Căn cứ không quân bí mật của Ai Cập phía sau 'cuộc chiến drone' ở Sudan
Căn cứ này nằm trên lãnh thổ Ai Cập, được che giấu trong một dự án nông nghiệp quy mô lớn ở sa mạc phía Tây nhưng mục tiêu của các đòn tấn công lại ở Sudan.
Đường băng bí ẩn nằm ẩn trong những vòng tròn canh tác nông nghiệp ở rìa Sahara.
Căn cứ drone bí mật của Ai Cập và bước ngoặt can dự quân sự
Một đường băng nằm cạnh những vòng tròn canh tác khổng lồ ở rìa sa mạc Sahara. Từ đây, các máy bay không người lái quân sự cất cánh bay qua những cánh đồng lúa mì mênh mông, rời căn cứ bí mật để tham gia một trong những cuộc chiến drone lớn nhất thế giới.
Căn cứ này nằm trên lãnh thổ Ai Cập, được che giấu trong một dự án nông nghiệp quy mô lớn ở sa mạc phía Tây. Nhưng mục tiêu của các đòn tấn công lại ở Sudan.
Hoạt động drone bí mật này là bằng chứng mới cho thấy cuộc nội chiến Sudan - mảnh đất vốn đã bị tàn phá bởi nạn đói, tội ác chiến tranh và hàng chục nghìn người thiệt mạng - đang biến đổi thành một chiến trường chiến tranh công nghệ cao, do các lợi ích nước ngoài thúc đẩy.
Dựa trên ảnh vệ tinh, dữ liệu bay, video và các cuộc phỏng vấn với quan chức Mỹ, châu Âu và Arab, tờ New York Times xác định rằng trong ít nhất sáu tháng, các drone quân sự tiên tiến xuất phát từ đường băng ở Ai Cập đã tiến hành không kích tại Sudan. Mục tiêu chính là Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (R.S.F.) – nhóm bán quân sự đang giao tranh với quân đội Sudan suốt hơn 1.000 ngày.
Ảnh vệ tinh chụp khu vực căn cứ không quân của Ai Cập. Ảnh: Planet Labs/NYT
Ai Cập trước đây chủ yếu đóng vai trò ngoại giao trong vấn đề Sudan. Nhưng hoạt động drone cho thấy Cairo đã trực tiếp can dự quân sự, đứng về phía quân đội Sudan, khiến cuộc chiến vốn đã phức tạp nay càng thêm chồng chéo lợi ích quốc tế.
Cuộc chiến drone tàn khốc
Theo các quan chức, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cung cấp vũ khí cho R.S.F.; Saudi Arabia và Qatar ủng hộ quân đội Sudan; lực lượng này cũng nhận vũ khí từ Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Nga. Nay Ai Cập - quốc gia láng giềng cùng dòng sông Nile - đã nhập cuộc, và căn cứ drone bí mật của họ đã khiến R.S.F. đưa ra những lời đe dọa trả đũa.
Sự tham gia của Ai Cập cho thấy công nghệ, đặc biệt là drone tầm xa, đang định hình một trong những cuộc chiến tàn khốc nhất thế giới. Drone giờ đây thực hiện phần lớn các hoạt động tác chiến ở Sudan: tấn công chiến binh và đoàn tiếp vận, nhưng cũng đánh trúng nhà thờ Hồi giáo, bệnh viện và nhà máy điện. Hàng nghìn người đã thiệt mạng, gồm cả dân thường.
Cơn sốt vàng toàn cầu là một yếu tố thúc đẩy xung đột, khi cả R.S.F. lẫn quân đội Sudan khai thác nhanh chóng trữ lượng vàng để tài trợ chiến tranh. Tuy nhiên, động lực chính của chiến tranh drone vẫn là các cường quốc bên ngoài.
Một chiếc máy bay không người lái Akinci của Thổ Nhĩ Kỳ đáp xuống đất ở Nam Darfur, Sudan. Ảnh: X
R.S.F. sử dụng drone tầm xa được UAE cung cấp. Quân đội Sudan vận hành drone Akinci điều khiển qua vệ tinh của Baykar (Thổ Nhĩ Kỳ). UAE phủ nhận ủng hộ bất kỳ bên nào, còn Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định xuất khẩu drone phù hợp luật quốc tế.
Theo các quan chức Mỹ và Trung Đông, drone Thổ Nhĩ Kỳ được đặt tại Ai Cập để tránh bị tấn công. Hiện chưa rõ Ai Cập hay Sudan trực tiếp điều khiển các drone này.
Vòng xoáy bạo lực không hồi kết
Bước ngoặt khiến Ai Cập tham chiến là sự sụp đổ của thành phố El Fasher (Darfur) vào cuối tháng 10/2025. Sau 18 tháng bị vây hãm, R.S.F. chiếm được khu vực này và tiếp tục tiến sang Kordofan, đe dọa kiểm soát phần lớn Sudan.
Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi coi đây là “lằn ranh đỏ”, đặc biệt khi hơn 1,5 triệu người tị nạn Sudan đã tràn sang Ai Cập. Từ tháng 12, drone Akinci bắt đầu tấn công sâu trong lãnh thổ Sudan, phá hủy các đoàn xe tiếp tế của R.S.F.
Ảnh vệ tinh các cơ sở tại khu vực căn cứ không quân bí mật của Ai Cập. Ảnh: Planet Labs/NYT
Cuộc chạy đua drone đã làm xung đột thêm hỗn loạn và tàn khốc. R.S.F. bị cho là đã dùng drone tấn công trường mẫu giáo, giết chết 114 người, trong đó có 63 trẻ em. Đáp lại, quân đội Sudan dùng drone cắt đứt các tuyến tiếp tế từ Libya và Chad.
R.S.F. được cho là đã mua hệ thống gây nhiễu drone và tên lửa phòng không. Trong bốn tháng, nhóm này tuyên bố đã bắn rơi ít nhất bốn drone Akinci trị giá khoảng 25 triệu USD mỗi chiếc.
Căn cứ drone của Ai Cập nằm tại dự án cải tạo sa mạc East Oweinat – nơi từng được các phi hành gia NASA chụp ảnh từ Trạm Vũ trụ Quốc tế. Từ năm 2018, sân bay tại đây được mở rộng âm thầm: thêm đường băng, nhà chứa máy bay và hệ thống điều khiển quân sự.
Đến năm 2024–2025, các chuyến bay vận tải quân sự từ Thổ Nhĩ Kỳ và cả các hãng Nga bị Mỹ trừng phạt xuất hiện thường xuyên. Ít nhất hai drone Akinci đã hoạt động từ căn cứ này, tấn công các mục tiêu sâu trong Sudan, cách hơn 1.200 km.
Dù công nghệ ngày càng tối tân, không bên nào cho thấy dấu hiệu sắp giành chiến thắng. Mỹ đã trừng phạt cả quân đội Sudan lẫn R.S.F., cáo buộc một bên dùng vũ khí hóa học, bên kia phạm tội diệt chủng, nhưng các biện pháp này dường như không ngăn được dòng vũ khí mới.
Tần suất không kích từ căn cứ Ai Cập đã tăng mạnh sau khi El Fasher thất thủ. R.S.F. đã công khai cảnh báo rằng bất kỳ drone nào cất cánh từ “căn cứ nước ngoài” đều là mục tiêu hợp pháp.
