Hàn Quốc thiết lập các nguyên tắc quốc gia về đạo đức AI

Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin Hàn Quốc cho biết, đây là bộ nguyên tắc mang tính tham khảo chung, không có tính ràng buộc đối với các nhà phát triển, nhà cung cấp, người sử dụng AI, cơ quan chính phủ và các tổ chức xã hội.

Ảnh minh họa

3 giá trị cốt lõi, 7 nguyên tắc về AI

Các nguyên tắc mới được xây dựng trên 3 giá trị cốt lõi.

Thứ nhất là phẩm giá con người, theo đó con người cần được tôn trọng như chủ thể, thay vì chỉ được xem như phương tiện phục vụ các mục tiêu khác.

Thứ hai là lợi ích chung, với yêu cầu AI cần góp phần xây dựng lòng tin và mang lại lợi ích cho xã hội, thay vì chỉ phục vụ lợi ích cá nhân.

Thứ ba là sự bền vững của nhân loại, nhằm hướng tới những lợi ích không chỉ cho thế hệ hiện tại mà cả các thế hệ tương lai.

Trên nền tảng đó, 7 nguyên tắc được đưa ra gồm lấy con người làm trung tâm, bảo vệ quyền riêng tư, công bằng và toàn diện, trách nhiệm giải trình, an toàn, độ tin cậy và minh bạch.

Sáng kiến được đưa ra trong bối cảnh AI đang nhanh chóng mở rộng từ hoạt động kinh doanh đến dịch vụ công và đời sống hằng ngày. Bên cạnh những lợi ích về năng suất, công nghệ này cũng đặt ra nhiều vấn đề như phụ thuộc quá mức vào AI, thay đổi việc làm, tranh chấp bản quyền và sự lan truyền thông tin sai lệch hoặc bị thao túng.

Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin cho rằng các nguyên tắc mới phản ánh nhu cầu tăng cường an toàn và xây dựng lòng tin khi AI ngày càng phát triển.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin Bae Kyung-hoon nhấn mạnh, thành công của AI không chỉ nằm ở việc phát triển công nghệ tiên tiến mà còn ở khả năng đưa công nghệ vào các ngành công nghiệp và đời sống một cách an toàn, có trách nhiệm.

Theo các nguyên tắc mới, AI cần hỗ trợ khả năng phán đoán và ra quyết định của con người thay vì thay thế con người. Các nhà phát triển được khuyến nghị xác định rõ vai trò của AI và duy trì khả năng để con người can thiệp khi cần thiết.

Nguyên tắc về quyền riêng tư yêu cầu thông tin cá nhân chỉ được xử lý cho những mục đích cụ thể và trong phạm vi cần thiết. Trong khi đó, nguyên tắc công bằng và toàn diện hướng tới việc bảo đảm mọi người được đối xử công bằng trong quá trình phát triển và sử dụng AI.

Nguyên tắc trách nhiệm giải trình yêu cầu phân định trách nhiệm giữa các bên liên quan. Các nguyên tắc về an toàn và độ tin cậy tập trung vào quản lý rủi ro và bảo đảm hiệu suất phù hợp với mục đích sử dụng của từng hệ thống.

Với nguyên tắc minh bạch, người sử dụng cần được cung cấp thông tin về việc AI được sử dụng như thế nào, những hạn chế của hệ thống và các tiêu chí ra quyết định, đặc biệt trong những trường hợp AI có thể ảnh hưởng đến quyền, nghĩa vụ hoặc cơ hội của con người.

Giới hạn của các nguyên tắc không ràng buộc

Dù có phạm vi rộng, các nguyên tắc mới không phải là quy định pháp luật bắt buộc. Ông Choi Kyoung-jin, Giám đốc Trung tâm AI, Dữ liệu và Chính sách thuộc Đại học Gachon cho rằng, hiệu quả của sáng kiến sẽ phụ thuộc vào cách các nguyên tắc được chuyển hóa thành những quy định và thực tiễn cụ thể.

Theo ông, các nguyên tắc nên được xem là nền tảng chung để xây dựng những tiêu chuẩn và hướng dẫn đạo đức cụ thể hơn cho từng lĩnh vực, thay vì một bộ quy tắc có thể áp dụng cho mọi trường hợp.

Chính phủ Hàn Quốc cũng dự kiến xây dựng các hướng dẫn dựa trên từng trường hợp và danh sách kiểm tra tự đánh giá dành riêng cho các lĩnh vực, nhằm hỗ trợ việc áp dụng các nguyên tắc này.

Ông Choi cho rằng các vấn đề đạo đức có thể khác nhau đáng kể tùy thuộc vào hệ thống AI, dịch vụ và lĩnh vực sử dụng. Vì vậy, khu vực tư nhân cần xây dựng những quy tắc ứng xử cụ thể hơn để xử lý các vấn đề phát sinh trong từng trường hợp.

“Các nguyên tắc đạo đức là điều tốt nên tuân theo, nhưng không có hình phạt nào cho việc không tuân theo chúng”, ông nói.