Hai 'trụ cột' thúc đẩy Khu sinh quyển Cù Lao Chàm - Hội An phát triển

Hoàn thiện hành lang quản lý

Quy chế quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên (BTTN) Cù Lao Chàm gồm 4 chương, 24 điều, với nhiều điểm mới. Theo đó, Khu Bảo tồn được phân thành các phân khu chức năng và vùng quản lý gồm: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, Phân khu phục hồi sinh thái, Phân khu dịch vụ - hành chính và Vùng đệm. Cách tiếp cận này nhằm kiểm soát chặt chẽ các hoạt động, đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái với phát triển sinh kế và du lịch sinh thái có trách nhiệm.

Đặc biệt, đối với hoạt động du lịch, các tổ chức, cá nhân thực hiện cam kết bảo vệ môi trường; hướng dẫn viên cần được bồi dưỡng kiến thức về bảo tồn đa dạng sinh học; phương tiện vận chuyển khách phải tuân thủ quy định về bến bãi, neo đậu. Đặc biệt, nghiêm cấm hành vi thả neo lên rạn san hô, thảm cỏ biển - những hệ sinh thái nhạy cảm, có giá trị cao về sinh học và cảnh quan.

Du khách tìm hiểu về đặc thù sinh sống của cua đá Cù Lao Chàm

Đáng chú ý là các quy định cụ thể việc quản lý khai thác tài nguyên truyền thống như lá rừng và loài cua đá. Hoạt động khai thác lá rừng truyền thống được ưu tiên cho người dân thường trú tại xã Tân Hiệp, thành viên của tổ chức cộng đồng, tổ, nhóm hộ khai thác được UBND xã Tân Hiệp công nhận theo quy định của pháp luật và hoạt động theo phương án được Ban quản lý Khu Bảo tồn hướng dẫn, giám sát.

Đối với cua đá, việc quản lý, khai thác phải phù hợp với mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển sinh kế bền vững và giữ gìn tri thức bản địa của cộng đồng. Việc khai thác cua đá chỉ được thực hiện khi cá thể có kích thước mai từ 7 cm trở lên, trong thời gian từ ngày 1.3 đến 31.7 hằng năm và không được khai thác tại các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và phục hồi sinh thái. Khu vực khai thác được giới hạn trong vùng triều, ghềnh đá thuộc Phân khu dịch vụ - hành chính của hợp phần biển.

Cuộc sống thường ngày của người dân thôn Bãi Hương

Quy chế tiếp tục khẳng định mô hình đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại Tiểu khu Bảo tồn biển thôn Bãi Hương, xã Tân Hiệp. Các hoạt động khai thác thủy sản tại đây ngoài việc tuân thủ quy định của quy chế còn phải thông báo cho Ban quản lý cộng đồng, việc quản lý được thực hiện thông qua hương ước cộng đồng, được xây dựng thông qua các cuộc họp cộng đồng thôn Bãi Hương và được BQL Khu Bảo tồn cùng UBND xã Tân Hiệp giám sát.

Đây là mô hình nâng cao năng lực, sự tham gia của cộng đồng và các bên liên quan trong công tác quản lý, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn gắn với sinh kế địa phương.

Kết nối bảo tồn thiên nhiên, văn hóa và sinh kế

Kế hoạch quản lý và bảo vệ môi trường Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An giai đoạn 2026-2030 được triển khai trên toàn bộ diện tích khu dự trữ sinh quyển, góp phần thực hiện các định hướng của UNESCO về xây dựng mô hình hài hòa giữa con người và thiên nhiên, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững gắn với bảo vệ môi trường và phát huy giá trị văn hóa.

Bên cạnh các nhiệm vụ bảo tồn, phục hồi tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học phù hợp với Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học và Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh - Montreal, kế hoạch còn chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị nhân văn, văn hóa của Hội An. Đồng thời tăng cường phối hợp với di sản Hội An, tạo nền tảng cho định hướng quy hoạch phát triển Đà Nẵng theo hướng xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao khả năng chống chịu của hệ sinh thái và cộng đồng.

Du khách lưu trú tại homestay trên đảo Cù Lao Chàm

Các định hướng nổi bật trong Kế hoạch 2026-2030 như: Tổ chức đào tạo nghề, kỹ năng kinh doanh và du lịch cho nghệ nhân, người lao động tại các làng nghề truyền thống như đan võng ngô đồng, mộc Kim Bồng, gốm Thanh Hà; hỗ trợ nâng cao năng lực cho các nghệ nhân hoạt động trong lĩnh vực trình diễn nghệ thuật dân gian như dân ca, hát bội, bài chòi, bả trạo…

Ưu tiên triển khai các chương trình, dự án trọng điểm về môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái, quản lý tài nguyên bền vững, giảm thiểu chất thải và thích ứng với biến đổi khí hậu. Tập trung vào các lĩnh vực cấp bách, có tác động lan tỏa và gắn với sinh kế cộng đồng, phát triển du lịch xanh.

Phát triển các mô hình sinh kế bền vững, hướng tới hài hòa giữa bảo tồn tài nguyên và nâng cao đời sống người dân, xây dựng các sản phẩm, tuyến du lịch trải nghiệm tại các làng nghề và nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Phát triển các mô hình du lịch sinh thái, du lịch học tập cộng đồng; mở rộng và tăng cường liên kết các nhóm du lịch học tập cộng đồng trong Khu Dự trữ sinh quyển nhằm nâng cao năng lực cộng đồng và phát huy giá trị văn hóa bản địa.

Nền tảng cho chiến lược phát triển xanh

Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An có tổng diện tích 33.475ha, trong đó, vùng lõi diện tích 12.240ha, bao gồm các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái, dịch vụ - hành chính và toàn bộ đảo nổi thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm.

Khu Bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm bao gồm 7 đảo và toàn bộ vùng biển xung quanh, với tổng diện tích 23.530ha (gồm cả vùng đệm).

Vẻ đẹp hoang sơ của biển đảo Cù Lao Chàm là một trong những điểm thu hút du khách khám phá

Việc ban hành đồng thời Quy chế và Kế hoạch nói trên không chỉ giúp hoàn thiện khung quản lý cho khu vực mà còn tạo nền tảng quan trọng để Đà Nẵng thúc đẩy chiến lược phát triển xanh, bền vững, hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên, phát huy giá trị văn hóa và nâng cao đời sống cộng đồng địa phương.