những ca bệnh này, bác sĩ Trung khuyến cáo người trẻ cần xây dựng lối sống lành mạnh, tránh xa thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học để bảo vệ sức khỏe sinh sản và tương lai làm cha mẹ của chính mình.

N. Huyền