Hàn gắn lại quan hệ Anh-EU: Từ Brexit đến 'Bregret'

Khác biệt giữa kỳ vọng và thực tế

Theo tờ báo trên, sau 10 năm tổ chức cuộc trưng cầu dân ý về Brexit và 5 năm kể từ khi Vương quốc Anh chính thức rời EU, Thủ tướng Anh Keir Starmer hiện liên tục phát đi những tín hiệu xích lại gần liên minh này.

Tuy nhiên, những động thái đó đang vấp phải các rào cản chính trị trong nước cũng như những yêu cầu khắt khe từ Brussels.

Tờ báo trên cho rằng, cảm giác độc lập và tự do từng được kỳ vọng từ Brexit đang dần nhường chỗ cho “Bregret” - sự hối tiếc về quyết định rời EU.

Theo kết quả cuộc khảo sát gần đây do Deltapoll thực hiện, 58% người dân Anh cho biết sẽ bỏ phiếu ủng hộ việc đưa Anh quay trở lại EU nếu một cuộc trưng cầu dân ý lần thứ 2 được tổ chức.

Kể từ khi nhậm chức, Thủ tướng Starmer nhiều lần khẳng định ông không có ý định quay trở lại EU. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, hàng loạt động thái liên tiếp cho thấy London đang tìm cách xích lại gần EU.

Trong số đó có kế hoạch đưa Anh trở lại chương trình trao đổi sinh viên Erasmus+; khởi động đàm phán về chương trình trao đổi thanh niên dành cho công dân châu Âu, cho phép họ sinh sống và làm việc tại Anh trong thời hạn từ 2-3 năm; cũng như dự kiến trình Quốc hội vào mùa Xuân tới dự thảo luật nhằm thiết lập khung pháp lý cho việc điều chỉnh các quy định của Anh theo tiêu chuẩn của EU.

Dù vậy, giới quan sát vẫn đặt ra câu hỏi, liệu năm 2026 có trở thành năm tái khởi động mối quan hệ Anh-EU một cách thực chất?

Paul Copeland, Giáo sư chính sách công tại Đại học Queen Mary ở London, cho rằng khó có thể đưa ra câu trả lời chính xác.

Ông thừa nhận chính phủ của Thủ tướng Starmer đã phần nào hiện thực hóa những cam kết nêu trong tuyên ngôn tranh cử trước cuộc bầu cử tháng 7/2024, với các bước triển khai tương đối nhanh chóng.

Đặc biệt, tại Hội nghị thượng đỉnh Anh-EU diễn ra vào tháng 5/2025, hai bên đã cùng thừa nhận lợi ích của việc thiết lập một khuôn khổ hợp tác mới trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh và năng lượng, bao gồm khả năng Anh tham gia thị trường điện châu Âu cũng như tăng cường hợp tác về năng lượng tái tạo.

Tuy nhiên, Giáo sư Copeland cho rằng vẫn thiếu các hành động cụ thể.

Ông nói: “Đây là điều khá đặc trưng trong cách tiếp cận EU của các Thủ tướng Anh. Sẽ luôn có khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế. Khả năng thay đổi cơ bản thực sự trong năm nay hoặc năm tới là khó xảy ra”.

Vẫn còn nhiều ẩn số

Nguyên nhân chủ yếu nằm ở nhà lãnh đạo cực hữu Nigel Farage - người đưa ra những thông điệp cứng rắn về nhập cư, khiến Thủ tướng Starmer phải tiến từng bước chậm rãi.

Theo Giáo sư Copeland, dù các cuộc khảo sát cho thấy dư luận Anh ngày càng nghiêng về EU, nhập cư vẫn là “vấn đề nóng, ưu tiên hàng đầu và mối quan tâm lớn của cử tri Anh”, đặc biệt liên quan các xuồng vượt eo biển Manche.

Về phía EU, vấn đề cũng khó giải quyết. EU nhấn mạnh rằng trong quan hệ giữa hai bên, Anh không thể tự chọn tiêu chí theo ý mình.

Chuyên gia Copeland giải thích: “Khi đề xuất các sáng kiến, từ quyền đánh bắt cá, Erasmus, chương trình trao đổi thanh niên, đến an ninh và quốc phòng, EU muốn đàm phán riêng từng vấn đề”. Vì vậy, Anh không thể đạt lợi ích rõ ràng nào.

Ngoài ra, một yếu tố có thể làm thay đổi cục diện là Tổng thống Mỹ Donald Trump. Việc ông chủ Nhà Trắng hồi tháng 1 ra thông báo tăng thuế nhập khẩu với 8 nước châu Âu, trong đó có Anh, rồi sau đó rút lại thông báo được đánh giá là cơ hội để chính phủ Thủ tướng Starmer xích lại gần EU hơn.

Học giả Paul Copeland nhận xét: “Dù có mối quan hệ lịch sử với Mỹ, nhưng Anh còn có nhiều mối quan hệ khác. Đây là thời điểm tốt để Thủ tướng Starmer khẳng định ủng hộ châu Âu”.

Chuyên gia này cho rằng, không nên quá sa đa vào việc suy đoán về một “tiến trình đàm phán kéo dài không hồi kết”, vì điều đó dễ tạo cảm giác bế tắc và vô định.

Đặc trưng của chính trị vốn là khó lường và khó nhận định, do đó, quan hệ Anh-EU vẫn còn nhiều cơ hội để cải thiện trong thời gian tới.

(theo Le Point)

Hải Linh