Hạn hán nghiêm trọng đẩy hàng triệu người châu Phi vào cảnh thiếu lương thực

Người dân xếp hàng chờ lấy nước sinh hoạt tại Kubdisha, Kenya. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Phóng viên TTXVN tại châu Phi dẫn thông báo của Cơ quan Quản lý hạn hán quốc gia Kenya cho biết 10 quận của nước này đang chịu hạn hán, trong đó quận Mandera (giáp Somalia) đã lên đến mức “báo động”.

4 mùa mưa liên tiếp không có mưa ở một số vùng thuộc khu vực Sừng châu Phi. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mùa mưa ngắn từ tháng 10 -12/2025 là một trong những mùa khô hạn nhất từng được ghi nhận, trong đó một số vùng ở miền Đông Kenya trải qua hạn hán nghiêm trọng nhất kể từ năm 1981. Mùa mưa ngắn và thất thường khiến động vật - nguồn sinh kế chính của người dân - thường chết hàng loạt.

Những tuần gần đây, hình ảnh gia súc giảm cân, chết hàng loạt ở vùng khô cằn gần biên giới Somalia đã gây chấn động, phản ánh hậu quả trực tiếp của biến đổi khí hậu. Tình trạng này lặp lại thảm kịch giai đoạn 2020 - 2023, khi hàng triệu con gia súc chết trải dài từ Kenya sang Ethiopia và Somalia. Lúc đó, nạn đói ở Somalia được ngăn chặn nhờ viện trợ quốc tế tăng mạnh.

Cuối tháng 1/2026, WHO cho biết khủng hoảng lan sang Somalia, Tanzania và Uganda với các mô hình thời tiết tương tự. Tại miền Nam Somalia, báo cáo của tổ chức Islamic Relief cho thấy tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng, nhiều gia đình phải di dời khỏi vùng hạn hán ngày càng trầm trọng. Hơn 3 triệu người Somalia đã rời bỏ nhà cửa, sống trong các trại tị nạn. Tại thành phố Baidoa, 70% người di tản chỉ có 1 bữa ăn/ngày hoặc ít hơn, trẻ em xuất hiện dấu hiệu suy dinh dưỡng rõ rệt.

Các chuyên gia nhận định phần lớn nguyên nhân xuất phát từ biến đổi khí hậu: Ấn Độ Dương ấm lên làm tăng cường độ bão nhiệt đới và kéo dài hạn hán dữ dội hơn. Châu Phi, dù chỉ gây ra 3 - 4% lượng khí thải toàn cầu, lại đang chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Nền kinh tế khu vực này chủ yếu là nông nghiệp, phụ thuộc mưa và thiếu khả năng ứng phó với thảm họa.

Hồng Minh (TTXVN)