Hàng hóa xứ Thanh và “bài toán” chinh phục kệ siêu thị
Thanh Hóa có nguồn nông, lâm, thủy sản phong phú, 699 sản phẩm OCOP cùng nhiều sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu; thế nhưng, số lượng, chủng loại hàng hóa xứ Thanh hiện diện tại các hệ thống phân phối hiện đại vẫn còn rất khiêm tốn. Không chỉ là câu chuyện kết nối phân phối, bài toán chinh phục kệ siêu thị còn đặt ra nhiều vấn đề, từ liên kết sản xuất, chất lượng sản phẩm tới quy chuẩn, năng lực cung ứng hàng hóa trong dài hạn.

Sản phẩm mắm truyền thống của Công ty TNHH Thực phẩm và Thương mại dịch vụ Lê Gia có mặt tại nhiều siêu thị và được xuất khẩu.
Tiềm năng lớn, thị phần còn khiêm tốn
Những sản phẩm nước mắm, mắm truyền thống đạt chuẩn OCOP 4 sao, 5 sao của Công ty TNHH Thực phẩm và Thương mại dịch vụ Lê Gia đã có mặt ngay tại Trung tâm Bách hóa Tổng hợp và Siêu thị AEON Thanh Hóa ngay từ ngày đầu tiên trung tâm đi vào hoạt động. Bởi, trước đó, Lê Gia đã nhiều năm phân phối thành công các dòng sản phẩm này tại hệ thống AEON trên toàn quốc.
Theo giám đốc Lê Anh, việc sản phẩm xuất hiện tại các hệ thống siêu thị lớn không chỉ là bài toán kinh doanh, mà còn là cách khẳng định thương hiệu của doanh nghiệp, của vùng đất. Thành công tại hệ thống siêu thị đã trở thành “bước đệm” để Lê Gia trưởng thành, vươn xa hơn trên hành trình đưa tinh hoa ẩm thực xứ Thanh tới các thị trường khó tính.
Thương hiệu Ba Làng cũng đang hoàn thiện hồ sơ để gia nhập hệ thống phân phối AEON. Bà Nguyễn Thị Huyền, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Chế biến hải sản Ba Làng, cho rằng: “Những tiêu chí của hệ thống bán lẻ hiện đại không phải là rào cản quá khó vượt qua. Điều quan trọng là phải nghiêm túc chuẩn hóa từng khâu, từ quy trình sản xuất, hồ sơ pháp lý đến chất lượng sản phẩm. Khi xác định làm đúng, làm chuẩn ngay từ đầu, việc đáp ứng yêu cầu của nhà phân phối không chỉ mở ra cơ hội kinh doanh mà còn trở thành động lực để doanh nghiệp phát triển chuyên nghiệp, bền vững hơn”.
Câu chuyện của Lê Gia, Ba Làng hay Lasuco, Hồng Hoa Organic Care... cho thấy những thay đổi trong tư duy sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp địa phương. Từ chỗ chỉ chú trọng tạo ra sản phẩm, nhiều cơ sở đã quan tâm hơn đến tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng thương hiệu và tổ chức nguồn hàng theo nhu cầu thị trường.
Tuy nhiên, theo rà soát của Sở Công Thương, kết quả đưa sản phẩm địa phương vào kênh phân phối hiện đại chưa tương xứng tiềm năng. Toàn tỉnh mới có 21 doanh nghiệp, HTX, cơ sở sản xuất với hơn 50 dòng sản phẩm hiện diện tại các hệ thống phân phối lớn như WinCommerce, Central Retail, Saigon Co.op, AEON và các chuỗi thực phẩm sạch. Qua rà soát, còn 52 doanh nghiệp, HTX, cơ sở sản xuất với 90 dòng sản phẩm có tiềm năng tham gia các hệ thống phân phối lớn.
Điểm nghẽn từ năng lực cung ứng
Theo đánh giá của Sở Công Thương, một trong những nguyên nhân khiến hàng hóa xứ Thanh chưa hiện diện nhiều tại các hệ thống phân phối hiện đại, thậm chí “thua ngay trên sân nhà”, chính là hạn chế về năng lực sản xuất. Ngoài 16 doanh nghiệp nông sản, thủy sản có sản phẩm xuất khẩu, phần lớn cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, phân tán, phụ thuộc nguyên liệu mùa vụ, khó bảo đảm nguồn cung ổn định. Liên kết sản xuất- tiêu thụ chưa bền vững; thiếu doanh nghiệp đầu tàu dẫn dắt chuỗi và vùng nguyên liệu tập trung.
Bên cạnh đó, nhiều cơ sở dù có sản phẩm OCOP vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về hồ sơ, truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn mác. Đáng chú ý, trong 699 sản phẩm OCOP, chỉ có một nửa sản phẩm còn thời hạn công nhận; một số cơ sở không duy trì sản xuất thường xuyên.

Đóng gói sản phẩm tại Công ty TNHH Chế biến hải sản Ba Làng.
Trong khi đó, các hệ thống phân phối hiện đại đặt ra yêu cầu rất chặt chẽ về chất lượng, hồ sơ pháp lý và năng lực quản lý sản xuất. Bà Trương Khánh Xuân, Giám đốc Trung tâm Bách hóa tổng hợp và Siêu thị AEON Thanh Hóa, cho biết: “Để đưa hàng hóa vào AEON, doanh nghiệp phải trải qua các khâu kiểm tra, đánh giá thương mại, hồ sơ chất lượng trước khi ký hợp đồng. Đặc biệt, doanh nghiệp phải có lịch sử hoạt động tuân thủ pháp luật, không có vi phạm trong sản xuất, kinh doanh. Chúng tôi cũng xem xét năng lực cung ứng, quản lý chất lượng trong quá trình hợp tác lâu dài; đồng thời, doanh nghiệp phải bảo đảm đầy đủ giấy chứng nhận theo quy định, hồ sơ xuất xứ minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm”.
Là một trong những hệ thống siêu thị sớm có mặt tại Thanh Hóa, tích cực kết nối tiêu thụ hàng hóa địa phương, Co.opmart cũng đặt ra yêu cầu cao về chất lượng và sức cạnh tranh. Theo bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Giám đốc Siêu thị Co.opmart Thanh Hóa, nhà cung cấp phải bảo đảm chất lượng, giá cả cạnh tranh và nhãn mác đúng quy định. Chất lượng luôn là yếu tố hàng đầu. Doanh nghiệp cũng cần thường xuyên chăm chút sản phẩm, duy trì chất lượng ổn định, quan tâm đến hình thức trưng bày để thu hút người tiêu dùng, qua đó nâng cao sức tiêu thụ, giữ vững vị trí hàng hóa trên kệ siêu thị.
Có thể thấy, đáp ứng tiêu chuẩn để đưa hàng vào siêu thị mới chỉ là bước khởi đầu. Để trở thành nhà cung cấp lâu dài, doanh nghiệp còn phải bảo đảm nguồn hàng ổn định, giao hàng đúng tiến độ, duy trì chất lượng đồng đều và chủ động thúc đẩy tiêu thụ. Đây là thách thức không nhỏ đối với các cơ sở có quy mô sản xuất và nguồn lực tài chính hạn chế.
“Kênh phân phối hiện đại rất đặc thù, doanh nghiệp phải xác định bước đi phù hợp với nguồn lực, từ sản phẩm, chính sách giá đến khả năng đầu tư. Ngoài chiết khấu hợp đồng còn có các chương trình hỗ trợ bán hàng. Các khoản phí tái ký hàng năm với mức chiết khấu thường là tăng lên. Do đó, mấu chốt không phải ký được hợp đồng, đưa hàng lên kệ là thành công. Khó hơn là duy trì sản phẩm trên kệ bằng tốc độ bán, khả năng tạo doanh thu. Bởi siêu thị cũng là đơn vị kinh doanh, họ sẽ loại bỏ, cắt mã những sản phẩm không có sản lượng bán ra”, giám đốc Lê Anh chia sẻ.
Đồng hành chuẩn hóa, kết nối đến cùng
Tham gia hệ thống phân phối hiện đại là xu hướng tất yếu để doanh nghiệp phát triển. Muốn vậy, các cơ sở sản xuất phải thực sự “lớn lên”, không chỉ về quy mô mà trước hết ở tư duy quản trị, chất lượng sản phẩm và năng lực đáp ứng thị trường. Đây cũng là điều kiện để hàng hóa Thanh Hóa mở rộng thị phần ngay trên địa bàn hơn 4 triệu dân, tiến tới các chuỗi bán lẻ toàn quốc và xuất khẩu.
Với quyết tâm chuyển “sản phẩm” thành “hàng hóa”, trước mắt là phục vụ thị trường Tết Nguyên đán 2027, Thanh Hóa đang chuyển mạnh từ xúc tiến, quảng bá sang hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa sản xuất, kết nối và duy trì quan hệ cung ứng thực chất. Giai đoạn 2026-2027, tỉnh phấn đấu có thêm 30 cơ sở được chấp thuận đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối hiện đại, 10 cơ sở mở rộng thị trường hoặc có sản phẩm mới tham gia hệ thống. Riêng quý IV năm nay, mục tiêu có 3 cơ sở được chấp thuận, 1 cơ sở mở rộng thị trường.
Ông Lê Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Thanh Hóa, cho biết: “Là đầu mối triển khai công tác xúc tiến, kết nối phân phối, chúng tôi đã phối hợp với các sở, ngành thành lập ngay Tổ hỗ trợ doanh nghiệp đưa hàng hóa vào các hệ thống phân phối, siêu thị, trung tâm thương mại. Đồng thời, làm việc với các nhà phân phối để bố trí khu vực trưng bày sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của Thanh Hóa; tổ chức hội nghị kết nối cung cầu, giúp doanh nghiệp nắm rõ quy trình và yêu cầu về chất lượng sản phẩm. Theo chỉ đạo của tỉnh, sở cũng sẽ theo sát từng hồ sơ kết nối đến khi có kết quả; vận động 100% siêu thị, trung tâm thương mại bố trí khu vực trưng bày sản phẩm Thanh Hóa".
Theo ông Dũng, để tháo gỡ điểm nghẽn cần sự vào cuộc đồng bộ của các ngành, địa phương và doanh nghiệp. Trong đó, ngành nông nghiệp khẩn trương đánh giá năng lực cung ứng, rà soát chứng nhận OCOP, phát triển liên kết sản xuất; Sở Khoa học và Công nghệ hỗ trợ 52 cơ sở hoàn thiện tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc để kịp đưa hàng lên kệ dịp tết. Các địa phương chủ động lựa chọn cơ sở tiềm năng, đồng thời phối hợp tháo gỡ vướng mắc, rút ngắn thời gian hoàn thiện hồ sơ, chứng nhận cho doanh nghiệp.
Nhấn mạnh vai trò quyết định của các chủ thể sản xuất, ông Lê Tiến Dũng cho rằng: “Sự hỗ trợ của các cơ quan quản lý Nhà nước là cần thiết, nhưng không thể thay thế nỗ lực tự thân của doanh nghiệp. Yếu tố quyết định thành công chính là sự chủ động đầu tư, đổi mới tư duy quản trị, nâng cao chất lượng, mở rộng quy mô sản xuất và chuẩn hóa hàng hóa, đáp ứng các điều kiện hợp tác lâu dài với hệ thống phân phối hiện đại”.



