Hàng giá rẻ Trung Quốc tràn ngập thị trường Mỹ Latin

Ảnh minh họa - Ảnh: Bloomberg.

Theo trang Euronews, Trung Quốc đã đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa giá rẻ, đặc biệt là ô tô và hàng hóa thương mại điện tử, vào các thị trường ở Mỹ Latin, khi các nhà xuất khẩu của nước này điều chỉnh để ứng phó với các biện pháp thuế quan và động thái địa chính trị của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã trở thành đối tác thương mại quan trọng của nhiều quốc gia Mỹ Latin, tìm kiếm quyền tiếp cận với các nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và thị trường đang phát triển của các quốc gia này, đồng thời mở rộng ảnh hưởng trong khu vực mà ông Trump coi là sân sau của Mỹ.

Các doanh nghiệp Trung Quốc đang đối mặt với nhu cầu trì trệ trong nước và cần tìm kiếm thị trường xuất khẩu mới trong bối cảnh công suất dư thừa. Bởi vậy, xuất khẩu của nước này sang Mỹ Latin, một thị trường hơn 600 triệu dân, và các khu vực khác đã tăng mạnh trong năm 2025, trong khi xuất khẩu sang Mỹ giảm 20%.

LÀN SÓNG HÀNG TIÊU DÙNG TRUNG QUỐC

Mỹ Latin có một tầng lớp trung lưu vững chắc, sức mua tương đối cao và nhu cầu thực sự - theo bà Margaret Myers, Giám đốc chương trình châu Á và Mỹ Latin tại tổ chức tư vấn Inter-American Dialogue ở Washington. Những điều kiện đó khiến Mỹ Latin trở thành một trong những địa chỉ dễ dàng nhất để Trung Quốc giải phóng công suất công nghiệp dư thừa của nước này.

Tuy nhiên, sự tràn ngập của ô tô, quần áo, điện tử và đồ gia dụng sản xuất tại Trung Quốc đang đặt ra thách thức đối với các quốc gia Mỹ Latin đang cố gắng xây dựng một nền sản xuất công nghiệp có khả năng cạnh tranh toàn cầu của riêng mình. Một số quốc gia như Mexico, Chile và Brazil đã phản ứng bằng cách tăng thuế quan hoặc thực hiện các biện pháp khác để bảo vệ các nhà sản xuất trong nước.

Hàng hóa thương mại điện tử giá rẻ từ Trung Quốc là tin vui cho nhiều người tiêu dùng Mỹ Latin, nhưng lại là “nỗi đau” đối với các doanh nghiệp địa phương. Các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc, dẫn đầu bởi Temu và Shein, đã thúc đẩy xu hướng này.

Temu trung bình có 114 triệu người dùng hoạt động hàng tháng tại Mỹ Latin trong nửa đầu năm 2025, tăng 165% so với năm 2024 - theo ước tính của công ty thông tin thị trường Sensor Tower. Số người dùng hoạt động hàng tháng của Shein trong khu vực tăng 18%.

Xu hướng này không chỉ giới hạn ở mua sắm trực tuyến. Áo thun, áo khoác, quần, đồ chơi, đồng hồ, đồ nội thất và các sản phẩm khác sản xuất tại Trung Quốc tràn ngập các quầy hàng của người bán hàng rong ở trung tâm thành phố Mexico City. Bà Angel Ramirez, chủ một cửa hàng bán đèn ở thành phố này, đang gặp khó khăn trong việc cạnh tranh. "Hàng Trung Quốc đã xâm chiếm thị trường”, bà nói.

Chỉ trong vài năm trở lại đây, số lượng cửa hàng bán hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc ở trung tâm thành phố Mexico City đã tăng hơn gấp ba lần, bà Ramirez cho biết. Vì lý do này, nhiều cửa hàng lâu năm bán hàng sản xuất tại Mexico buộc phải đóng cửa.

Argentina cũng đang chịu nhiều áp lực từ việc nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc gia tăng. Nhiều nhà máy địa phương đóng cửa và sa thải công nhân, trong khi lĩnh vực sản xuất sử dụng gần 1/5 lực lượng lao động của nước này.

Khối lượng nhập khẩu hàng hóa thương mại điện tử, chủ yếu từ Trung Quốc, đã tăng 237% trong tháng 10/2025 so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu thống kê của Chính phủ Argentina. "Chúng tôi đang hoạt động ở mức công suất thấp nhất trong lịch sử, khi nhập khẩu đạt mức cao kỷ lục. Chúng tôi đang phải đối mặt với một cuộc tấn công không phân biệt”, ông Luciano Galfione, Chủ tịch của tổ chức phi lợi nhuận Pro Tejer Foundation đại diện cho các nhà sản xuất dệt may, cho biết.

Các mặt hàng thời trang siêu nhanh của Trung Quốc đổ bộ vào Argentina đang gây lo ngại sâu sắc - theo ông Claudio Drescher, người đứng đầu phòng công nghiệp và chủ sở hữu thương hiệu thời trang Jazmin Chebar của Buenos Aires, cho biết.

CUỘC TẤN CÔNG CỦA Ô TÔ TRUNG QUỐC

Mexico và Brazil, các trung tâm sản xuất ô tô khu vực của Mỹ Latin, cũng đang đương đầu với sức ép từ việc nhập khẩu ô tô giá rẻ từ Trung Quốc gia tăng. Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc như BYD và GWM nhận thấy cơ hội tăng trưởng lớn ở Mỹ Latin.

Hơn 80% trong số 61.615 xe điện bán ra năm 2024 tại Brazil, thị trường ô tô lớn thứ 6 thế giới, là các thương hiệu Trung Quốc - theo Hiệp hội Xe điện Brazil. Mexico đã vượt Nga trở thành điểm đến lớn nhất cho xuất khẩu ô tô của Trung Quốc, khi nước nhập khẩu 625.187 xe Trung Quốc trong năm ngoái, theo Hiệp hội Xe hơi Trung Quốc (PCA).

Cả Brazil và Mexico đều đã có xây dựng được một ngành công nghiệp ô tô trong nước với quy mô lớn. Mexico, một cơ sở sản xuất hàng đầu của các hãng xe toàn cầu, là quốc gia sản xuất ô tô lớn thứ bảy thế giới, mặc dù khoảng 3,4 triệu trong số gần 4 triệu xe mà nước này sản xuất năm ngoái được xuất khẩu. Brazil sản xuất khoảng 2,6 triệu xe, bao gồm nhiều mẫu xe điện và hybrid.

Những con số này khiêm tốn nếu so với sản lượng 34,5 triệu xe của Trung Quốc, bao gồm hơn 7 triệu xe xuất khẩu ra nước ngoài. Trong một ngành công nghiệp mà quy mô giữ vai trò rất quan trọng như ngành ô tô, "Trung Quốc có lợi thế so sánh về xe điện," với giá cả phải chăng và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ - ông Jorge Guajardo, một đối tác tại công ty tư vấn DGA Group và là cựu đại sứ Mexico tại Trung Quốc, nhận xét.

Xe ô tô Trung Quốc có giá cả phải chăng đã tạo ra sức hút mạnh mẽ đối với người tiêu dùng và sẽ tiếp tục xâm nhập vào thị trường Mỹ Latin - theo ông Paul Gong, trưởng bộ phận nghiên cứu ô tô Trung Quốc tại ngân hàng Thụy Sĩ UBS.

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc cũng đang đầu tư vào sản xuất tại các quốc gia trong khu vực. BYD và GWM đang xây dựng các nhà máy ở Brazil để mở rộng công suất tại chỗ, có thể tạo ra hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn việc làm. Tuy nhiên, vào năm ngoái, nhà chức trách Brazil đã kiện BYD với cáo buộc điều kiện lao động kém cho công nhân - một cáo buộc mà công ty này phủ nhận.

TÀI NGUYÊN MỸ LATIN VÀ VỐN VAY TRUNG QUỐC

Trung Quốc cần các nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú của Mỹ Latin để phục vụ cho các ngành công nghiệp của mình, từ lithium ở Brazil đến đồng ở Chile và bột cá ở Peru. Nhưng thâm hụt thương mại với Trung Quốc đang gia tăng tại hầu hết mọi quốc gia trong khu vực.

Thâm hụt thương mại của Mexico với Trung Quốc, đối tác thương mại lớn thứ hai của nước này sau Mỹ, đã lên tới con số 120 tỷ USD trong năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Mexico sang Trung QUốc - bao gồm nguyên liệu thô như đồng và các sản phẩm điện tử và nông sản - chỉ đạt khoảng 9 tỷ USD.

Thâm hụt thương mại của Argentina với Trung Quốc đã tăng lên gần 8,2 tỷ USD trong năm 2025, do nhập khẩu máy móc điện, thiết bị và hàng hóa chế biến - chế tạo từ Trung Quốc vượt xa xuất khẩu sang Trung Quốc các mặt hàng đậu tương và thịt.

Brazil ghi nhận thặng dư thương mại khoảng 29 tỷ USD với Trung Quốc trong năm ngoái, một phần do xuất khẩu đậu tương của nước này tăng mạnh sau khi Bắc Kinh tạm dừng mua đậu tương Mỹ. Chile cũng có thặng dư nhờ xuất khẩu đồng, lithium, trái cây và rượu vang. Trong hầu hết các trường hợp, Trung Quốc xuất khẩu hàng hóa chế biến - chế tạo và nhập khẩu nguyên liệu thô từ Mỹ Latin.

Trung Quốc đã cung cấp các khoản vay và viện trợ cho khu vực Mỹ Latin và Caribbean trị giá khoảng 153 tỷ USD trong thời gian từ năm 2014 đến 2023, trở thành nguồn tài trợ chính thức lớn nhất cho khu vực. Con số này lớn hơn nhiều nếu so với khoảng 50,7 tỷ USD vốn vay và viện trợ do Mỹ cung cấp cho Mỹ Latin - theo dữ liệu từ AidData. Điều đó có nghĩa là cứ mỗi USD được Washington viện trợ hoặc cho vay đối với Mỹ Latin, Bắc Kinh cung cấp 3 USD cho khu vực này.

Mỹ Latin là trụ cột trong chiến lược "Nam toàn cầu" của Trung Quốc nhằm chống lại ảnh hưởng của phương Tây - theo ông Andy Mok, một nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Trung Quốc và Toàn cầu hóa.

Trung Quốc đã cấp vốn cho một hải cảng lớn trị giá 1,3 tỷ USD ở Chancay, Peru, mở cửa vào năm 2024 và có thể được kết nối bằng một dự án đường sắt tới bờ biển Đại Tây Dương của Brazil. Các công ty Trung Quốc được nhà nước hậu thuẫn cũng đã đầu tư lớn vào các đập, mỏ và cơ sở hạ tầng khác trên khắp khu vực.

"Có thể đang có mối lo ngại sâu sắc về vấn đề cạnh tranh, nhưng về mặt chính trị, nhiều quốc gia cảm thấy khó kháng cự lại làn sóng hàng xuất khẩu của Trung Quốc. Mối quan hệ đã trở nên quá quan trọng về mặt kinh tế”, ông Myers nói.

Mexico từ lâu đã tìm cách bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước, bằng áp thuế quan lên tới 50% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, bao gồm ô tô, thiết bị gia dụng và quần áo. Brazil là một trong những quốc gia loại bỏ dần chế độ miễn thuế "de minimis" cho các bưu kiện nước ngoài có giá trị dưới 50 USD, một phần để hạn chế nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc. Nước này cũng đang có kế hoạch tăng thuế nhập khẩu xe điện.

Các quốc gia khác có thể hành động theo, và các nhà phân tích dự báo sẽ có nhiều biện pháp bảo hộ hơn, bao gồm thuế quan và quy định chặt chẽ hơn, trên khắp khu vực. Chile đã tăng thuế quan và áp dụng thuế giá trị gia tăng 19% đối với các bưu kiện có giá trị thấp.

Tuy nhiên, với đòn bẩy ngày càng tăng của Trung Quốc, các quốc gia phải đối mặt với một "hành động cân bằng" trong các chính sách bảo hộ - ông Leland Lazarus, nhà sáng lập công ty tư vấn Lazarus Consulting, nhận xét. "Họ không thể đi quá xa, vì Trung Quốc có thể trả đũa bằng các biện pháp tương tự”, ông nói.

An Huy